Συνταγματική Αναθεώρηση ή Επικοινωνιακό Πυροτέχνημα; Η επίθεση του Μητσοτάκη στη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων
Με πρόσχημα τον «εκσυγχρονισμό», η κυβέρνηση ανοίγει την πόρτα στην κομματικοποίηση του Δημοσίου και επιχειρεί να μετατρέψει ένα συνταγματικό δικαίωμα σε εργαλείο πολιτικού ελέγχου
Η εξαγγελία του Κυριάκου Μητσοτάκη για συνταγματική αναθεώρηση και σύνδεση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με την αξιολόγηση παρουσιάζεται ως μια μεγάλη μεταρρύθμιση για την «Ελλάδα του 2030». Πίσω όμως από τα επικοινωνιακά συνθήματα και τις βαρύγδουπες διακηρύξεις περί εκσυγχρονισμού, κρύβεται μια βαθιά πολιτική επιλογή που απειλεί να υπονομεύσει τη θεσμική ανεξαρτησία της δημόσιας διοίκησης.
Η μονιμότητα στο Δημόσιο δεν θεσπίστηκε τυχαία. Αποτελεί συνταγματική δικλείδα προστασίας απέναντι στις κομματικές εκκαθαρίσεις, στις πολιτικές διώξεις και στις πελατειακές πρακτικές που χαρακτήρισαν για δεκαετίες το ελληνικό κράτος. Είναι ο μηχανισμός που επιτρέπει στον δημόσιο υπάλληλο να υπηρετεί τον πολίτη και όχι τον εκάστοτε υπουργό ή κομματικό μηχανισμό.
Ο πρωθυπουργός επιχειρεί να ταυτίσει τη μονιμότητα με την αναξιοκρατία και τη χαμηλή απόδοση. Πρόκειται για μια βολική αλλά επικίνδυνη απλούστευση. Το πρόβλημα της δημόσιας διοίκησης δεν είναι η μονιμότητα, αλλά η έλλειψη προσωπικού σε κρίσιμες υπηρεσίες, η υποχρηματοδότηση και η διαχρονική κομματική παρέμβαση στη λειτουργία του κράτους.
Αν πραγματικά η κυβέρνηση ενδιαφερόταν για ένα αποτελεσματικό Δημόσιο, θα είχε ήδη αποδείξει ότι μπορεί να εφαρμόσει ένα αξιόπιστο και αδιάβλητο σύστημα προσλήψεων. Αντί αυτού, ζητά από τους πολίτες να εμπιστευτούν ότι η ίδια πολιτική εξουσία που διορίζει διοικήσεις, γενικούς γραμματείς και μετακλητούς υπαλλήλους θα είναι ταυτόχρονα και ο αμερόληπτος κριτής χιλιάδων εργαζομένων.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η κυβέρνηση παρουσιάζει μια τόσο σοβαρή συνταγματική αλλαγή ως περίπου αυτονόητη εξέλιξη. Όμως η άρση ή η αποδυνάμωση της μονιμότητας δεν αφορά μόνο τους δημοσίους υπαλλήλους. Αφορά κάθε πολίτη που θέλει μια δημόσια διοίκηση ανεξάρτητη από πολιτικές πιέσεις και κομματικές εξαρτήσεις.
Η «Ελλάδα του 2030» που περιγράφει ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να ακούγεται ελκυστική στα λόγια. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια Ελλάδα πιο σύγχρονη και δημοκρατική ή για μια Ελλάδα όπου οι εργασιακές και θεσμικές εγγυήσεις υποχωρούν στο όνομα μιας αόριστης μεταρρυθμιστικής ρητορικής.
Οι συνταγματικές αλλαγές απαιτούν ευρύτερες συναινέσεις και σοβαρό δημόσιο διάλογο. Δεν μπορούν να αποτελούν εργαλείο πολιτικής διαχείρισης ή επικοινωνιακής ατζέντας. Γιατί το Σύνταγμα δεν γράφεται για μια κυβέρνηση, ούτε για μία τετραετία. Γράφεται για τις επόμενες γενιές.
Δείτε όλη την ανακοίνωση ενημέρωση του πρωθυπουργού:
Καλημέρα και καλή Κυριακή. Αν έπρεπε να βρω μια φράση που συνδέει πολλά από τα θέματα της σημερινής ανασκόπησης, αυτή θα ήταν η «Ελλάδα του 2030». Μια χώρα πιο σύγχρονη, πιο λειτουργική και πιο ώριμη, που αφήνει οριστικά πίσω της προβλήματα και εκκρεμότητες του παρελθόντος. Θα καταλάβετε στη συνέχεια γιατί το λέω.
Ας ξεκινήσω, λοιπόν, από την πρότασή μας για τη Συνταγματική Αναθεώρηση, μία ακόμη δέσμευσή μας που γίνεται πράξη. Οι αλλαγές που εισηγούμαστε μπορεί να φαίνονται τολμηρές σε κάποιους. Πιστεύω, όμως, ότι είναι αναγκαίες για μια χώρα που θέλει να κοιτάξει με αυτοπεποίθηση το μέλλον. Προτείνουμε την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, την αλλαγή του άρθρου περί ευθύνης Υπουργών και την περαιτέρω ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, τη σύνδεση της μονιμότητας στο Δημόσιο με την αξιολόγηση, τη συνταγματική προστασία της χώρας από κάθε απειλή πτώχευσης, την αναγνώριση της προσιτής στέγης ως υποχρέωσης της Πολιτείας, ισχυρότερες προβλέψεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και ένα πλαίσιο αρχών για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης προς όφελος του ανθρώπου και της κοινωνίας. Διαφορετικές παρεμβάσεις, με έναν κοινό στόχο: μια χώρα πιο έτοιμη για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Δεν προτείνουμε αυτές τις αλλαγές με ορίζοντα την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, αλλά την επόμενη δεκαετία. Το 2030 συμπληρώνονται 200 χρόνια από την επίσημη συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Θα ήθελα τότε να μπορούμε να πούμε ότι κάναμε ορισμένα βήματα που η χώρα χρωστούσε στον εαυτό της εδώ και δεκαετίες. Και ελπίζω όλες οι πολιτικές δυνάμεις να καταθέσουν τις θέσεις τους, γιατί αυτό το εγχείρημα μας υπερβαίνει όλους και μας χρειάζεται όλους.
Αν υπάρχει, πάντως, μια εξέλιξη που δείχνει ότι η χώρα αφήνει πράγματι πίσω της ορισμένες από τις πιο βαριές εκκρεμότητες του παρελθόντος, είναι η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να θέσει την Ελλάδα εκτός της λίστας των κρατών με «μακροοικονομικές ανισορροπίες», κλείνοντας και επίσημα έναν κύκλο που άνοιξε πριν από 16 χρόνια, στην αρχή της κρίσης χρέους. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η Ελλάδα δεν συζητείται στην Ευρώπη ως μέρος του προβλήματος, αλλά ως παράδειγμα προόδου και σταθερότητας. Γι’ αυτό δυσκολεύομαι να καταλάβω όσους σπεύδουν να υποβαθμίσουν τη σημασία αυτής της εξέλιξης. Διότι ακριβώς αυτές οι μακροοικονομικές ανισορροπίες στις οποίες είχαμε εγκλωβιστεί επί χρόνια είναι που κρατούν σε απόκλιση τα εισοδήματα των πολιτών από αυτά άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Και είναι μια εξέλιξη που δεν είναι ούτε τυχαία ούτε αυτονόητη. Είναι αποτέλεσμα της προσπάθειας των πολιτών και της πολιτικής σταθερότητας που επέτρεψε στη χώρα να προχωρήσει μπροστά μέσα σε μια περίοδο αλλεπάλληλων διεθνών κρίσεων. Σήμερα η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ταχύτερους ρυθμούς από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, μειώνει το δημόσιο χρέος με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρώπη και έχει δημιουργήσει σχεδόν 600.000 νέες θέσεις εργασίας. Και όσο η οικονομία γίνεται ισχυρότερη, τόσο περισσότερες δυνατότητες έχουμε να επιστρέφουμε το μέρισμα αυτής της προόδου στην κοινωνία. Προφανώς, η έξοδος από αυτήν τη λίστα δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα. Δεν σημαίνει ότι η ακρίβεια εξαφανίστηκε ή ότι τα εισοδήματα βρίσκονται εκεί που θέλουμε. Σημαίνει όμως ότι η χώρα διαθέτει πλέον πολύ πιο στέρεες βάσεις για να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις και να συνεχίσει να συγκλίνει με τις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Μια ακόμα εκκρεμότητα δεκαετιών που κλείνει είναι η κωδικοποίηση της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας. Με τον νέο Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας που ψηφίστηκε στη Βουλή, συγκεντρώνονται για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο πλαίσιο διατάξεις που μέχρι σήμερα ήταν διάσπαρτες σε 119 νομοθετήματα και 53 προεδρικά διατάγματα, ορισμένα από τα οποία χρονολογούνταν ακόμη και από το 1923! Μια σημαντική μεταρρύθμιση που βάζει τάξη σε ένα πεδίο που για χρόνια ταλαιπωρούσε πολίτες, επαγγελματίες, επενδυτές και τη δημόσια διοίκηση. Στην επίτευξη αυτού του εμβληματικού εγχειρήματος, καταλυτικός ήταν ο ρόλος του Νίκου Ταγαρά, τον οποίο χάσαμε πρόσφατα. Ένας σπάνιος άνθρωπος και ένας μετριοπαθής, ικανός πολιτικός, σεβαστός και από τους πολιτικούς αντιπάλους. Για μένα, ένας φίλος. Διαπνεόταν από την ηθική της ευθύνης, με προσφορά στην πατρίδα σε όποια θέση και αν βρέθηκε. Γι’ αυτό και δώσαμε το όνομά του στο έργο της Χωροταξικής Οργάνωσης, ως ελάχιστη τιμή σε έναν πραγματικό δημόσιο λειτουργό.
Αλλάζω θέμα και έρχομαι στο ΕΣΥ, η αναβάθμιση του οποίου συνεχίζεται με ορατά τα αποτελέσματα αυτής της μεγάλης μεταρρύθμισης. Έχουμε και λέμε: μόνο τις τελευταίες ημέρες παραδόθηκαν πλήρως ανακαινισμένα τρία ακόμη Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών στο Κιλκίς, την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη, ενώ ολοκληρώθηκε η ανακαίνιση του Κέντρου Υγείας Θέρμης. Παράλληλα, εγκαινιάστηκαν δύο νέες κλινικές, η Οφθαλμολογική στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΧΕΠΑ», και η Πνευμονολογική στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο», αλλά και το Κέντρο Ημέρας Ολικής Φροντίδας «IASIS Generations | Kilkis», μία από τις επτά σύγχρονες δομές που παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες σε άτομα με άνοια, νόσο Alzheimer και συναφείς νευροεκφυλιστικές διαταραχές. Ιδιαίτερα στον τομέα της άνοιας και του αυτισμού, βλέπουμε ότι αυτές οι δομές καλύπτουν πραγματικές ανάγκες των οικογενειών και των τοπικών κοινωνιών. Γι’ αυτό και προχωράμε στη δημιουργία 40 νέων μονάδων σε όλη τη χώρα, 20 για την άνοια και 20 για τον αυτισμό.
Άλλες σημαντικές κυβερνητικές δράσεις: αυξάνουμε το όριο προστασίας στους ακατάσχετους λογαριασμούς από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ, προσαρμόζοντάς το για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια στα σημερινά δεδομένα. Στόχος μας είναι όσοι έχουν οφειλές να μπορούν να διατηρούν ένα μεγαλύτερο ποσό διαθέσιμο για τις βασικές ανάγκες της καθημερινότητάς τους, χωρίς αυτό να αναιρεί φυσικά την υποχρέωση εξόφλησης των χρεών τους.
Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας επεκτείνεται πλέον και στους κλάδους της υγείας, των τηλεπικοινωνιών, των υπηρεσιών καθαρισμού, των επισκευών και σε άλλες δραστηριότητες, καλύπτοντας επιπλέον 476.000 εργαζόμενους. Θα γίνει σταδιακά σε δύο φάσεις, με στόχο την προστασία περισσότερων εργαζομένων με την καταπολέμηση της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας και την ακριβή καταγραφή του πραγματικού χρόνου απασχόλησης. Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας καλύπτει πλέον περίπου 2,5 εκατομμύρια εργαζόμενους και αξίζει να πω ότι το 2025 είχαν δηλωθεί και πληρωθεί πάνω από 2,7 εκατομμύρια πρόσθετες ώρες υπερωριών σε σχέση με το 2024.
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Τέθηκε σε λειτουργία η πλατφόρμα politis.gov.gr, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται ψηφιακά για την πορεία των αιτήσεών τους στο Δημόσιο. Για πρώτη φορά θα γνωρίζουν με ακρίβεια σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υπόθεσή τους, ποια υπηρεσία τη χειρίζεται και ποιος είναι ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσής της.
Άνοιξε επίσης για τους γονείς η πλατφόρμα του προγράμματος «Νταντάδες της Γειτονιάς» στο ntantades.gov.gr, ώστε οι οικογένειες να μπορούν να επιλέξουν επιμελητή ή επιμελήτρια για τη φροντίδα παιδιών από 2 μηνών έως 2,5 ετών. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόγραμμα καλύπτει μια πραγματική ανάγκη, καθώς το ενδιαφέρον είναι ήδη ιδιαίτερα μεγάλο. Θυμίζω ότι το πρόγραμμα προβλέπει οικονομική ενίσχυση έως 500 ευρώ τον μήνα για γονείς που εργάζονται με πλήρη απασχόληση ή είναι ελεύθεροι επαγγελματίες και έως 300 ευρώ για γονείς που εργάζονται με μερική απασχόληση ή αναζητούν εργασία. Μάλιστα, επιμελητής ή επιμελήτρια μπορεί να είναι και πρόσωπο από το οικογενειακό περιβάλλον, όπως η γιαγιά, εφόσον πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Επιπλέον, προχωράμε και σε μια αναγκαία τροποποίηση στο σπουδαίο πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού. Σε μικρά νησιά, όπου συχνά δεν υπάρχει επαρκής διαθεσιμότητα προσωπικών βοηθών, θα μπορούν πλέον να αναλαμβάνουν τον ρόλο αυτό και συγγενικά πρόσωπα. Έτσι, οι συμπολίτες μας με αναπηρία δεν θα στερούνται μια τόσο σημαντική υπηρεσία λόγω του τόπου κατοικίας τους, ενώ η καθημερινή φροντίδα που συχνά παρέχεται από την ίδια την οικογένεια θα μπορεί πλέον να εντάσσεται επίσημα στο πρόγραμμα και να υποστηρίζεται έμπρακτα.
Μιας και αναφέρθηκα σε νέες δυνατότητες και νέες επιλογές, να σταθώ σε μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερο συμβολισμό. Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, για πρώτη φορά, υποδέχθηκαν γυναίκες εθελόντριες που επέλεξαν να υπηρετήσουν τη στρατιωτική τους θητεία. Συνολικά 72 Ελληνίδες παρουσιάστηκαν στο Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων στη Λαμία και θα ορκιστούν στα τέλη Ιουνίου. Το πρόγραμμα εθελοντικής στράτευσης λειτουργεί πιλοτικά και προβλέπει θητεία 12 μηνών για γυναίκες ηλικίας 20 έως 26 ετών. Κίνητρα για όσες θέλουν να υπηρετήσουν είναι η αναγνώριση της περιόδου θητείας τους ως προϋπηρεσίας και η μοριοδότησή τους σε διαγωνισμούς ΑΣΕΠ για πρόσληψη ως επαγγελματίες οπλίτες ή πρόσληψη πτυχιούχων ως πολιτικό προσωπικό. Καλή αρχή στις στρατιωτίνες μας!
Στον χώρο του πολιτισμού, θέλω να αναφέρω μια σημαντική κίνηση εκ μέρους της χώρας μας, η οποία επέστρεψε στην Κύπρο 48 αρχαιότητες που προέρχονται από τη συλλογή του πρέσβη Χρήστου Ζαχαράκη, οι κληρονόμοι του οποίου ζήτησαν από το ελληνικό Δημόσιο να επιστραφούν εκεί όπου ανήκουν. Είναι μια κίνηση που επιβεβαιώνει, αν μη τι άλλο, ότι η Ελλάδα εφαρμόζει τις ίδιες αρχές που επικαλείται όταν διεκδικεί τον επαναπατρισμό των δικών της αρχαιοτήτων.
Μπήκαμε πλέον στον Ιούνιο και μαζί στην πιο απαιτητική ζώνη της αντιπυρικής περιόδου. Το εύλογο ερώτημα των πολιτών είναι αν η χώρα είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στον κίνδυνο των πυρκαγιών σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με λόγια, αλλά με τη συνεχή ενίσχυση των μέσων και των δυνατοτήτων της Πολιτικής Προστασίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πυροσβεστικό Σώμα παρέλαβε 10 νέους τράκτορες που θα καλύπτουν κρίσιμες ανάγκες μεταφοράς πυροσβεστικών οχημάτων και ειδικού εξοπλισμού σε ολόκληρη τη χώρα. Θα διατεθούν στις Περιφερειακές Διοικήσεις της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης, συμβάλλοντας στην ταχύτερη κινητοποίηση δυνάμεων όπου χρειαστεί. Πρόκειται για μία ακόμη προσθήκη στον εξοπλισμό που αποκτά η χώρα μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ», με στόχο να είμαστε όσο το δυνατόν πιο έτοιμοι απέναντι στις ολοένα πιο δύσκολες συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική κρίση.
Πριν κλείσω, να συγχαρώ τους αλιείς της Αμοργού για τη βράβευση του «Αμοργοράματος» με το πρώτο Ετήσιο Βραβείο Βιώσιμης Αλιείας που καθιερώθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Όσοι διαβάζετε συχνά τις ανασκοπήσεις μου ίσως θυμάστε ότι έχω αναφερθεί και στο παρελθόν σε αυτήν την πρωτοβουλία, η οποία έχει εξελιχθεί σε σημείο αναφοράς για τη βιώσιμη αλιεία στη Μεσόγειο. Χαίρομαι ιδιαίτερα όταν τέτοιες προσπάθειες αναγνωρίζονται και επιβραβεύονται.
Κλείνω επιστρέφοντας στη σκέψη με την οποία ξεκίνησα. Μπορεί τα θέματα που διαβάσατε σήμερα να είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Από το Σύνταγμα και την οικονομία μέχρι το ΕΣΥ, το Δημόσιο ή την Πολιτική Προστασία. Έχουν όμως κάτι κοινό: δείχνουν μια χώρα που δεν μένει στάσιμη, αλλά προσπαθεί να λύνει προβλήματα που τη συνόδευαν για χρόνια. Γι’ αυτό μίλησα στην αρχή για την Ελλάδα του 2030. Γιατί αυτή η Ελλάδα δεν θα προκύψει ξαφνικά κάποια μέρα. Χτίζεται βήμα-βήμα, μέσα από τις αλλαγές που γίνονται σήμερα. Καλή σας ημέρα!
Νέοι μισθοί εκπαιδευτικών από 01 Απρίλη: μόλις 24 ευρώ αύξηση καθαρά τον μήνα για όλους!
