Π.ΕΝ.Α.Φ.Α. | Σχολικός Αθλητισμός: Από τις διακηρύξεις στην πραγματικότητα των σχολείων
Με αφορμή τη συνέντευξη του Διευθυντή Φυσικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Δημήτρη Κερερέ, στην ΕΡΤ Sports και τις τοποθετήσεις του σχετικά με τον ρόλο και την πορεία του σχολικού αθλητισμού στη χώρα μας, είναι αναγκαίο να αναδειχθούν ορισμένες πτυχές της πραγματικότητας που βιώνουν καθημερινά οι εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής και οι μαθητές στα δημόσια σχολεία.
Η διαπίστωση ότι «ο σχολικός αθλητισμός είναι τρόπος ζωής» αποτελεί μια θέση με την οποία κάθε εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής συμφωνεί απόλυτα. Ωστόσο, η πραγματική αξία αυτής της παραδοχής δεν κρίνεται από τις δημόσιες δηλώσεις και τις επικοινωνιακές αναφορές, αλλά από τις πολιτικές που εφαρμόζονται στην πράξη και από τις συνθήκες που επικρατούν στις σχολικές μονάδες.
Ο σχολικός αθλητισμός δεν περιορίζεται στην ανάδειξη αυριανών πρωταθλητών. Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία έχει αποδείξει ότι συμβάλλει ουσιαστικά στη σωματική και ψυχική υγεία των μαθητών, ενισχύει την κοινωνικοποίηση, μειώνει τη σχολική διαρροή, καλλιεργεί την ομαδικότητα και αναπτύσσει δημοκρατικές αξίες. Δεν είναι τυχαίο ότι η UNESCO, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζουν τη Φυσική Αγωγή ως θεμελιώδες δικαίωμα κάθε παιδιού και όχι ως μια δευτερεύουσα εκπαιδευτική δραστηριότητα.
Παρά τις διακηρύξεις αυτές, η καθημερινότητα στα σχολεία παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα. Οι εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής βρίσκονται αντιμέτωποι με μειωμένες διδακτικές ώρες, ανεπαρκείς αθλητικές εγκαταστάσεις, ελλείψεις σε εξοπλισμό, περιορισμένη θεσμική υποστήριξη των σχολικών αγώνων, αυξημένες γραφειοκρατικές υποχρεώσεις και σημαντικά κενά στελέχωσης σε πολλές σχολικές μονάδες. Οι συνθήκες αυτές δυσχεραίνουν την ουσιαστική εφαρμογή των στόχων που κατά καιρούς προβάλλονται ως προτεραιότητες της εκπαιδευτικής πολιτικής.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο παιδαγωγικό αλλά και θεσμικό. Το άρθρο 16 του Συντάγματος επιβάλλει στο κράτος την υποχρέωση να αναπτύσσει τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό στο πλαίσιο της δημόσιας παιδείας. Η συνταγματική αυτή υποχρέωση δεν μπορεί να εξαντλείται σε δηλώσεις προθέσεων. Απαιτεί συγκεκριμένες πολιτικές, επαρκή χρηματοδότηση, σύγχρονες υποδομές, στελέχωση των σχολείων και ουσιαστική ενίσχυση του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής. Η αρχή της χρηστής διοίκησης προϋποθέτει συνέπεια μεταξύ λόγων και έργων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του κ. Κερερέ στο πρόγραμμα κολύμβησης, στο οποίο συμμετείχαν, όπως δήλωσε, 45.000 μαθητές. Αν και ο αριθμός φαίνεται εντυπωσιακός σε απόλυτες τιμές, η αξιολόγησή του απαιτεί σύγκριση με το σύνολο των μαθητών που αποτελούν τον πληθυσμό-στόχο του προγράμματος.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι μαθητές της Γ΄ και Δ΄ Δημοτικού ανέρχονται πανελλαδικά σε περίπου 171.000. Αυτό σημαίνει ότι οι 45.000 συμμετέχοντες αντιστοιχούν σε περίπου έναν στους τέσσερις μαθητές των συγκεκριμένων τάξεων. Με άλλα λόγια, το πρόγραμμα εξακολουθεί να μην καλύπτει τη μεγάλη πλειονότητα των παιδιών για τα οποία θεσμοθετήθηκε. Η παράθεση μόνο του απόλυτου αριθμού των συμμετεχόντων, χωρίς αναφορά στον συνολικό αριθμό των δικαιούχων μαθητών, δημιουργεί μια εικόνα σημαντικά διαφορετική από την πραγματική έκταση εφαρμογής του μέτρου.
Η επιτυχία ενός εκπαιδευτικού προγράμματος δεν αποτιμάται μόνο από το πλήθος όσων συμμετείχαν, αλλά κυρίως από το ποσοστό του μαθητικού πληθυσμού που κατάφερε τελικά να προσεγγίσει. Η παρουσίαση αποσπασματικών στατιστικών στοιχείων χωρίς τον αντίστοιχο παρονομαστή δεν συνάδει με τις αρχές της διαφάνειας και της αντικειμενικής αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών.
Αν πράγματι θεωρούμε ότι ο σχολικός αθλητισμός αποτελεί «τρόπο ζωής», τότε αυτό πρέπει να αποδεικνύεται έμπρακτα. Με περισσότερες ώρες Φυσικής Αγωγής στο σχολικό πρόγραμμα, με ασφαλείς και λειτουργικές αθλητικές εγκαταστάσεις, με ουσιαστική ενίσχυση των σχολικών πρωταθλημάτων και με στήριξη των εκπαιδευτικών που καθημερινά υπηρετούν τον θεσμό. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος ο σχολικός αθλητισμός να παραμείνει ένα ελκυστικό σύνθημα και όχι μια πραγματική εκπαιδευτική προτεραιότητα.
Η επένδυση στη Φυσική Αγωγή και στον σχολικό αθλητισμό δεν αποτελεί πολυτέλεια. Αποτελεί επένδυση στη δημόσια υγεία, στην κοινωνική συνοχή και στη συνολική ανάπτυξη των παιδιών. Και αυτή η επένδυση οφείλει να αποτυπώνεται όχι μόνο στα λόγια, αλλά κυρίως στις πράξεις. Η αξιολόγηση στην πράξη: Βιολόγος διδάσκει Χημεία, σύμβουλοι αξιολογούν χωρίς μαθητές!
