Τα τελευταία χρόνια γίνεται –και σωστά– μεγάλη συζήτηση για τη σχολική βία και τον εκφοβισμό μεταξύ μαθητών. Η κοινωνία ευαισθητοποιείται, οργανώνονται δράσεις, εκδίδονται εγκύκλιοι και υλοποιούνται σχετικά προγράμματα. Ωστόσο, υπάρχει μια πτυχή του προβλήματος που συχνά παραμένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης: η βία και ο εκφοβισμός που δέχονται οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί.
Σε αρκετές σχολικές μονάδες οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με φαινόμενα λεκτικής επιθετικότητας, απειλών, απαξιωτικής συμπεριφοράς ή ακόμη και οργανωμένης αμφισβήτησης του ρόλου και του κύρους τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πίεση προέρχεται από μαθητές, σε άλλες από γονείς ή από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον που θεωρεί ότι μπορεί να στοχοποιεί και να απαξιώνει τον εκπαιδευτικό χωρίς συνέπειες.
Όταν ο εκπαιδευτικός αισθάνεται απροστάτευτος, όταν φοβάται ότι κάθε παιδαγωγική του παρέμβαση μπορεί να μετατραπεί σε αιτία σύγκρουσης ή δημόσιας στοχοποίησης, τότε το σχολικό περιβάλλον αποδυναμώνεται. Και όταν αποδυναμώνεται ο εκπαιδευτικός, αποδυναμώνεται τελικά και το ίδιο το σχολείο.
Η Πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει ότι η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια των εκπαιδευτικών είναι βασική προϋπόθεση για ένα υγιές σχολικό περιβάλλον. Η αντιμετώπιση της βίας στο σχολείο δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Πρέπει να αφορά όλους: μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς.
Χρειάζεται σαφές θεσμικό πλαίσιο προστασίας των εκπαιδευτικών, μηχανισμοί άμεσης υποστήριξης όταν προκύπτουν περιστατικά βίας ή εκφοβισμού, αλλά και μια συνολική πολιτική που θα ενισχύει τον παιδαγωγικό ρόλο και το κύρος του εκπαιδευτικού μέσα στη σχολική κοινότητα.
Ένα σχολείο χωρίς φόβο δεν αφορά μόνο τους μαθητές. Αφορά και τους εκπαιδευτικούς. Και αν θέλουμε πραγματικά ένα σχολείο δημοκρατικό, ασφαλές και παιδαγωγικά αποτελεσματικό, τότε η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει εξίσου όλους όσοι αποτελούν τη σχολική κοινότητα.
Τηλέμαχος Κουντούρης
Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
