«Οι μισές εμφανίζονται εγκυμονούσες» – Όταν η εγκυμοσύνη των εκπαιδευτικών γίνεται… πρόβλημα για την κυβέρνηση
Η δήλωση της Σοφίας Βούλτεψη προκαλεί αντιδράσεις – Στην Ελλάδα της υπογεννητικότητας, η μητρότητα δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αιτία «προβλημάτων» στη στελέχωση των σχολείων
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί η τοποθέτηση της Σοφίας Βούλτεψη στην εκπομπή «Ώρα Ελλάδος» του OPEN, κατά τη διάρκεια συζήτησης για τα κενά στα σχολεία και τις προσλήψεις αναπληρωτών εκπαιδευτικών. Η βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει πολύ μεγάλο αριθμό εκπαιδευτικών σε σχέση με τον μαθητικό πληθυσμό και αναφέρθηκε στις απουσίες εκπαιδευτικών λόγω εγκυμοσύνης και αδειών μητρότητας ως έναν από τους λόγους που δημιουργούνται ανάγκες για αναπληρωτές.
Η φράση, ωστόσο, που προκαλεί τη μεγαλύτερη αίσθηση ήταν η εξής:
«Ο λόγος που γίνεται αυτό είναι γιατί την πρώτη μέρα των σχολείων εμφανίζονται οι μισές εκπαιδευτικοί εγκυμονούσες».
Μια δήλωση που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη, ιδιαίτερα όταν γίνεται σε μια χώρα που εδώ και χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα οξύ δημογραφικό πρόβλημα.
Και το ερώτημα είναι απλό:
Τελικά, θέλουμε οι γυναίκες να κάνουν παιδιά ή όχι;
Γιατί όταν η κυβέρνηση μιλά για την ανάγκη αντιμετώπισης του δημογραφικού, για τη στήριξη της οικογένειας και για την ανάγκη να αυξηθούν οι γεννήσεις, αλλά την ίδια στιγμή η εγκυμοσύνη μιας εργαζόμενης παρουσιάζεται ως ένας από τους λόγους που δημιουργούνται ανάγκες για αναπληρωτές, τότε υπάρχει μια προφανής αντίφαση.
Η εγκυμοσύνη δεν είναι «πρόβλημα στελέχωσης»
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι αυτονόητο.
Μια εκπαιδευτικός που μένει έγκυος δεν «δημιουργεί» κενό στο σχολείο.
Ασκεί ένα απολύτως νόμιμο δικαίωμα.
Η εγκυμοσύνη, η άδεια μητρότητας και η προστασία της μητρότητας δεν είναι παραθυράκια, ούτε προνόμια που πρέπει να αντιμετωπίζονται ως επιβάρυνση του δημόσιου σχολείου.
Είναι δικαιώματα που μια σύγχρονη Πολιτεία οφείλει να προστατεύει.
Και ακριβώς γι’ αυτό υπάρχουν οι αναπληρωτές.
Για να καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες των σχολείων.
Για να μην μένουν μαθητές χωρίς εκπαιδευτικό.
Για να συνεχίζεται απρόσκοπτα η εκπαιδευτική διαδικασία όταν ένας μόνιμος εκπαιδευτικός απουσιάζει για οποιονδήποτε νόμιμο λόγο.
Το να παρουσιάζεται, επομένως, η εγκυμοσύνη ως μία από τις αιτίες του προβλήματος των αναπληρωτών είναι μια προσέγγιση που μεταφέρει τη συζήτηση από την ευθύνη της Πολιτείας στην ατομική επιλογή της γυναίκας.
Και αυτό είναι το πραγματικά προβληματικό.
Στην Ελλάδα του δημογραφικού, ποιο ακριβώς μήνυμα στέλνουμε;
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρή δημογραφική συρρίκνωση.
Οι γεννήσεις μειώνονται, ο πληθυσμός γερνά και η ανανέωση των γενεών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της χώρας.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η πολιτεία οφείλει να κάνει ό,τι μπορεί ώστε μια νέα γυναίκα να αισθάνεται ότι μπορεί να αποκτήσει παιδί χωρίς να φοβάται ότι θα βρεθεί αντιμέτωπη με επαγγελματικές συνέπειες.
Δεν μπορεί το μήνυμα να είναι:
«Κάνε παιδιά γιατί έχουμε δημογραφικό πρόβλημα».
Και ταυτόχρονα:
«Αν κάνεις παιδί και χρειαστεί να απουσιάσεις από την εργασία σου, δημιουργείς πρόβλημα στο σχολείο».
Αυτά τα δύο μηνύματα δεν συμβαδίζουν.
Αντίθετα, δημιουργούν ένα περιβάλλον ανασφάλειας για τις νέες εργαζόμενες.
Και ειδικά για τις εκπαιδευτικούς, οι οποίες γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει εργασιακή αβεβαιότητα, μετακινήσεις, αναπληρωτής από περιοχή σε περιοχή και συνεχής αγωνία για την επόμενη σχολική χρονιά.
Οι αναπληρωτές δεν υπάρχουν επειδή οι εκπαιδευτικοί μένουν έγκυες
Η συζήτηση για τους αναπληρωτές δεν μπορεί να περιορίζεται στις άδειες εγκυμοσύνης.
Οι ανάγκες του δημόσιου σχολείου είναι πολύ ευρύτερες.
Υπάρχουν οργανικά και λειτουργικά κενά, συνταξιοδοτήσεις, παραιτήσεις, άδειες, μακροχρόνιες απουσίες, αυξημένες ανάγκες στην Ειδική Αγωγή και μια σειρά από παράγοντες που καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη επαρκούς εκπαιδευτικού προσωπικού.
Και φυσικά, μέσα σε αυτά είναι και οι άδειες μητρότητας.
Αυτό όμως δεν είναι «σκάνδαλο».
Είναι η φυσιολογική λειτουργία ενός δημόσιου συστήματος.
Αν μια εκπαιδευτικός απουσιάζει λόγω μητρότητας, το κράτος οφείλει να έχει προβλέψει τον τρόπο με τον οποίο η θέση της θα καλυφθεί.
Δεν μπορεί να ζητά από την εκπαιδευτικό να απολογηθεί επειδή έγινε μητέρα.
Και το «οι μισές» από πού προκύπτει;
Υπάρχει επίσης ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα σχετικά με τη συγκεκριμένη διατύπωση.
Πού βασίζεται ο ισχυρισμός ότι «οι μισές εκπαιδευτικοί» εμφανίζονται την πρώτη ημέρα των σχολείων εγκυμονούσες;
Υπάρχει κάποιο επίσημο στατιστικό στοιχείο;
Υπάρχουν δεδομένα του Υπουργείου Παιδείας;
Υπάρχει κάποια μελέτη που να αποδεικνύει αυτό το ποσοστό;
Γιατί τέτοιες γενικεύσεις, όταν μάλιστα αφορούν χιλιάδες εργαζόμενες γυναίκες, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια απλή τηλεοπτική ατάκα.
Ιδιαίτερα όταν προέρχονται από πρόσωπο της κυβερνητικής παράταξης και εντάσσονται σε μια συζήτηση για τη λειτουργία του δημόσιου σχολείου.
Αντί να ψάχνουμε «ενόχους», ας λύσουμε το πρόβλημα
Αν υπάρχουν καθυστερήσεις στην κάλυψη των κενών, η λύση δεν είναι να δείξουμε με το δάχτυλο τις εγκυμονούσες εκπαιδευτικούς.
Η λύση είναι ο καλύτερος προγραμματισμός.
Έγκαιρη καταγραφή των αναγκών.
Έγκαιρες προσλήψεις.
Επαρκής αριθμός εκπαιδευτικών.
Και ένα σύστημα που να μπορεί να ανταποκριθεί στις απουσίες χωρίς οι μαθητές να περιμένουν εβδομάδες ή μήνες για εκπαιδευτικό.
Αυτό είναι ευθύνη της Πολιτείας.
Όχι της εγκύου εκπαιδευτικού.
Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με λόγια
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση.
Αν πραγματικά η κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπίσει το δημογραφικό, δεν αρκούν οι εξαγγελίες και τα επιδόματα.
Χρειάζεται μια κοινωνία στην οποία η απόκτηση παιδιού δεν θα θεωρείται επαγγελματικό ρίσκο.
Χρειάζεται εργασιακή ασφάλεια.
Χρειάζονται δομές στήριξης της οικογένειας.
Χρειάζεται πραγματική συμφιλίωση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
Και κυρίως χρειάζεται ένα ξεκάθαρο μήνυμα:
Η μητρότητα δεν είναι πρόβλημα.
Η εγκυμοσύνη δεν είναι «κενό».
Το παιδί δεν είναι «κόστος στελέχωσης».
Η γυναίκα που γίνεται μητέρα δεν πρέπει να αισθάνεται ότι απολογείται στην υπηρεσία της επειδή έφερε στον κόσμο ένα παιδί.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει τη μητρότητα – όχι να την παρουσιάζει ως βάρος
Η δήλωση της Σοφίας Βούλτεψη ανοίγει, επομένως, μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση από αυτή των αναπληρωτών.
Ανοίγει τη συζήτηση για το πώς αντιλαμβανόμαστε τη μητρότητα, την εργασία και τον ρόλο του κράτους.
Γιατί είναι εύκολο να ζητάμε από τις νέες γυναίκες να κάνουν παιδιά.
Το δύσκολο είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε να μπορούν να τα μεγαλώσουν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και χωρίς να φοβούνται ότι η εγκυμοσύνη τους θα αντιμετωπιστεί ως «πρόβλημα».
Και εδώ η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις.
Δεν φταίνε οι εκπαιδευτικοί που μένουν έγκυες.
Δεν φταίνε οι μητέρες που παίρνουν την άδεια που δικαιούνται.
Δεν φταίνε οι γυναίκες που επιλέγουν να αποκτήσουν παιδιά.
Αν το δημόσιο σχολείο χρειάζεται αναπληρωτές για να καλύψει τις νόμιμες άδειες των εκπαιδευτικών, τότε αυτό ακριβώς πρέπει να κάνει το κράτος:
να προσλαμβάνει τους απαραίτητους αναπληρωτές.
Γιατί σε μια χώρα που αγωνιά για κάθε νέα γέννηση, το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται είναι να κάνει μια γυναίκα να αισθανθεί ότι η εγκυμοσύνη της αποτελεί… υπηρεσιακό πρόβλημα.
Όταν ο εκπαιδευτικός γίνεται «υπάλληλος» και ο γονέας «πελάτης» – Τι συμβαίνει στο σχολείο
