Σχολικές εκδρομές: Ασφυκτικό το νέο πλαίσιο – Η ΟΙΕΛΕ ζητά διάλογο και αναθεώρηση των ρυθμίσεων
Η ΟΙΕΛΕ επισημαίνει τη δυσανάλογη γραφειοκρατική και εργασιακή επιβάρυνση των εκπαιδευτικών, τους πιθανούς πειθαρχικούς και ποινικούς κινδύνους, αλλά και τις κοινωνικές ανισότητες που μπορεί να ενισχυθούν από το νέο πλαίσιο.
Οι σχολικές εκδρομές, ιδιαίτερα όταν διαθέτουν σαφές παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό αντικείμενο, αποτελούν σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μέσα από επισκέψεις σε χώρους πολιτισμού, ιστορίας, επιστήμης και γενικότερα σε χώρους με μορφωτική αξία, οι μαθητές αποκτούν εμπειρίες και γνώσεις που πολλές φορές συμπληρώνουν ουσιαστικά όσα διδάσκονται στο σχολικό περιβάλλον.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, το νέο πλαίσιο για την πραγματοποίηση των σχολικών εκδρομών δημιουργεί ένα ιδιαίτερα αυξημένο γραφειοκρατικό και νομικό βάρος για τους εκπαιδευτικούς.
Όπως επισημαίνεται, μια δραστηριότητα με σημαντική παιδαγωγική αξία κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια σύνθετη διοικητική διαδικασία, ενώ παράλληλα δημιουργούνται ευθύνες που, σε αρκετές περιπτώσεις, ξεπερνούν τις γνώσεις, τις αρμοδιότητες και τον εκπαιδευτικό ρόλο των συνοδών.
Σύλλογος Διδασκόντων: Πότε συνεδριάζει, ποιοι συμμετέχουν και πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις
Νέοι κανόνες για τις σχολικές εκδρομές: Τι αλλάζει για μαθητές, εκπαιδευτικούς και Ειδικά Σχολεία
Έλεγχοι και ευθύνες που προκαλούν προβληματισμό
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάθεση στους εκπαιδευτικούς καθηκόντων όπως ο έλεγχος της καταλληλότητας εγκαταστάσεων που πρόκειται να επισκεφθούν οι μαθητές ή ακόμη και ζητήματα που σχετίζονται με την καταλληλότητα και την ταχύτητα οχημάτων.
Η ΟΙΕΛΕ εκτιμά ότι τέτοιες αρμοδιότητες δημιουργούν σημαντικούς πειθαρχικούς και ποινικούς κινδύνους, καθώς οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ελέγξουν ζητήματα για τα οποία δεν διαθέτουν την αντίστοιχη τεχνική ή επαγγελματική κατάρτιση.
Παράλληλα, η διαδικασία επιλογής του προορισμού, αλλά και του τουριστικού γραφείου που θα αναλάβει τη μετακίνηση, προσθέτει ένα ακόμη σημαντικό διοικητικό βάρος στο ήδη επιβαρυμένο καθημερινό πρόγραμμα των εκπαιδευτικών.
Ανησυχία για το κόστος και τις κοινωνικές ανισότητες
Σημαντικός προβληματισμός εκφράζεται και για το οικονομικό κόστος συμμετοχής των μαθητών.
Η πρόβλεψη για την πραγματοποίηση τουλάχιστον έξι εκπαιδευτικών εκδρομών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.
Την ίδια στιγμή, η δυνατότητα πραγματοποίησης μιας εκδρομής ακόμη και με μειωμένο ποσοστό συμμετοχής μαθητών, που μπορεί να φτάσει έως και το 50%, προκαλεί ανησυχίες για την αύξηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων.
Όπως υποστηρίζει η ΟΙΕΛΕ, υπάρχει ο κίνδυνος παιδιά από οικονομικά ασθενέστερα οικογενειακά περιβάλλοντα να αποκλείονται από δραστηριότητες που αποτελούν σημαντικό κομμάτι της σχολικής ζωής.
Προβληματισμός και για τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών κατά τη διάρκεια των εκδρομών.
Ιδιαίτερα στις πολυήμερες μετακινήσεις, η ΟΙΕΛΕ θεωρεί πρακτικά εξαιρετικά δύσκολο για τους εκπαιδευτικούς να μπορούν να ελέγχουν αποτελεσματικά τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών από δεκάδες μαθητές, ειδικά κατά τις νυχτερινές ώρες.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο είναι δυνατόν να μεταφέρεται στους συνοδούς εκπαιδευτικούς μια τόσο μεγάλη ευθύνη εποπτείας σε συνθήκες που ξεπερνούν το τυπικό σχολικό περιβάλλον.
Η ιδιαίτερη κατάσταση στην ιδιωτική εκπαίδευση
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται από την ΟΙΕΛΕ στους εκπαιδευτικούς της ιδιωτικής εκπαίδευσης.
Όπως σημειώνει, το εργασιακό περιβάλλον στον ιδιωτικό τομέα δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις, καθώς η συμμετοχή σε πολυήμερες εκδρομές και η επιτήρηση μαθητών εκτός του εργασιακού ωραρίου μπορεί να συνδέεται με πιέσεις από διοικήσεις και γονείς.
Η κατάσταση, σύμφωνα με την ΟΙΕΛΕ, γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όταν η εποπτεία μαθητών επεκτείνεται σε μη εκπαιδευτικούς χώρους και ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η Ομοσπονδία αναφέρει, μάλιστα, ότι την προηγούμενη σχολική χρονιά υπήρξαν περιπτώσεις εμπλοκής εκπαιδευτικών σε αστυνομικές έρευνες, είτε εξαιτίας παραβατικών συμπεριφορών μαθητών κατά τη διάρκεια πολυήμερων εκδρομών είτε λόγω παραβάσεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας από οδηγούς τουριστικών λεωφορείων.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά και στα λεγόμενα «sleepovers» που πραγματοποιούνται σε ορισμένα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια, με εκπαιδευτικούς να καλούνται να επιτηρούν μαθητές κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Τι ισχύει διεθνώς
Η ΟΙΕΛΕ υποστηρίζει ότι σε αρκετά εκπαιδευτικά συστήματα του εξωτερικού ο ρόλος των εκπαιδευτικών στις σχολικές εκδρομές είναι σαφέστερα οριοθετημένος.
Οι εκπαιδευτικοί επικεντρώνονται στην εκπαιδευτική και παιδαγωγική οργάνωση της δραστηριότητας και στην τυπική εποπτεία των μαθητών, λειτουργώντας in loco parentis, δηλαδή με την ευθύνη που θα είχε ένας γονέας σε αντίστοιχη επίσκεψη.
Αντίθετα, ζητήματα που αφορούν τον τεχνικό έλεγχο οχημάτων και εγκαταστάσεων, τα οικονομικά της εκδρομής, την επιλογή τουριστικού γραφείου και ζητήματα safeguarding αναλαμβάνονται από τις αρμόδιες διοικητικές και ελεγκτικές αρχές, τη διοίκηση του σχολείου και τους αντίστοιχους φορείς.
Οι προτάσεις της ΟΙΕΛΕ
Η ΟΙΕΛΕ ζητά να ανοίξει ειδικός διάλογος με τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες και τα κλαδικά τους ινστιτούτα, προκειμένου να εξεταστεί η βελτίωση του υφιστάμενου πλαισίου.
Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει είναι:
- Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις πολυήμερες εκδρομές να είναι αυστηρά προαιρετική.
- Να προβλέπεται αξιοπρεπής αμοιβή για τους εκπαιδευτικούς που συμμετέχουν σε εκδρομές οι οποίες πραγματοποιούνται εκτός του διδακτικού τους ωραρίου.
- Να απαλλάσσονται οι εκπαιδευτικοί από νομικές ευθύνες για περιπτώσεις κατοχής παράνομων ουσιών ή αντικειμένων, έκνομης συμπεριφοράς, ασθένειας ή ατυχήματος, όταν αυτά δεν οφείλονται σε δική τους υπαιτιότητα.
- Να περιορίζεται η ευθύνη των εκπαιδευτικών στην εκπαιδευτική οργάνωση της εκδρομής και στην τυπική εποπτεία των μαθητών.
- Να προβλέπεται υποχρεωτική συμμετοχή εκπροσώπων του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, χωρίς την οποία, σύμφωνα με την πρόταση της ΟΙΕΛΕ, να μην πραγματοποιείται πολυήμερη εκδρομή.
- Να υπάρχει δυνατότητα καταγγελίας από εκπαιδευτικούς ιδιωτικών σχολείων στις αρμόδιες αρχές σε περίπτωση που πιέζονται να συμμετάσχουν σε εκδρομές, με παράλληλη προστασία τους από αναιτιολόγητη απόλυση.
Ανάγκη για εξορθολογισμό του πλαισίου
Η ΟΙΕΛΕ υπογραμμίζει ότι δεν τάσσεται κατά των σχολικών εκδρομών. Αντίθετα, διαχρονικά υποστηρίζει την ανάγκη ύπαρξης αυστηρής εποπτείας και ασφαλών διαδικασιών.
Το ζητούμενο, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, είναι να υπάρξει ένας σαφής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να επικεντρώνονται στον παιδαγωγικό τους ρόλο χωρίς να επωμίζονται ευθύνες που ανήκουν σε τεχνικούς, διοικητικούς ή ελεγκτικούς φορείς.
Η ΟΙΕΛΕ ζητά, επομένως, την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου για την αναθεώρηση των ρυθμίσεων, με στόχο οι σχολικές εκδρομές να παραμείνουν μια ουσιαστική εκπαιδευτική δραστηριότητα, χωρίς να μετατρέπονται σε δυσανάλογο γραφειοκρατικό και νομικό βάρος για τους εκπαιδευτικούς.
