Σε αναζήτηση επιπλέον δημοσιονομικού χώρου βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο, με το βλέμμα στραμμένο στη ΔΕΘ. Στο επίκεντρο τα μόνιμα έσοδα από τη φορολογική συμμόρφωση, η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια και ένα πακέτο μέτρων που θα ξεκινήσει να εφαρμόζεται από το 2027 και θα εκτείνεται έως το 2030.
Η φετινή ΔΕΘ δεν αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη ευκαιρία κυβερνητικών εξαγγελιών. Το πολιτικό και οικονομικό βάρος της είναι σαφώς μεγαλύτερο, καθώς η κυβέρνηση καλείται να κινηθεί σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, με το γεωπολιτικό σκηνικό να παραμένει ρευστό και τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να συνεχίζονται.
Το οικονομικό επιτελείο αναζητά πλέον κάθε διαθέσιμο περιθώριο ώστε το πακέτο των μέτρων να είναι μεγαλύτερο, χωρίς όμως να παραβιάζονται οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες. Ο πρώτος υπολογισμός δείχνει διαθέσιμο χώρο περίπου 1,3 δισ. ευρώ για νέα μέτρα από το 2027.
Το ποσό αυτό, ωστόσο, δεν θεωρείται το τελικό «ταβάνι». Το μεγάλο στοίχημα είναι να αποδειχθεί ότι ένα σημαντικό μέρος των αυξημένων φορολογικών εσόδων δεν αποτελεί συγκυριακή επίδοση, αλλά μόνιμη δημοσιονομική βελτίωση.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η φοροδιαφυγή
Οι μέχρι τώρα ενδείξεις δείχνουν ότι τα φορολογικά έσοδα του 2026 κινούνται πάνω από τις αρχικές προβλέψεις. Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη ενσωματώσει στον προϋπολογισμό περίπου 2,2 δισ. ευρώ από τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι επιπλέον μπορεί να προκύψει.
Η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων, το ψηφιακό δελτίο αποστολής, η διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, αλλά και η διεύρυνση των ηλεκτρονικών πληρωμών μέσω IRIS αποτελούν τα βασικά εργαλεία με τα οποία το κράτος επιχειρεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή.
Και εδώ βρίσκεται το δημοσιονομικό «κλειδί»: όσο μεγαλύτερο μέρος των πρόσθετων εσόδων θεωρηθεί μόνιμο, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το περιθώριο για νέες παρεμβάσεις.
Με απλά λόγια, η μάχη κατά της φοροδιαφυγής δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα ελέγχων και δικαιοσύνης στη φορολογία. Μετατρέπεται και σε βασική πηγή χρηματοδότησης των νέων κυβερνητικών μέτρων.
Ποια μέτρα βρίσκονται στο τραπέζι
Με τα σημερινά δεδομένα, το πακέτο που προετοιμάζεται για τη ΔΕΘ αναμένεται να έχει ως βασικούς αποδέκτες τα νοικοκυριά και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι:
- νέα αύξηση του κατώτατου μισθού από το 2027,
- αντίστοιχη ενίσχυση των μισθών στο Δημόσιο,
- μείωση ή ακόμη και πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για επιχειρήσεις,
- μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρομεσαίες επιχειρήσεις,
- στοχευμένες παρεμβάσεις για το κόστος ζωής και την ενέργεια.
Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι να δημιουργηθεί ένα πακέτο με ορατό κοινωνικό αποτύπωμα, αλλά ταυτόχρονα να μην μετατραπεί σε δημοσιονομική βόμβα που θα δημιουργήσει προβλήματα τα επόμενα χρόνια.
Η ρήτρα διαφυγής προσθέτει νέο περιθώριο
Στην εξίσωση μπαίνει και η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια.
Η Ελλάδα έχει υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο για ενεργειακά έργα, συνολικού ύψους έως περίπου 1,5 δισ. ευρώ έως το 2028, τα οποία μπορούν υπό προϋποθέσεις να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους χωρίς να επιβαρύνουν με τον ίδιο τρόπο τους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Στο επίκεντρο βρίσκονται έργα όπως η αποθήκευση ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων και άλλες υποδομές.
Για το 2027 εκτιμάται ότι μπορούν να ενταχθούν έργα ύψους περίπου 300 έως 500 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα δεν αποτελεί φυσικά «λευκή επιταγή». Προϋποθέτει συγκεκριμένα έργα, κανόνες και εγκρίσεις. Παρ’ όλα αυτά, δημιουργεί έναν επιπλέον βαθμό ευελιξίας για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Τα υπερπλεονάσματα υπάρχουν, αλλά οι κανόνες βάζουν φρένο
Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει ισχυρές επιδόσεις στα φορολογικά έσοδα, με τον τουρισμό, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό να λειτουργούν υποστηρικτικά.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες περιορίζουν σημαντικά το πόσο από αυτό το πρόσθετο αποτέλεσμα μπορεί να μετατραπεί σε νέες παροχές.
Η Ελλάδα έχει συμφωνήσει με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκεκριμένα όρια για την αύξηση των καθαρών δαπανών την περίοδο 2025-2028. Συνεπώς, ακόμη και όταν τα κρατικά ταμεία εμφανίζουν καλύτερη εικόνα, η κυβέρνηση δεν μπορεί απλώς να διαθέσει ελεύθερα κάθε επιπλέον ευρώ.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο της φετινής ΔΕΘ: λεφτά μπορεί να υπάρχουν, αλλά δεν σημαίνει ότι μπορούν όλα να δαπανηθούν.
Νέοι μισθοί εκπαιδευτικών από 01 Απρίλη: μόλις 24 ευρώ αύξηση καθαρά τον μήνα για όλους!
