Την εικόνα μιας χώρας που βρίσκεται σε κοινωνικό και οικονομικό μαρασμό αποκαλύπτει η ενδιάμεση έκθεση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την οικονομία. Η έκθεση αντλεί στοιχεία από την Eurostat και συγκρίνει κρίσιμα οικονομικά μεγέθη της χώρας μας, όχι μόνο με τον μ.ο. της ΕΕ (ως είθισται) ή τις ανεπτυγμένες χώρες, αλλά για πρώτη φορά τα εξετάζει σε σχέση με «συγκρίσιμες» χώρες κυρίως των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης. Η θλιβερή διαπίστωση είναι ότι η σύγκριση ακόμη και με χώρες, όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Λετονία, δείχνει ότι η Ελλάδα παρουσιάζει ιδιαίτερα ασθενική δυναμική σύγκλισης με την Ε.Ε.

Από τα στοιχεία της Έκθεσης προκύπτει ότι, παρά την οικονομική μεγέθυνση που παρουσιάζει η χώρα, οι μισθοί και η αγοραστική δύναμη βρίσκονται στον ευρωπαϊκό βυθό, ενώ η υλική και κοινωνική αποστέρηση ομάδων του πληθυσμού είναι στα ύψη. Δυστυχώς, σε επίπεδο συνθηκών ζωής και βιοτικού επιπέδου είμαστε ο παρίας της Ευρώπης με τις προοπτικές να εξακολουθούν να είναι δυσοίωνες.

Μεταξύ των ιδιαίτερα ενδιαφερόντων συμπερασμάτων της έρευνας, συγκαταλέγονται:

• Το χάσμα στο επίπεδο ευημερίας μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα ανήλθε το 2019 σε 17.210 ευρώ, έναντι 32.270 ευρώ στην ΕΕ, ενώ το 2024 η απόκλιση παραμένει περίπου στις 14.600 ευρώ.
• Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) ανήλθε σε 68,5% του μέσου ευρωπαϊκού όρου το 2024. Σε σύγκριση με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η Ελλάδα υπολείπεται χωρών όπως η Τσεχία (90,6%), η Λιθουανία (87,5%), η Εσθονία (79,0%) και η Πολωνία (78,4%), ενώ συγκρίνεται κυρίως με τη Λετονία (68,4%). Η Ρουμανία (77%) είναι σαφώς σε υψηλότερη θέση από την Ελλάδα, η οποία υπερβαίνει μόνο τη Βουλγαρία (65,9%). Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 2019-2024 η Ελλάδα βελτίωσε τη θέση της κατά μόλις 3 ποσοστιαίες μονάδες, έναντι 11 ποσοστιαίων μονάδων της Βουλγαρίας, γεγονός που καταδεικνύει ασθενέστερη δυναμική σύγκλισης.
• Σημαντικές, όμως, είναι και οι αποκλίσεις που αφορούν τις αποδοχές των εργαζομένων. Ειδικότερα, ενώ το 2009 ο μέσος ετήσιος μισθός στη χώρα μας σε όρους PPS (22.107) αντιστοιχούσε στο 91,8% του μέσου ευρωπαϊκού (24.087), το 2019 η αναλογία αυτή μειώθηκε στο 61,2% (18.204 στην Ελλάδα, έναντι 29.738 στην ΕΕ), ενώ το 2024 διαμορφώθηκε ακόμη χαμηλότερα στο 59,1% (21.486 στην Ελλάδα, έναντι 36.382 στην ΕΕ).
• Η Ελλάδα, εξαιτίας θεσμικών και αναπτυξιακών εμπλοκών που παρουσιάζει, υπολείπεται σημαντικά ακόμη και έναντι κρατών-μελών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων σε μια σειρά κρίσιμους δείκτες της αγοράς εργασίας και των συνθηκών διαβίωσης των εργαζομένων.
• Το ποσοστό των μισθωτών που εργάζονται στη βιομηχανία σε κλάδους της μεταποίησης υψηλής και μέσης προς υψηλή τεχνολογία, καθώς και ευρύτερα σε κλάδους υψηλής τεχνολογίας, είναι κατά πολύ χαμηλότερο, όχι μόνο από το μέσο όρο της Ε.Ε., αλλά και από συγκρίσιμες χώρες της Κεντρικής, της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό μειώνονται από 26,8% σε 21,3% και σε τεχνολογία, πληροφορική και επικοινωνία από 9,3% σε 8,0%.

Τα παραπάνω στοιχεία αναδεικνύουν μια φτωχή κοινωνία και μια παρακμιακή, αδύναμη οικονομία που αδυνατεί να βρει αναπτυξιακή τροχιά. Κύριοι αίτιοι, όπως η έκθεση αναφέρει, είναι αναπτυξιακές και θεσμικές εμπλοκές. Αυτό σχετίζεται κυρίως  με τις ιδεολογικές αγκυλώσεις της κυβέρνησης και με την απροθυμία των επιχειρηματιών να μοιραστούν τα οφέλη της οικονομικής μεγέθυνσης και να επενδύσουν στην ποιότητα, ώστε να δημιουργηθούν νέες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας.

Είναι, πλέον, φανερό ότι η ελληνική οικονομία είναι βαλτωμένη. Ένα από τα κλειδιά για την επανεκκίνησή της είναι η ενίσχυση του βιοτικού επιπέδου των εργαζόμενων και η αύξηση των μισθών τους. Αυτό πρέπει να το κατανοήσει η κυβέρνηση και κυρίως οι επιχειρηματίες που οφείλουν μαζί με τους εκπροσώπους των εργαζόμενων να συνάψουν συλλογικές συμβάσεις.

Στα ιδιωτικά σχολεία όπου εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, εκπαιδευτικοί είναι προ των πυλών της εξόδου, θα πρέπει οι εκπρόσωποι των ιδιοκτητών να εγκαταλείψουν παλιές λογικές άρνησης μιας – χρήσιμης και αμοιβαία επωφελούς – συμφωνίας και να προσέλθουν στο τραπέζι του διαλόγου. Στα Φροντιστήρια και στα Κέντρα Ξένων Γλωσσών και ιδίως στα ιδιωτικά ΙΕΚ ήδη τα ωρομίσθια είναι τραγικά χαμηλά, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψιν την ακρίβεια και τη στεγαστική κρίση, και η άμεση σύναψη ΣΣΕ αποτελεί αναγκαιότητα. Το αμέσως ερχόμενο διάστημα η ΟΙΕΛΕ θα προχωρήσει σε προσκλήσεις προς τις εργοδοτικές οργανώσεις για να ξεκινήσει ο διάλογος.

Διαβάστε εδώ τα βασικά συμπεράσματα της Ενδιάμεσης Έκθεσης του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την οικονομία.

Εκπαιδευτικοί Δημόσιου Τομέα: Πώς διαμορφώνονται οι καθαρές αποδοχές από 1η Ιανουαρίου 2026