Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί στον χώρο του παιδικού θεάτρου η σημαντική μείωση των σχολικών επισκέψεων, με τις θεατρικές σκηνές να βλέπουν τις κρατήσεις να περιορίζονται και ορισμένες να αποφασίζουν ακόμη και να μην ανεβάσουν παιδικές παραστάσεις τη φετινή χρονιά. Πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκονται οι νέες απαιτήσεις για την οργάνωση των σχολικών μετακινήσεων, η αυξημένη ευθύνη που επωμίζονται οι εκπαιδευτικοί, αλλά και το οικονομικό κόστος που καλούνται να καλύψουν οι οικογένειες.
Η Υπουργική Απόφαση που εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 για τις σχολικές εκδρομές εισήγαγε πρόσθετες προϋποθέσεις και διαδικασίες, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των μαθητών. Ωστόσο, η εφαρμογή του νέου πλαισίου φαίνεται να δημιουργεί σημαντικά πρακτικά προβλήματα. Εκπαιδευτικοί και άνθρωποι του θεάτρου περιγράφουν μια κατάσταση στην οποία οι σχολικές επισκέψεις γίνονται ολοένα δυσκολότερες, με αποτέλεσμα να πλήττονται τόσο οι πολιτιστικές δραστηριότητες των μαθητών όσο και η βιωσιμότητα των παιδικών θεατρικών παραγωγών.
Από τα άδεια χωριά στα άδεια σχολεία: Το δημογραφικό αλλάζει την Ελλάδα
Ενδοοικογενειακή βία και Ποινική διαμεσολάβηση / Νόμος 3500
Κάρμεν Ρουγγέρη: «Κινδυνεύει όλος ο κλάδος να καταστραφεί»
Την έντονη ανησυχία της για το μέλλον του παιδικού θεάτρου εκφράζει η Κάρμεν Ρουγγέρη, η οποία κάνει λόγο για μεγάλη μείωση στις σχολικές κρατήσεις και ακυρώσεις παραστάσεων. Όπως επισημαίνει, η φετινή εικόνα δεν θυμίζει σε τίποτα τις προηγούμενες χρονιές.
Η ίδια αναγνωρίζει ότι η ασφάλεια των παιδιών πρέπει να αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Επισημαίνει, ωστόσο, πως χρειάζεται να βρεθεί μια ισορροπία, ώστε οι απαραίτητοι κανόνες να εφαρμόζονται χωρίς να οδηγούν τις θεατρικές επιχειρήσεις σε οικονομικό αδιέξοδο.
Οι επιπτώσεις, όπως τονίζει, δεν αφορούν μόνο τους παραγωγούς, αλλά ένα ολόκληρο δίκτυο εργαζομένων: ηθοποιούς, τεχνικούς και υπαλλήλους που εξαρτώνται από τη λειτουργία των παιδικών σκηνών.
Το πρόβλημα είναι ότι οι παιδικές παραστάσεις δεν μπορούν να στηριχθούν αποκλειστικά στις παραστάσεις του Σαββατοκύριακου. Οι οργανωμένες επισκέψεις σχολείων αποτελούν βασικό μέρος της οικονομικής λειτουργίας τους και, όταν αυτές περιορίζονται, πολλές παραγωγές αδυνατούν να καλύψουν τα έξοδά τους.
Πέρα από τις οικονομικές συνέπειες, η Κάρμεν Ρουγγέρη επισημαίνει και την πολιτιστική διάσταση του ζητήματος. Τα παιδιά χάνουν την ευκαιρία να γνωρίσουν το θέατρο, να έρθουν σε επαφή με την τέχνη και να αποκομίσουν γνώσεις και μηνύματα μέσα από μια ζωντανή καλλιτεχνική εμπειρία.
Θεατρικές σκηνές αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις παιδικές παραγωγές
Την ίδια εικόνα περιγράφουν και άλλοι άνθρωποι του θεατρικού χώρου. Υπεύθυνος θεάτρου στο κέντρο της Αθήνας αναφέρει ότι η πτώση των σχολικών επισκέψεων είχε αρχίσει να γίνεται αισθητή ήδη από τον Μάιο του 2026, ενώ το φθινόπωρο η κατάσταση επιδεινώθηκε.
Οι εκπαιδευτικοί, όπως εξηγεί, στρέφονται πλέον συχνότερα σε κοντινούς προορισμούς ή σε χώρους στους οποίους μπορούν να μεταβούν με τα πόδια, προκειμένου να περιορίσουν το κόστος και τις δυσκολίες που συνοδεύουν τη μεταφορά μαθητών με πούλμαν.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε το συγκεκριμένο θέατρο στην απόφαση να μη φιλοξενήσει φέτος παιδική παράσταση. Η οικονομική αβεβαιότητα και η απουσία των σχολικών κρατήσεων καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη διατήρηση μιας παραγωγής που θα βασίζεται μόνο στην προσέλευση του κοινού τις Κυριακές.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το πρόβλημα: όταν οι σχολικές επισκέψεις περιορίζονται, δεν επηρεάζονται μόνο οι ημερήσιες εκδρομές, αλλά ολόκληρη η λειτουργία ενός σημαντικού κομματιού του πολιτιστικού χώρου.
Το «Από Μηχανής Θέατρο» μεταφέρει τις παραστάσεις στα σχολεία
Μια διαφορετική λύση επιχειρεί να εφαρμόσει το «Από Μηχανής Θέατρο», το οποίο καταγράφει επίσης σημαντική μείωση στις σχολικές κρατήσεις. Αντί να περιμένει τις οργανωμένες επισκέψεις των μαθητών, επέλεξε να μεταφέρει τις παραστάσεις απευθείας στις σχολικές μονάδες.
Η υπεύθυνη του θεάτρου, Χριστίνα Λεονάρδου, εξηγεί ότι η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στις μετακινήσεις με πούλμαν και στον προβληματισμό που έχει δημιουργηθεί στους εκπαιδευτικούς.
Η πρωτοβουλία δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να παρακολουθήσουν μια θεατρική παράσταση χωρίς να χρειάζεται να μετακινηθούν εκτός σχολείου. Για την υλοποίησή της απαιτείται, ωστόσο, ένας συγκεκριμένος αριθμός μαθητών και κατάλληλος, επαρκώς μεγάλος χώρος.
Παρά τη θετική της διάσταση, η λύση αυτή δεν μπορεί να καλύψει όλες τις παραγωγές, καθώς αρκετές παραστάσεις έχουν σκηνικά και τεχνικές απαιτήσεις που δεν επιτρέπουν τη μεταφορά τους σε μια σχολική αίθουσα.
ΔΟΕ: Οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να αναλαμβάνουν όλες τις ευθύνες
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν το νέο πλαίσιο για τις σχολικές μετακινήσεις, αναλαμβάνοντας αυξημένες υποχρεώσεις και ευθύνες.
Η Βιολέττα Γαλανοπούλου, εκπαιδευτικός και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΔΟΕ), ξεκαθαρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί δεν αντιτίθενται στις σχολικές εκδρομές. Αντίθετα, αναγνωρίζουν την παιδαγωγική τους αξία. Οι ενστάσεις τους αφορούν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και κυρίως το βάρος που μεταφέρεται στους συνοδούς.
Η ΔΟΕ έχει συστήσει στα μέλη της να μην πραγματοποιούν μακρινές σχολικές εκδρομές, έως ότου το υπουργείο Παιδείας εξετάσει εκ νέου το ζήτημα.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα αφορά τα πιστοποιητικά και τις άδειες καταλληλότητας των χώρων που επισκέπτονται οι μαθητές. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να αναζητούν και να ελέγχουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά, ακόμη και όταν πρόκειται για χώρους που χρησιμοποιούνται συστηματικά για εκπαιδευτικές επισκέψεις.
Παράλληλα, οι ανησυχίες δεν περιορίζονται στους ιδιωτικούς χώρους. Η ίδια αναφέρεται και σε προβλήματα που έχουν προκύψει σε δημόσιες σχολικές εγκαταστάσεις, επισημαίνοντας ότι η καταλληλότητα και η ασφάλεια των χώρων δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες.
«Μας ζητούν να γίνουμε τροχονόμοι στο λεωφορείο»
Ιδιαίτερα έντονος είναι ο προβληματισμός για τις ευθύνες που αναλαμβάνουν οι εκπαιδευτικοί κατά τη μεταφορά των μαθητών.
Όπως περιγράφει η κ. Γαλανοπούλου, οι συνοδοί καλούνται ουσιαστικά να παρακολουθούν όχι μόνο τη συμπεριφορά των παιδιών, αλλά και την τήρηση των κανόνων οδικής ασφάλειας από τον οδηγό.
Είναι αυτονόητο ότι ένας εκπαιδευτικός θα παρέμβει εάν αντιληφθεί επικίνδυνη συμπεριφορά ή υπέρβαση του ορίου ταχύτητας. Την ίδια στιγμή, όμως, μέσα στο λεωφορείο μπορεί να προκύψουν ανάγκες που απαιτούν άμεση φροντίδα: ένας μαθητής μπορεί να αισθανθεί αδιαθεσία, να χρειαστεί βοήθεια ή να αντιμετωπίσει κάποιο πρόβλημα κατά τη διάρκεια της διαδρομής.
Ο συνοδός δεν μπορεί να βρίσκεται ταυτόχρονα σε πολλαπλούς ρόλους, ούτε να υποκαθιστά τις ευθύνες που αναλογούν στους επαγγελματίες της μεταφοράς και στους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Ειδικό προβληματισμό προκαλεί και η μεταφορά των μικρότερων παιδιών. Σύμφωνα με όσα αναφέρει η εκπαιδευτικός, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες τα διαθέσιμα πούλμαν δεν διαθέτουν ειδικά καθίσματα για παιδιά μικρής ηλικίας, ακόμη και τεσσάρων ετών. Πρόκειται για ένα ζήτημα που απαιτεί σαφείς απαντήσεις και ουσιαστικές λύσεις.
Το κόστος των εκδρομών αποκλείει μαθητές – Η ΔΟΕ ζητά κρατική χρηματοδότηση
Ένα ακόμη μεγάλο πρόβλημα είναι το οικονομικό βάρος που επωμίζονται οι οικογένειες. Οι σχολικές εκδρομές μπορεί να φτάνουν τις έξι έως εννέα μέσα σε μία σχολική χρονιά, με αποτέλεσμα το συνολικό κόστος να γίνεται ιδιαίτερα υψηλό.
Η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη για οικογένειες με δύο ή περισσότερα παιδιά, αλλά και για πολύτεκνες οικογένειες. Η ΔΟΕ επαναφέρει, επομένως, το αίτημα για κρατική χρηματοδότηση των σχολικών εκδρομών, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών.
Οι εκπαιδευτικές επισκέψεις δεν αποτελούν πολυτέλεια ούτε απλώς μια ευχάριστη διακοπή από το μάθημα. Είναι μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς προσφέρουν βιωματικές εμπειρίες, διευρύνουν τους ορίζοντες των παιδιών και τα φέρνουν σε επαφή με την ιστορία, την επιστήμη και τον πολιτισμό.
Όταν η συμμετοχή εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα κάθε οικογένειας, δημιουργούνται αναπόφευκτα ανισότητες μεταξύ των μαθητών. Κανένα παιδί δεν θα έπρεπε να στερείται μια εκπαιδευτική εμπειρία επειδή οι γονείς του αδυνατούν να καλύψουν το κόστος.
Τι ζητούν οι εκπαιδευτικοί από το υπουργείο Παιδείας
Η θέση της ΔΟΕ είναι ότι χρειάζεται ένα λειτουργικό πλαίσιο, το οποίο θα προστατεύει πραγματικά τους μαθητές, χωρίς να μετατρέπει κάθε σχολική επίσκεψη σε μια σύνθετη διαδικασία γεμάτη αβεβαιότητα για τους εκπαιδευτικούς.
Μεταξύ των βασικών αιτημάτων περιλαμβάνονται:
- Απλοποίηση των διαδικασιών οργάνωσης των σχολικών εκδρομών.
- Σαφής καθορισμός των ευθυνών των συνοδών εκπαιδευτικών.
- Ουσιαστικοί έλεγχοι και πιστοποιήσεις καταλληλότητας των χώρων που υποδέχονται μαθητές.
- Διασφάλιση της ασφαλούς μεταφοράς με κατάλληλα οχήματα, ανάλογα με την ηλικία των παιδιών.
- Κρατική χρηματοδότηση, ώστε να μην αποκλείονται μαθητές λόγω οικονομικών δυσκολιών.
- Δυνατότητα πραγματοποίησης περισσότερων κοντινών επισκέψεων και εκπαιδευτικών δράσεων σε χώρους τοπικής ιστορίας και πολιτισμού.
Το βασικό αίτημα των εκπαιδευτικών είναι να απομακρυνθεί το περιττό βάρος από τον συνοδό και να υπάρξει σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων.
Τα παιδιά κινδυνεύουν να χάσουν την επαφή με τον πολιτισμό
Η μείωση των σχολικών επισκέψεων στα παιδικά θέατρα αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα. Από τη μία πλευρά, οι θεατρικές σκηνές βλέπουν τις παραγωγές τους να απειλούνται και εργαζόμενους να κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους. Από την άλλη, οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένες ευθύνες και διαδικασίες, ενώ οι οικογένειες καλούνται να καλύψουν ένα ολοένα μεγαλύτερο κόστος.
Στη μέση βρίσκονται τα παιδιά. Οι μαθητές που ενδέχεται να στερηθούν μια θεατρική παράσταση, μια επίσκεψη σε μουσείο ή μια άλλη πολιτιστική δραστηριότητα, όχι επειδή δεν υπάρχει ενδιαφέρον από τα σχολεία, αλλά επειδή η οργάνωση μιας τέτοιας εμπειρίας γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Η ασφάλεια των μαθητών δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Αλλά ούτε και η πρόσβαση στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και στις βιωματικές εμπειρίες μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα.
Το υπουργείο Παιδείας καλείται να δώσει απαντήσεις και να επανεξετάσει τις δυσκολίες που έχουν προκύψει στην πράξη. Γιατί ένα πλαίσιο που υποτίθεται ότι προστατεύει τους μαθητές δεν μπορεί τελικά να οδηγεί στον περιορισμό των εκπαιδευτικών και πολιτιστικών εμπειριών τους.
Πηγή: Newsbomb.gr – Ρεπορτάζ της Χρυσάνθης Κωνσταντοπούλου.
