Η κυβερνητική «καραμέλα» για τους δασκάλους και οι αριθμοί που δεν βγαίνουν
Έχει αρχίσει πλέον να κουράζει —και να προκαλεί εύλογη δυσπιστία— η επαναλαμβανόμενη κυβερνητική αφήγηση περί «πολλών δασκάλων για λίγα παιδιά στις ελληνικές τάξεις». Μια φράση που επιστρατεύεται κατά καιρούς ως εύκολο επιχείρημα, και επανέλαβε προσφάτως η Υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, αλλά που απέχει σημαντικά από την πραγματική εικόνα του εκπαιδευτικού συστήματος.
Ας δούμε όμως τα ίδια τα δεδομένα που επικαλούνται: τον ΟΟΣΑ. Και εκεί, η πραγματικότητα είναι μάλλον άβολη για το κυβερνητικό αφήγημα.
Η Ελλάδα εμφανίζει μέσο όρο περίπου 23,5 μαθητές ανά τάξη στην πρωτοβάθμια και κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Δηλαδή βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ. Ούτε «άδεια σχολεία», ούτε εικόνα υπερπληθώρας εκπαιδευτικών στις αίθουσες, όπως επιχειρείται να παρουσιαστεί.
Κι όμως, από αυτόν τον μέσο όρο προκύπτει συχνά το πολυσυζητημένο αφήγημα του «1 δασκάλου για 8 μαθητές». Ένα νούμερο που εντυπωσιάζει, αλλά δεν αντανακλά την τάξη — αντανακλά μια τεχνητά διευρυμένη λογιστική μέθοδο.
Διότι για να φτάσει κανείς σε αυτό το 1:8, το Υπουργείο δεν μετρά απλώς τους δασκάλους που βρίσκονται μπροστά σε μαθητές. Στην εξίσωση μπαίνουν:
- αδειούχοι εκπαιδευτικοί
- αποσπασμένοι σε διοικητικές υπηρεσίες (πάνω από 4.000 άτομα)
- μικρά νησιά και απομακρυσμένες περιοχές με ελάχιστους μαθητές
- ενισχυτική διδασκαλία
- παράλληλη στήριξη
- τμήματα ένταξης
- ΣΜΕΑΕ
- ολοήμερα σχολεία
- και πλήθος επιμέρους δομών που καμία σχέση δεν έχουν με τον πραγματικό αριθμό μαθητών ανά τάξη
Με άλλα λόγια, δεν μιλάμε για εκπαιδευτικό δείκτη τάξης. Μιλάμε για ένα στατιστικό «καλούπι» που εξυπηρετεί πολιτική αφήγηση, όχι εκπαιδευτική αποτύπωση. Χιλιάδες Κενές Θέσεις στα Πανεπιστήμια – Πώς η ΕΒΕ (Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής) Οδηγεί σε Άδειες Αίθουσες και Υπερφορτωμένα Τμήματα
Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα στα σχολεία αποτυπώνεται αλλιώς — πιο σκληρά και λιγότερο επικοινωνιακά. Το Υπουργείο Παιδείας καταγράφει 56.505 λειτουργικά κενά για τη φετινή χρονιά, τα οποία καλύφθηκαν μόλις κατά 81%. Το αποτέλεσμα; Η χρονιά έκλεισε με περίπου 10.000 ακάλυπτες θέσεις στην εκπαίδευση.
Και εδώ γεννάται το προφανές ερώτημα: πώς ακριβώς συμβιβάζεται αυτή η εικόνα ελλείψεων με το αφήγημα περί «υπερπληθώρας» εκπαιδευτικών;
Η απάντηση είναι απλή: δεν συμβιβάζεται. Εκτός αν κάποιος θεωρεί ότι τα σχολεία λειτουργούν με αριθμούς Excel και όχι με πραγματικούς ανθρώπους μέσα στις τάξεις.
Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι απλώς στατιστικό. Είναι βαθιά πολιτικό και εκπαιδευτικό. Διότι όταν οι δείκτες προσαρμόζονται για να εξυπηρετήσουν ένα αφήγημα, τότε η πραγματικότητα των σχολείων —οι ελλείψεις, οι χαμένες ώρες, οι μαθητές χωρίς σταθερό εκπαιδευτικό— μένει στο περιθώριο.
Και όσο η «καραμέλα» αυτή συνεχίζει να ανακυκλώνεται, τόσο πιο μακριά μένει η συζήτηση από το ουσιαστικό: τι σχολείο θέλουμε και με ποιους όρους λειτουργεί πραγματικά.
Πάνος Ντούλιας
