Μπορεί ένας μαθητής Δημοτικού να αποχωρεί μόνος από το σχολείο με μια υπεύθυνη δήλωση του γονέα; Το ζήτημα παραμένει ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η δήλωση του γονέα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η σχολική διοίκηση απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις της για την ασφαλή αποχώρηση των μαθητών. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει οργανωμένη έξοδο των μαθητών με ευθύνη των εκπαιδευτικών, ενώ ρητή πρόβλεψη για υπεύθυνη δήλωση γονέων σχετικά με την ασφαλή προσέλευση και αποχώρηση υπάρχει για το Νηπιαγωγείο.
Το άρθρο του Τηλέμαχου Κουντούρη αναλύει τη διάκριση ανάμεσα στη γονική ευθύνη και την ευθύνη της σχολικής διοίκησης, επισημαίνοντας την ανάγκη για σαφή και ενιαία υπουργική οδηγία σχετικά με την ασυνόδευτη αποχώρηση μαθητών Δημοτικού.
Μπορεί ένας μαθητής Δημοτικού να αποχωρεί μόνος από το σχολείο;
Η υπεύθυνη δήλωση του γονέα δεν μπορεί να αποτελεί «λευκή επιταγή» για τη σχολική διοίκηση
Το ζήτημα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, γιατί άλλο είναι η ευθύνη του γονέα για το παιδί μετά την έξοδο από το σχολείο και άλλο η ευθύνη του Διευθυντή για την ασφαλή αποχώρηση από τη σχολική μονάδα.
Τι προβλέπει το ισχύον πλαίσιο
Το Π.Δ. 79/2017, που ρυθμίζει τη λειτουργία των Δημοτικών Σχολείων, ορίζει ότι με τη λήξη των μαθημάτων οι μαθητές κατευθύνονται οργανωμένα προς την έξοδο συνοδεία των εκπαιδευτικών που διδάσκουν την τελευταία διδακτική ώρα. Παράλληλα, οι θύρες του σχολείου παραμένουν κλειστές κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του, με ευθύνη του Διευθυντή, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια των μαθητών και να αποτρέπεται η αναίτια έξοδος.
Εδώ βρίσκεται και η κρίσιμη διάκριση: η νομοθεσία προβλέπει ρητά υπεύθυνη δήλωση γονέων για την ασφαλή προσέλευση και αποχώρηση των μαθητών του Νηπιαγωγείου, όχι αντίστοιχη γενική ρύθμιση για τα Δημοτικά.
Μάλιστα, οι επίσημες οδηγίες του Υπουργείου για την εγγραφή στην Α΄ Δημοτικού προβλέπουν τη δήλωση των προσώπων που θα παραλαμβάνουν/συνοδεύουν τον μαθητή κατά την αποχώρηση. (Αρ. Πρωτοκόλλου: Φ.6/23198/Δ1/25-02-2026, σελ. 4).
Άρα μπορεί ένα παιδί Δημοτικού να φύγει μόνο του;
Δεν θα ήταν ασφαλές να υποστηριχθεί ότι μια απλή υπεύθυνη δήλωση του γονέα, από μόνη της, δημιουργεί ένα απόλυτο και γενικό «δικαίωμα» του μαθητή Δημοτικού να αποχωρεί ασυνόδευτος.
Η υπεύθυνη δήλωση του γονέα έχει ασφαλώς μεγάλη σημασία ως προς τη βούληση και την ευθύνη του γονέα. Δεν μπορεί όμως να καταργήσει τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η εκπαιδευτική νομοθεσία στη σχολική μονάδα και στον Διευθυντή.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το ίδιο το Υπουργείο έχει διευκρινίσει πως ακόμη και η πρόωρη αποχώρηση μαθητή από το Δημοτικό επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, αφού ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλειά του, μεταξύ των οποίων και η εξασφάλιση συνοδείας με ευθύνη των γονέων. Νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί: Γιατί η ανάληψη υπηρεσίας να μην γίνεται πιο απλά και ψηφιακά;
Ποια είναι λοιπόν η ευθύνη του Διευθυντή;
Ο Διευθυντής δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από κάθε ευθύνη επειδή ο γονέας υπέγραψε μια δήλωση.
Αν επιτρέπει συστηματικά την ασυνόδευτη αποχώρηση μαθητών, θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριώσει ότι η πρακτική αυτή είναι σύμφωνη με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και ότι έχουν ληφθεί όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας.
Σε περίπτωση ατυχήματος ή άλλου περιστατικού, η ύπαρξη της υπεύθυνης δήλωσης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αποκλείεται οποιαδήποτε ευθύνη της σχολικής διοίκησης. Η ευθύνη θα κριθεί με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις: την ηλικία του παιδιού, τις συνθήκες αποχώρησης, τις οδηγίες που είχαν δοθεί, το αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και το αν υπήρξε πλημμελής άσκηση των καθηκόντων. Νέοι κανόνες για τις σχολικές εκδρομές: Τι αλλάζει για μαθητές, εκπαιδευτικούς και Ειδικά Σχολεία
Το ουσιαστικό πρόβλημα
Κατά τη γνώμη μου, εδώ υπάρχει ένα θεσμικό κενό που πρέπει να αντιμετωπιστεί με σαφή υπουργική οδηγία.
Δεν είναι λογικό να αφήνεται κάθε Δημοτικό Σχολείο να αποφασίζει μόνο του αν ένας μαθητής μπορεί να αποχωρεί καθημερινά μόνος του, με μοναδικό «νομικό όπλο» μια υπεύθυνη δήλωση του γονέα.
Η ασφάλεια ενός παιδιού δεν μπορεί να εξαρτάται από την ερμηνεία που θα δώσει κάθε Διευθυντής.
Χρειάζεται σαφής, ενιαίος κανόνας για όλη την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: ποια ηλικία επιτρέπει ασυνόδευτη αποχώρηση, αν απαιτείται δήλωση και των δύο γονέων όταν ασκούν από κοινού τη γονική μέριμνα, ποια διαδικασία ακολουθεί το σχολείο και, κυρίως, πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις απαλλάσσεται ο Διευθυντής από οποιαδήποτε ευθύνη.
Μέχρι να υπάρξει τέτοια σαφής ρύθμιση, η πιο ασφαλής διοικητική πρακτική για έναν Διευθυντή είναι να ΜΗΝ αντιμετωπίζει την υπεύθυνη δήλωση ως «λευκή επιταγή» που του επιτρέπει να παρακάμπτει τις υποχρεώσεις του για την ασφάλεια των μαθητών.
Eurostat: Η Ελλάδα προτελευταία στην ΕΕ στις δαπάνες για την Εκπαίδευση – Μόλις 3,3% του ΑΕΠ
