Ο Βαγγέλης Παπασταύρου περιγράφει την καθημερινότητα των Διευθυντών και των εκπαιδευτικών, καταγγέλλοντας γραφειοκρατία, υποχρηματοδότηση, εργασιακή εξουθένωση και δομικές παθογένειες του εκπαιδευτικού συστήματος
Μια ιδιαίτερα αιχμηρή ανοιχτή επιστολή προς την εκπαιδευτική κοινότητα και την κοινή γνώμη δημοσιοποίησε ο Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Καστελλάνων Μέσης Κέρκυρας, Βαγγέλης Παπασταύρου, με αφορμή την ολοκλήρωση της σχολικής χρονιάς.
Με τίτλο «Η Αυλαία πέφτει στα σχολεία της εξουθένωσης: Ο Διευθυντής και ο Εκπαιδευτικός του Δημόσιου Δημοτικού Σχολείου σε καθεστώς εξουθένωσης και απαξίωσης», ο κ. Παπασταύρου περιγράφει μια εικόνα έντονης επαγγελματικής κόπωσης, κάνοντας λόγο για ένα δημόσιο σχολείο που λειτουργεί υπό διαρκή πίεση, με διοικητική υπερφόρτωση, οικονομική απαξίωση και σοβαρές ελλείψεις στις υποδομές.
«Η ανακούφιση έρχεται μαζί με την εξάντληση»
Στην επιστολή του επισημαίνει ότι το τέλος της σχολικής χρονιάς δεν συνοδεύεται μόνο από την ολοκλήρωση του εκπαιδευτικού έργου, αλλά και από μια βαθιά αίσθηση σωματικής και ψυχικής εξάντλησης.
Όπως αναφέρει, οι τελευταίες εβδομάδες χαρακτηρίζονται από έναν τεράστιο όγκο διοικητικών διαδικασιών, οι οποίες αφήνουν ελάχιστο χώρο για τον πραγματικό παιδαγωγικό ρόλο του σχολείου.
Κατά τον ίδιο, οι λειτουργοί της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης καλούνται να υπηρετήσουν ένα σύστημα που ολοένα και περισσότερο μετατρέπει το σχολείο σε έναν μηχανισμό διαχείρισης εγγράφων και ψηφιακών διαδικασιών.
«Ο Διευθυντής έγινε διοικητικός υπάλληλος»
Κεντρικό σημείο της επιστολής αποτελεί ο ρόλος του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.
Ο κ. Παπασταύρου υποστηρίζει ότι ο σύγχρονος Διευθυντής καλείται να ανταποκριθεί ταυτόχρονα σε δεκάδες διαφορετικές αρμοδιότητες:
- διαχείριση του MySchool,
- συνεχείς εγκυκλίους,
- καταχωρίσεις σε πολλαπλές ψηφιακές πλατφόρμες,
- εσωτερικές και εξωτερικές αξιολογήσεις,
- κανονισμούς,
- πίνακες,
- εκθέσεις,
- διοικητικές υποχρεώσεις.
Όπως σημειώνει, ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτές τις διαδικασίες αφαιρείται από τους μαθητές και από την ουσιαστική παιδαγωγική καθοδήγηση του σχολείου.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στη διατήρηση εκτεταμένης έντυπης γραφειοκρατίας, διερωτώμενος κατά πόσο εξακολουθεί να έχει θέση στον 21ο αιώνα.
Η αντίφαση του σύγχρονου σχολείου
Σύμφωνα με τον συντάκτη της επιστολής, την ίδια στιγμή που το εκπαιδευτικό σύστημα απαιτεί από τους Διευθυντές να λειτουργούν ως παιδαγωγικοί ηγέτες, μέντορες και επιστημονικοί καθοδηγητές των σχολικών μονάδων, τους επιβαρύνει με διοικητικές εργασίες που τους απομακρύνουν από αυτόν ακριβώς τον ρόλο.
Όπως επισημαίνει, η συνεχής πολυπραγμοσύνη οδηγεί σε βιολογική και πνευματική εξουθένωση όχι μόνο των Διευθυντών αλλά και των εκπαιδευτικών, οι οποίοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη διδασκαλία και σε αλλότρια διοικητικά καθήκοντα.
Υποστελεχωμένα σχολεία και προβληματικές υποδομές
Στην επιστολή γίνεται εκτενής αναφορά και στις κτιριακές υποδομές.
Ο κ. Παπασταύρου περιγράφει σχολικές μονάδες:
- με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού,
- σε γερασμένα και ασυντήρητα κτίρια,
- με προσωρινές προκατασκευασμένες αίθουσες που παραμένουν επί χρόνια,
- με αύλειους χώρους που, όπως αναφέρει, εγκυμονούν κινδύνους για την ασφάλεια των μαθητών.
Υποστηρίζει ακόμη ότι οι επανειλημμένες έγγραφες παρεμβάσεις προς τις αρμόδιες δημοτικές αρχές δεν έχουν αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα, με αποτέλεσμα τα προβλήματα να διαιωνίζονται.
«Μισθοί του 2005 με κόστος ζωής του 2026»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται και στο ζήτημα των οικονομικών απολαβών των εκπαιδευτικών.
Όπως αναφέρει, οι αποδοχές τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των στελεχών εκπαίδευσης δεν ανταποκρίνονται ούτε στις ευθύνες ούτε στον φόρτο εργασίας που καλούνται να αναλάβουν.
Χαρακτηρίζει μάλιστα το επίδομα θέσης ευθύνης των Διευθυντών ανεπαρκές σε σχέση με τις διοικητικές, αστικές και ποινικές ευθύνες που συνοδεύουν τη θέση, ενώ σημειώνει χαρακτηριστικά ότι οι εκπαιδευτικοί αμείβονται με «μισθούς του 2005» σε συνθήκες κόστους ζωής πολλαπλάσιου εκείνης της περιόδου.
Κριτική προς τη διοικητική ιεραρχία
Σημαντικό μέρος της επιστολής αφιερώνεται στη στάση της διοικητικής ιεραρχίας της εκπαίδευσης.
Ο συντάκτης υποστηρίζει ότι παρατηρείται αποφυγή ανάληψης ευθυνών για τα διαχρονικά προβλήματα των σχολικών μονάδων, ενώ καταγγέλλει ότι σε αρκετές περιπτώσεις επιλέγεται η λογική του διοικητικού καταναγκασμού αντί της ουσιαστικής θεσμικής υποστήριξης.
Αναφέρεται ακόμη στη χρήση πειθαρχικών διαδικασιών και Ενόρκων Διοικητικών Εξετάσεων (ΕΔΕ), εκφράζοντας την άποψη ότι συχνά μετακυλίεται στους Διευθυντές και στους εκπαιδευτικούς η ευθύνη για προβλήματα που έχουν δομικά χαρακτηριστικά.
Προβληματισμός για το σύστημα επιλογής στελεχών
Ο Βαγγέλης Παπασταύρου ασκεί επίσης κριτική στον τρόπο επιλογής των στελεχών εκπαίδευσης.
Διευκρινίζει ότι δεν αμφισβητεί την αξία των επιστημονικών τίτλων, ωστόσο θεωρεί ότι το ισχύον σύστημα υπερμοριοδοτεί τα τυπικά προσόντα εις βάρος της διοικητικής εμπειρίας, της προσωπικότητας, της αποτελεσματικής διαχείρισης κρίσεων και της πραγματικής προσφοράς στο δημόσιο σχολείο.
Παράλληλα εκφράζει προβληματισμούς σχετικά με τον τρόπο απόκτησης ορισμένων ακαδημαϊκών τίτλων, θέτοντας ερωτήματα για τη διασφάλιση της αξιοκρατίας.
Κριτική και προς τον συνδικαλισμό αλλά και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς
Η επιστολή δεν περιορίζεται στην κριτική προς την Πολιτεία.
Ο συντάκτης θεωρεί ότι υπάρχουν ευθύνες και στο συνδικαλιστικό κίνημα, υποστηρίζοντας ότι πολλές παρεμβάσεις στερούνται ρεαλιστικής στρατηγικής και ουσιαστικών αποτελεσμάτων.
Παράλληλα ασκεί κριτική και σε μερίδα των ίδιων των εκπαιδευτικών, εκφράζοντας την άποψη ότι, παρά τη δυσαρέσκεια που εκφράζουν για τις συνθήκες εργασίας, συνεχίζουν να στηρίζουν τις ίδιες συνδικαλιστικές παρατάξεις που, κατά την εκτίμησή του, συμβάλλουν στη διατήρηση της σημερινής κατάστασης.
«Το δημόσιο σχολείο χρειάζεται στήριξη, όχι εξουθένωση»
Ολοκληρώνοντας την επιστολή του, ο Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Καστελλάνων Μέσης Κέρκυρας απευθύνει έκκληση προς την Πολιτεία να επανεξετάσει συνολικά τη λειτουργία του δημόσιου σχολείου.
Όπως αναφέρει, οι εκπαιδευτικοί και οι Διευθυντές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι υπάλληλοι ούτε να επωμίζονται διαρκώς νέες ευθύνες χωρίς την αντίστοιχη υποστήριξη.
Στο υστερόγραφό του διευκρινίζει ότι η επιστολή δεν αποτελεί συνδικαλιστική ή πολιτική παρέμβαση, αλλά μια προσωπική κατάθεση αγωνίας για την πορεία της δημόσιας εκπαίδευσης.
«Δεν συνδικαλίζομαι, δεν πολιτεύομαι, δεν ανήκω σε καμία συνδικαλιστική παράταξη. Πάντα θα γράφω όπως σκέφτομαι και όχι όπως με συμφέρει να σκέφτομαι», αναφέρει χαρακτηριστικά, κλείνοντας την επιστολή του.
