Ιδιωτικά Πανεπιστήμια – Η αυριανή ημέρα: Οι επισημάνσεις του καθηγητή Πάνου Λαζαράτου για τις αποφάσεις του ΣτΕ
Τι υποστηρίζει για το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ, τις άδειες των ΝΠΠΕ, τα προγράμματα σπουδών και τις πιθανές συνέπειες για φοιτητές και γονείς
Τις δικές του επισημάνσεις για τις πρόσφατες δικαστικές εξελίξεις γύρω από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και τις πιθανές συνέπειές τους καταθέτει ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος, με αφορμή τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι οι αποφάσεις, κατά την άποψή του, έχουν σοβαρές και ουσιαστικές συνέπειες, οι οποίες δεν πρέπει να υποβαθμιστούν ούτε να αντιμετωπιστούν ως ζήτημα αποκλειστικά διαδικαστικού χαρακτήρα.
Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Λαζαράτος έχει προσφύγει επανειλημμένα στο ΣτΕ για ζητήματα που αφορούν την αδειοδότηση και την πιστοποίηση προγραμμάτων των ΝΠΠΕ.
Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι οι θέσεις που ακολουθούν εκφράζουν αποκλειστικά τον ίδιο και δεν διεκδικούν το αλάθητο.
1. Το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ιδιαίτερη σημασία έχει η ακύρωση του κανονιστικού πλαισίου πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η ΕΘΑΑΕ για την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών των ΝΠΠΕ.
Ο ίδιος αναφέρεται ειδικότερα στην απόφαση 48136/2024, η οποία καθόριζε τα επιμέρους κριτήρια, τους δείκτες και τις προϋποθέσεις που έπρεπε να πληροί κάθε νέο πρόγραμμα προπτυχιακών σπουδών ΝΠΠΕ. Η συγκεκριμένη απόφαση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 6957/18.12.2024.
Κατά την εκτίμηση του κ. Λαζαράτου, η σημασία της ακύρωσης δεν είναι απλώς διαδικαστική.
Όπως υποστηρίζει, πρόκειται για ζήτημα που αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της διαδικασίας πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών.
Ο καθηγητής θεωρεί, μάλιστα, ότι η συγκεκριμένη διάσταση δεν αποτυπώνεται επαρκώς στις ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας.
2. Τι θα γίνει με τους φοιτητές των ΝΠΠΕ που επηρεάζονται;
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο καθηγητής στις συνέπειες για τους φοιτητές που έχουν ήδη ξεκινήσει τις σπουδές τους.
Όπως υποστηρίζει, η θέση ότι «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί» για τους φοιτητές των ΝΠΠΕ που επηρεάζονται από τις δικαστικές αποφάσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτονόητη από νομική άποψη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα ακαδημαϊκό έτος που πραγματοποιήθηκε υπό καθεστώς άδειας ή προγράμματος σπουδών το οποίο στη συνέχεια ακυρώθηκε δεν μπορεί απλώς να επικυρωθεί αναδρομικά, χωρίς να εξεταστούν οι συνταγματικές και διοικητικές συνέπειες.
Ο καθηγητής χαρακτηρίζει ιδιαίτερα προβληματική οποιαδήποτε προσπάθεια αναδρομικής «θεραπείας» της κατάστασης, εφόσον αυτή δεν στηρίζεται σε νόμιμο και σαφές κανονιστικό πλαίσιο.
3. Πιθανές αξιώσεις αποζημίωσης από γονείς και φοιτητές
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει ο κ. Λαζαράτος αφορά τις πιθανές οικονομικές συνέπειες.
Κατά την άποψή του, γονείς και φοιτητές θα μπορούσαν να εξετάσουν δικαστικά το ενδεχόμενο διεκδίκησης αποζημιώσεων, εφόσον αποδειχθεί ότι υπέστησαν ζημία από παράνομες διοικητικές πράξεις ή παραλείψεις.
Ο ίδιος κάνει λόγο για πιθανές ευθύνες τόσο των ΝΠΠΕ όσο και της ΕΘΑΑΕ, ενώ αναφέρεται και σε ενδεχόμενες ευθύνες του Δημοσίου.
Πρόκειται, βεβαίως, για νομική εκτίμηση του καθηγητή και όχι για τελεσίδικη δικαστική κρίση περί ευθύνης συγκεκριμένων προσώπων ή φορέων.
4. Τα ζητήματα των κτιριακών υποδομών
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στην παρέμβαση του καθηγητή αποτελούν τα ζητήματα των εγκαταστάσεων.
Ο κ. Λαζαράτος αναφέρεται σε ευρήματα που, όπως υποστηρίζει, περιλαμβάνονται στις σχετικές διαδικασίες ελέγχου και αφορούν εγκαταστάσεις των Keele και York.
Μεταξύ άλλων αναφέρει ζητήματα όπως:
- μη δηλωμένοι όροφοι,
- ακατάλληλες εγκαταστάσεις για διδασκαλία,
- προβλήματα στις εγκαταστάσεις ψυχαγωγίας,
- ελλείψεις σε υποδομές προσβασιμότητας για ΑμεΑ,
- ημιτελείς κατασκευές,
- προβλήματα περιτοίχισης,
- ζητήματα σχετικά με το ύψος των ορόφων,
- προβλήματα στατικότητας,
- ζητήματα πυρασφάλειας,
- προβλήματα φωτισμού και αερισμού,
- ανεπαρκείς βιβλιοθήκες.
Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι ορισμένα από αυτά τα ζητήματα είχαν ήδη καταγραφεί από τον ΕΟΠΠΕΠ και θέτει το ερώτημα κατά πόσο οι αρμόδιες αρχές είχαν πλήρη γνώση των σχετικών ευρημάτων.
Οι συγκεκριμένες αναφορές αποτελούν ισχυρισμούς και νομικές αιτιάσεις του καθηγητή, οι οποίες θα πρέπει να αξιολογούνται με βάση το πλήρες περιεχόμενο των δικαστικών αποφάσεων και των διοικητικών φακέλων.
5. Τι σημαίνει η εξέλιξη για τα επτά ΝΠΠΕ που έχουν λάβει άδεια;
Ο κ. Λαζαράτος υποστηρίζει ότι οι τελευταίες εξελίξεις δημιουργούν σημαντικά ερωτήματα και για τα επτά ΝΠΠΕ που έχουν λάβει άδεια.
Κατά την άποψή του, τα ιδρύματα αυτά δεν μπορούν να προχωρήσουν απρόσκοπτα στην πιστοποίηση των προγραμμάτων τους εάν δεν υπάρχει προηγουμένως ένα νόμιμο και σαφές κανονιστικό πλαίσιο για τη διαδικασία πιστοποίησης.
Ο ίδιος εκτιμά ότι το πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ θα πρέπει να επαναδιαμορφωθεί με νέες κανονιστικές πράξεις.
Τα επτά ΝΠΠΕ που αναφέρει ο καθηγητής
Στην παρέμβασή του ο κ. Λαζαράτος αναφέρεται στα ακόλουθα επτά ιδρύματα:
- Georgetown Ελλάδος
- Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Iowa – Αμερικανικό Κολλέγιο Ανατόλια, με έδρα τη Θεσσαλονίκη
- DEREE
- Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Γαλλόφωνο Πανεπιστήμιο Ελλάδος – Paris Nord
- Πανεπιστήμιο του Essex
- Πανεπιστήμιο του Derby
Ο καθηγητής αναφέρει ότι η νομιμότητα των αδειών αυτών αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο νέων δικαστικών προσφυγών ενώπιον του ΣτΕ.
6. Νέα προσφυγή στο ΣτΕ για τις άδειες
Σύμφωνα με τον κ. Λαζαράτο, το ζήτημα της νομιμότητας των επτά αδειών θα τεθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας μέσω νέων αιτήσεων ακύρωσης.
Το θέμα των προσφυγών κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων έχει ήδη απασχολήσει επανειλημμένα το ΣτΕ. Ο κ. Λαζαράτος έχει υποστηρίξει σε προηγούμενες προσφυγές ότι οι διαδικασίες αδειοδότησης και πιστοποίησης παρουσιάζουν σοβαρά νομικά ζητήματα.
Παράλληλα, έχουν ήδη κατατεθεί προσφυγές που αφορούν συγκεκριμένα προγράμματα σπουδών ιδιωτικών πανεπιστημίων, όπως το πρόγραμμα Νομικής του York.
Δεν υπάρχει σχεδόν κανένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο
Η περίπτωση του UNIC
Ξεχωριστή αναφορά κάνει ο καθηγητής στην περίπτωση του Πανεπιστημίου Λευκωσίας – UNIC.
Όπως εξηγεί, στην περίπτωση αυτή παραιτήθηκε από τη συγκεκριμένη αίτηση ακύρωσης, καθώς τα προγράμματα σπουδών είχαν εγκριθεί από την αντίστοιχη κυπριακή αρμόδια αρχή και, κατά την εκτίμησή του, οι σχετικές διοικητικές πράξεις δεν μπορούσαν να προσβληθούν από τον ίδιο με έννομο συμφέρον.
Η περίπτωση του UNIC είχε πράγματι ξεχωριστή εξέλιξη, καθώς το πρόγραμμα Νομικής του UNIC Athens ήταν το μόνο από τα τρία προγράμματα Νομικής που έλαβε πιστοποίηση, ενώ τα προγράμματα των Keele και York δεν πιστοποιήθηκαν.
Ο κ. Λαζαράτος υποστηρίζει, πάντως, ότι και στην περίπτωση του UNIC θα απαιτηθεί ιδιαίτερη προσοχή ως προς την προσαρμογή του προγράμματος σπουδών στο νέο κανονιστικό πλαίσιο.
Το επόμενο βήμα: Νέοι κανόνες για την πιστοποίηση
Σύμφωνα με την άποψη που διατυπώνει ο καθηγητής, το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι τι θα κάνει η ΕΘΑΑΕ από εδώ και πέρα.
Αν το υφιστάμενο πλαίσιο δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για τις πιστοποιήσεις, τότε θα πρέπει να δημιουργηθεί νέο, σαφές και νόμιμο κανονιστικό πλαίσιο.
Αυτό αφορά όχι μόνο τα προγράμματα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, αλλά και τα νέα ΝΠΠΕ που επιδιώκουν να ξεκινήσουν ή να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους.
«Να μην παραπλανηθούν γονείς και φοιτητές»
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης του Πάνου Λαζαράτου αφορά τελικά τους ίδιους τους φοιτητές και τις οικογένειές τους.
Ο καθηγητής ζητά ιδιαίτερη προσοχή από το Υπουργείο Παιδείας και την ΕΘΑΑΕ στις επόμενες κινήσεις και ανακοινώσεις, ώστε να υπάρχει πλήρης ενημέρωση για το τι ισχύει και ποια είναι τα επόμενα βήματα.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για οικογένειες που έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά ποσά σε σπουδές, καθώς και για φοιτητές που βρίσκονται ήδη μέσα σε ένα πρόγραμμα ανώτατης εκπαίδευσης.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο τη λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, αλλά και την ασφάλεια δικαίου, την εγκυρότητα των τίτλων σπουδών και την προστασία των φοιτητών.
Ο καθηγητής καταλήγει ζητώντας να υπάρξει αυξημένος δημόσιος έλεγχος και διαφάνεια στις επόμενες αποφάσεις.
Σημείωση: Οι νομικές θέσεις, εκτιμήσεις και αιτιάσεις που αποδίδονται στον Πάνο Λαζαράτο αποτελούν τις προσωπικές του απόψεις όπως διατυπώθηκαν στην παρέμβασή του. Δεν συνιστούν, στο σύνολό τους, τελεσίδικες δικαστικές κρίσεις ή διαπιστωμένες ευθύνες συγκεκριμένων προσώπων και φορέων.
