Δημήτρης Μπράτης: Η κυβέρνηση της ΝΔ διανύει τον 8ο χρόνο διακυβέρνησης, αλλά οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται
Κάθε χρόνο τα εγκαίνια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης συνδέονται με την ομιλία του εκάστοτε πρωθυπουργού για την οικονομική κατάσταση της χώρας, αλλά και με τις τοποθετήσεις των αρχηγών των κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Παραδοσιακά, η ΔΕΘ αποτελεί το βήμα από το οποίο ο πρωθυπουργός παρουσιάζει τα οικονομικά μέτρα που προτίθεται να εφαρμόσει η κυβέρνηση το επόμενο διάστημα.
Φέτος, όμως, το ενδιαφέρον είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Με δεδομένο ότι το 2027 είναι εκλογική χρονιά, το κυβερνητικό επιτελείο, αλλά και ο φιλοκυβερνητικός Τύπος, επιχειρούν εδώ και ημέρες να καλλιεργήσουν την εικόνα ότι το φετινό λεγόμενο «καλάθι της ΔΕΘ» θα είναι γεμάτο παροχές.
Όμως ποια είναι η πραγματικότητα πίσω από τις επικοινωνιακές εξαγγελίες;
Οκτώ χρόνια διακυβέρνησης και η αγοραστική δύναμη στον πάτο της Ευρώπης
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας διανύει ήδη τον όγδοο χρόνο διακυβέρνησης.
Και μέσα σε αυτή την περίοδο η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα όσον αφορά την αγοραστική δύναμη των μισθών.
Τα στοιχεία της Eurostat καταγράφουν μια ιδιαίτερα δυσμενή εικόνα για τη χώρα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την πραγματική αγοραστική δύναμη.
Την ίδια στιγμή, χώρες που πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν οικονομικά πολύ πιο αδύναμες, όπως η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία, έχουν πλέον βελτιώσει τη θέση τους σε σχέση με την Ελλάδα σε συγκεκριμένους δείκτες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα εξαιρετικά πιεστικό περιβάλλον για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά, αλλά το κόστος ζωής απορροφά μεγάλο μέρος των αυξήσεων.
Μισθοί και συντάξεις που δεν επαρκούν για την καθημερινότητα
Ο κατώτατος μισθός παραμένει σε επίπεδα που για ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων δεν επαρκούν για να καλύψουν το σύνολο των βασικών αναγκών.
Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν και χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι.
Εκπαιδευτικοί, γιατροί, νοσηλευτές και εργαζόμενοι σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις με αποδοχές που συχνά δεν ανταποκρίνονται ούτε στο κόστος ζωής ούτε στις ευθύνες της εργασίας τους.
Παράλληλα, οι συντάξεις εξακολουθούν να βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα για μεγάλο μέρος των συνταξιούχων, την ώρα που οι ανάγκες για στέγαση, ενέργεια, τρόφιμα και υγεία αυξάνονται.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί μια απλή αλλά κρίσιμη πραγματικότητα:
Το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών παραμένει υπό πίεση.
Τα κενά σε σχολεία και νοσοκομεία έχουν και μισθολογική αιτία
Το πρόβλημα των χαμηλών αποδοχών δεν περιορίζεται στην οικονομική κατάσταση των ίδιων των εργαζομένων.
Έχει άμεση επίπτωση και στη λειτουργία του Δημοσίου.
Όλο και περισσότεροι νέοι πτυχιούχοι εξετάζουν με διαφορετικό μάτι τις προκηρύξεις του ΑΣΕΠ, καθώς οι αποδοχές που προσφέρονται σε αρκετές δημόσιες υπηρεσίες δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους, ιδιαίτερα όταν συνυπολογίζονται το κόστος στέγασης και οι μετακινήσεις.
Το αποτέλεσμα είναι να παραμένουν κενές θέσεις.
Σχολεία αντιμετωπίζουν ελλείψεις εκπαιδευτικών.
Νοσοκομεία αντιμετωπίζουν ελλείψεις γιατρών και νοσηλευτών.
Και κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες δυσκολεύονται να στελεχωθούν.
Όταν το Δημόσιο δεν μπορεί να προσελκύσει εργαζομένους, το πρόβλημα δεν είναι μόνο μισθολογικό. Είναι πρόβλημα λειτουργίας του κράτους.
13ος και 14ος μισθός: Η μεγάλη εκκρεμότητα
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται για ακόμη μία φορά το ζήτημα της επαναφοράς του 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο.
Η κυβέρνηση έχει απορρίψει την επαναφορά των Δώρων, επικαλούμενη το δημοσιονομικό κόστος.
Παράλληλα, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας απέρριψε την προσφυγή για την επαναφορά τους, κρίνοντας ότι η διατήρηση της κατάργησης των επιδομάτων εορτών και αδείας δεν παραβιάζει το Σύνταγμα ή το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Όμως η δικαστική απόφαση δεν σημαίνει ότι η πολιτική συζήτηση τελείωσε.
Το ΣτΕ έκρινε τη νομική δυνατότητα διατήρησης της κατάργησης.
Η πολιτεία εξακολουθεί να έχει την πολιτική επιλογή να τα επαναφέρει.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία.
Υπάρχουν ή δεν υπάρχουν χρήματα;
Η κυβέρνηση επικαλείται το δημοσιονομικό κόστος κάθε νέας μόνιμης παροχής.
Την ίδια στιγμή, τα τελευταία δημοσιονομικά αποτελέσματα έχουν δημιουργήσει σημαντικό χώρο στον κρατικό προϋπολογισμό.
Το περσινό δημοσιονομικό αποτέλεσμα, με υπερπλεόνασμα που έφτασε περίπου τα 11,4 δισ. ευρώ, επαναφέρει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Αν υπάρχουν δημοσιονομικά περιθώρια, πόσα από αυτά επιστρέφουν τελικά στους εργαζομένους και στους συνταξιούχους;
Γιατί το ζήτημα δεν είναι μόνο εάν υπάρχουν χρήματα.
Είναι κυρίως πού κατευθύνονται.
Συλλογικές συμβάσεις: Ένα ακόμη μεγάλο κενό
Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων εργασίας.
Η ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων αποτελεί βασικό αίτημα των εργαζομένων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων.
Σε μια Ευρώπη όπου οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν βασικό εργαλείο διαμόρφωσης των μισθών και των εργασιακών όρων, η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Και όσο η διαπραγματευτική δύναμη των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, οι μισθολογικές αυξήσεις δύσκολα μπορούν να ακολουθήσουν τις πραγματικές ανάγκες των νοικοκυριών.
Η ΔΕΘ θα κρίνει τις εξαγγελίες ή την πραγματική αγοραστική δύναμη;
Το φετινό «καλάθι» της ΔΕΘ αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξήσεις μισθών, μέτρα για συνταξιούχους και παρεμβάσεις για το κόστος ζωής αναμένεται να κυριαρχήσουν στις κυβερνητικές εξαγγελίες.
Όμως η ουσία δεν βρίσκεται στον αριθμό των μέτρων.
Βρίσκεται στο πόσα χρήματα θα μείνουν πραγματικά στην τσέπη ενός εργαζομένου.
Γιατί μια φορολογική ελάφρυνση λίγων ευρώ δεν μπορεί να αντισταθμίσει μια αύξηση εκατοντάδων ευρώ στο ενοίκιο.
Μια μικρή αύξηση μισθού δεν αρκεί όταν τα τρόφιμα, η ενέργεια και οι υπηρεσίες έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Και ένα επίδομα δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια σταθερή και ουσιαστική μισθολογική πολιτική.
«Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»
Η φετινή ΔΕΘ θα είναι αναμφίβολα ένα μεγάλο πολιτικό ορόσημο.
Η κυβέρνηση θα παρουσιάσει το οικονομικό της σχέδιο και θα επιχειρήσει να πείσει ότι οι παρεμβάσεις της ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα.
Η αντιπολίτευση θα επιχειρήσει να αποδείξει το αντίθετο.
Και οι εργαζόμενοι θα πρέπει να αξιολογήσουν όχι μόνο τις εξαγγελίες, αλλά κυρίως τα αποτελέσματα.
Γιατί ο πολίτης δεν ζει με ποσοστά ανάπτυξης.
Δεν πληρώνει το ενοίκιο με δημοσιονομικά πλεονάσματα.
Δεν γεμίζει το καλάθι του σούπερ μάρκετ με κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Ζει με τον μισθό του.
Και αυτός είναι ο πραγματικός δείκτης που θα κρίνει εάν οι φετινές εξαγγελίες της ΔΕΘ αποτελούν ουσιαστική αλλαγή ή ακόμη μία επικοινωνιακή παρέμβαση.
Γιατί, όπως έχει ειπωθεί χαρακτηριστικά, χωρίς αλλαγή πολιτικής δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική ενίσχυση των εισοδημάτων εργαζομένων και συνταξιούχων.
Και αν η πολιτική παραμείνει ίδια, τότε υπάρχει ένας κίνδυνος που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από κανένα «καλάθι»:
Η φτωχοποίηση να συνεχιστεί.
Eurostat: Η Ελλάδα προτελευταία στην ΕΕ στις δαπάνες για την Εκπαίδευση – Μόλις 3,3% του ΑΕΠ
Νέοι κανόνες για τις σχολικές εκδρομές: Τι αλλάζει για μαθητές, εκπαιδευτικούς και Ειδικά Σχολεία
