Νέο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές: Περισσότερη μάθηση έξω από την τάξη και αυστηρότεροι κανόνες ασφάλειας
Νέο, ενιαίο πλαίσιο για τις σχολικές εκδρομές και τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις στην Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θεσπίζει το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με δύο νέες Υπουργικές Αποφάσεις της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη.
Οι νέες ρυθμίσεις επιχειρούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι σχολικές μετακινήσεις, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη βιωματική μάθηση, στη σύνδεση των εκδρομών με τα Προγράμματα Σπουδών και στους συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει αυστηρότερες δικλίδες ασφάλειας για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς, ενώ προβλέπει διευκολύνσεις για τα Ειδικά Σχολεία, συνεργασίες μεταξύ σχολικών μονάδων για τη μείωση του κόστους και περισσότερες δυνατότητες συμμετοχής εκπαιδευτικών σε προγράμματα Erasmus.
Τουλάχιστον έξι εκπαιδευτικές μετακινήσεις στην Πρωτοβάθμια
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.
Για πρώτη φορά καθιερώνεται ελάχιστος αριθμός έξι εκδρομών ανά τμήμα και ανά σχολικό έτος.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ενισχύει τη βιωματική διάσταση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς οι μαθητές θα έχουν περισσότερες ευκαιρίες να μεταφέρουν τη γνώση από τη σχολική αίθουσα σε πραγματικά περιβάλλοντα και να αποκτούν εμπειρίες μέσα από δράσεις και επισκέψεις.
Οι εκπαιδευτικές μετακινήσεις μπορούν να συνδέονται με:
- τον πολιτισμό και την ιστορία,
- την επιστήμη και την τεχνολογία,
- την ανάπτυξη δημοκρατικού ήθους,
- την εμπέδωση των αξιών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
- την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης,
- τη σωματική και ψυχική υγεία,
- την ευεξία των μαθητών.
Παράλληλα, ο Σύλλογος Διδασκόντων αποκτά τη δυνατότητα να αποφασίζει την αύξηση του αριθμού των συνοδών εκπαιδευτικών, όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο για την ασφαλή μετακίνηση και αποτελεσματικότερη εποπτεία των μαθητών.
Η εκδρομή ως μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας
Βασική φιλοσοφία των νέων ρυθμίσεων είναι ότι η εκδρομή δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια μετακίνηση ή μια ευκαιρία ψυχαγωγίας.
Στόχος είναι να αποτελεί οργανωμένη εκπαιδευτική εμπειρία, η οποία συνδέεται με τους στόχους του Προγράμματος Σπουδών και συμπληρώνει όσα διδάσκονται μέσα στην τάξη.
Μέσα από τις μετακινήσεις οι μαθητές μπορούν να γνωρίσουν από κοντά χώρους πολιτισμού, επιστημονικά και τεχνολογικά κέντρα, περιβαλλοντικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και κοινωνικές δομές, αποκτώντας εμπειρίες που δεν μπορούν πάντοτε να προσφερθούν μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Εκπαιδευτικές δράσεις ενεργού πολίτη στη Δευτεροβάθμια
Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση το νέο πλαίσιο συνδέει τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις και με δράσεις ενεργού πολίτη.
Στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής μετακίνησης μπορούν να πραγματοποιούνται δράσεις όπως:
- παροχή βοήθειας σε έκτακτες καταστάσεις,
- δράσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα,
- δράσεις αλληλεγγύης,
- ανάπλαση χώρων,
- καθαρισμός φυσικών περιοχών,
- δράσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Με αυτόν τον τρόπο, η εκπαιδευτική μετακίνηση αποκτά έναν ευρύτερο παιδαγωγικό χαρακτήρα, καθώς οι μαθητές δεν περιορίζονται στην παρακολούθηση μιας δραστηριότητας αλλά μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις κοινωνικής προσφοράς και περιβαλλοντικής προστασίας.
Πρώτο κουδούνι 2026: Πότε ανοίγουν Νηπιαγωγεία, Δημοτικά, Γυμνάσια και Λύκεια
Μειώνεται από 70% σε 50% το απαιτούμενο ποσοστό συμμετοχής στα Ειδικά Σχολεία
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ρυθμίσεις που αφορούν τα Ειδικά Σχολεία.
Το απαιτούμενο ποσοστό συμμετοχής μαθητών για την πραγματοποίηση μιας εκδρομής μειώνεται από 70% σε 50%.
Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην αντιμετώπιση πρακτικών δυσκολιών που μπορούσαν να οδηγήσουν στην ακύρωση ή στη μη πραγματοποίηση εκπαιδευτικών μετακινήσεων.
Με το νέο όριο διευκολύνεται η συμμετοχή των μαθητών των Ειδικών Σχολείων στις εκπαιδευτικές δράσεις και ενισχύεται στην πράξη η συμπερίληψη.
Αυστηρότεροι κανόνες για την ασφάλεια
Παράλληλα με την αύξηση των εκπαιδευτικών δυνατοτήτων, το Υπουργείο Παιδείας θέτει αυστηρότερες προϋποθέσεις για την ασφάλεια των μαθητών.
Το νέο πλαίσιο αποσαφηνίζει διαδικασίες και ευθύνες, επιδιώκοντας να δημιουργήσει ένα πιο ξεκάθαρο περιβάλλον τόσο για τα παιδιά όσο και για τους εκπαιδευτικούς που αναλαμβάνουν την ευθύνη της συνοδείας.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι τόσο ο ιδιοκτήτης όσο και το προσωπικό του τουριστικού γραφείου που πρόκειται να συνοδεύσει τους μαθητές οφείλουν να υποβάλλουν απόσπασμα ποινικού μητρώου.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης των ελέγχων και των εγγυήσεων προστασίας των μαθητών κατά τη διάρκεια των μετακινήσεων.
Τι αλλάζει με τα κινητά τηλέφωνα στις εκδρομές
Ρητή ρύθμιση υπάρχει πλέον και για τη χρήση κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών.
Σε περίπτωση που μαθητής φωτογραφίζει, βιντεοσκοπεί ή μαγνητοφωνεί άλλους συμμετέχοντες μαθητές χωρίς τη συναίνεσή τους, προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία.
Η συσκευή μπορεί να απενεργοποιείται και να φυλάσσεται και στη συνέχεια να παραδίδεται στον γονέα ή κηδεμόνα μετά το τέλος της εκδρομής.
Η πρόβλεψη αυτή επεκτείνει ουσιαστικά τους κανόνες προστασίας της σχολικής κοινότητας και στο περιβάλλον των εκπαιδευτικών μετακινήσεων, όπου η χρήση κινητών και η δυνατότητα άμεσης καταγραφής εικόνας και ήχου δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις.
Συνεργασία σχολείων για μείωση του κόστους
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται επίσης η δυνατότητα σύμπραξης σχολικών μονάδων για την από κοινού πραγματοποίηση εκδρομών, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί ώστε περισσότερα σχολεία να οργανώνουν κοινές εκπαιδευτικές μετακινήσεις, αξιοποιώντας αποτελεσματικότερα τους διαθέσιμους πόρους.
Παράλληλα, στόχος είναι να δημιουργούνται προϋποθέσεις για χαμηλότερο κόστος συμμετοχής των μαθητών και μικρότερη οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών.
Η συνεργασία σχολείων μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως εργαλείο περιορισμού του κόστους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μετακινήσεων που απαιτούν μεγαλύτερες δαπάνες.
Περισσότερες δυνατότητες για Erasmus στους εκπαιδευτικούς
Αλλαγές προβλέπονται και για τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών σε προγράμματα Erasmus.
Μέχρι σήμερα υπήρχε περιορισμός, σύμφωνα με τον οποίο η συμμετοχή εκπαιδευτικών σε σχετικά προγράμματα δεν μπορούσε να ξεπερνά τις 14 ημέρες ανά έτος.
Με το νέο πλαίσιο, όταν η συμμετοχή πραγματοποιείται:
- κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων,
- κατά τις διακοπές του Πάσχα,
- ή στο χρονικό διάστημα από 22 Ιουνίου έως 31 Αυγούστου,
δεν υφίσταται περιορισμός ως προς την ανώτατη χρονική διάρκεια της μετακίνησης.
Η αλλαγή διευρύνει τις δυνατότητες των εκπαιδευτικών να συμμετέχουν σε δράσεις κινητικότητας, επιμόρφωσης και ανταλλαγής καλών πρακτικών στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων, χωρίς να επηρεάζεται η εκπαιδευτική διαδικασία.
Περισσότερες ευκαιρίες, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη
Η νέα φιλοσοφία του πλαισίου συνοψίζεται στην προσπάθεια να συνδυαστούν δύο στόχοι: περισσότερες εκπαιδευτικές εμπειρίες για τους μαθητές και ισχυρότερες εγγυήσεις ασφάλειας.
Η ενίσχυση των εκπαιδευτικών μετακινήσεων στην Πρωτοβάθμια, η σύνδεσή τους με δράσεις ενεργού πολίτη στη Δευτεροβάθμια, οι διευκολύνσεις για τα Ειδικά Σχολεία, η δυνατότητα συνεργασίας σχολικών μονάδων και η διεύρυνση της συμμετοχής των εκπαιδευτικών στο Erasmus συνθέτουν ένα διαφορετικό μοντέλο για το σχολείο έξω από τη σχολική αίθουσα.
Ταυτόχρονα, οι αυξημένες απαιτήσεις ασφάλειας, οι διαδικασίες για το προσωπικό των τουριστικών γραφείων, οι ρυθμίσεις για τις ηλεκτρονικές συσκευές και η δυνατότητα αύξησης των συνοδών εκπαιδευτικών επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα σαφέστερο πλαίσιο προστασίας.
Σοφία Ζαχαράκη: «Η μάθηση δεν σταματά στην πόρτα της σχολικής αίθουσας»
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε ότι στόχος είναι ένα σχολείο «ανοιχτό στη ζωή, στην κοινωνία και στον κόσμο», όπου η γνώση συνδέεται με την εμπειρία, τον πολιτισμό, την επιστήμη, το περιβάλλον και την ενεργό συμμετοχή.
Όπως σημείωσε, οι περισσότερες δυνατότητες συνοδεύονται από μεγαλύτερη ευθύνη και γι’ αυτό το νέο πλαίσιο ενισχύει και αυστηροποιεί τις δικλίδες ασφάλειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις δυνατότητες συμμετοχής των παιδιών των Ειδικών Σχολείων, στη συνεργασία μεταξύ σχολικών μονάδων για τον περιορισμό του κόστους και στη διεύρυνση των δυνατοτήτων συμμετοχής των εκπαιδευτικών στο Erasmus.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την υπουργό, είναι κάθε παιδί να έχει περισσότερες ευκαιρίες να γνωρίσει, να ανακαλύψει και να μάθει μέσα από την εμπειρία, σε ένα πλαίσιο που προστατεύει ολόκληρη τη σχολική κοινότητα.
Τι φέρνει συνολικά το νέο πλαίσιο
Οι βασικές αλλαγές μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:
- Τουλάχιστον 6 εκδρομές ανά τμήμα και σχολικό έτος στην Πρωτοβάθμια.
- Δυνατότητα αύξησης των συνοδών εκπαιδευτικών, όταν απαιτείται για την ασφάλεια των μαθητών.
- Σύνδεση των μετακινήσεων με τα Προγράμματα Σπουδών και μαθησιακούς στόχους.
- Δράσεις ενεργού πολίτη στο πλαίσιο εκπαιδευτικών μετακινήσεων στη Δευτεροβάθμια.
- Μείωση από 70% σε 50% του απαιτούμενου ποσοστού συμμετοχής στα Ειδικά Σχολεία.
- Απόσπασμα ποινικού μητρώου για ιδιοκτήτη και προσωπικό τουριστικού γραφείου που συνοδεύει μαθητές.
- Συγκεκριμένοι κανόνες για φωτογράφιση, βιντεοσκόπηση και ηχογράφηση μαθητών χωρίς συναίνεση.
- Δυνατότητα απενεργοποίησης και φύλαξης της συσκευής, με παράδοση στον γονέα ή κηδεμόνα μετά την εκδρομή.
- Σύμπραξη σχολείων για κοινές εκδρομές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
- Στόχος η μείωση του κόστους για τις οικογένειες μέσω κοινών μετακινήσεων.
- Κατάργηση του ανώτατου χρονικού περιορισμού των 14 ημερών για συμμετοχή εκπαιδευτικών σε Erasmus, όταν η μετακίνηση πραγματοποιείται στις διακοπές Χριστουγέννων ή Πάσχα ή από 22 Ιουνίου έως 31 Αυγούστου.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί, συνολικά, να μετατρέψει τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις σε πιο οργανωμένο και ουσιαστικό κομμάτι της σχολικής ζωής: περισσότερη βιωματική μάθηση, περισσότερες ευκαιρίες συμμετοχής, μεγαλύτερη εξωστρέφεια και ταυτόχρονα αυστηρότεροι κανόνες προστασίας μαθητών και εκπαιδευτικών.
Η βασική φιλοσοφία είναι ότι το σχολείο δεν περιορίζεται στους τέσσερις τοίχους της αίθουσας. Η γνώση μπορεί να κατακτηθεί μέσα από την εμπειρία, την επαφή με την κοινωνία, τον πολιτισμό, την επιστήμη, το περιβάλλον και την ενεργό συμμετοχή. Με τις νέες ρυθμίσεις, αυτή η προσέγγιση αποκτά ένα πιο συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, με παράλληλη έμφαση στην ασφάλεια ολόκληρης της σχολικής κοινότητας.
