Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στις 11 Νοεμβρίου 2025, με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή της Δανίας κατά της Οδηγίας για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς, αποτελεί εξέλιξη-σταθμό για τα εργασιακά δικαιώματα σε όλη την Ευρώπη. Η εξέλιξη αυτή αγγίζει άμεσα και την Ελλάδα, καθώς επηρεάζει κρίσιμα την εκκρεμή συζήτηση για την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο.
Τι αφορούσε η προσφυγή της Δανίας
Η Δανία –με τη στήριξη και της Σουηδίας– προσέφυγε κατά της Οδηγίας του 2022, υποστηρίζοντας ότι:
- ο καθορισμός μισθών είναι αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών∙
- η ΕΕ δεν μπορεί να επεμβαίνει σε εθνικά συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε πλήρως την επιχειρηματολογία, κρίνοντας ότι:
- η Οδηγία δεν καθορίζει μισθούς,
- δεν παραβιάζει την ελευθερία συλλογικών διαπραγματεύσεων,
- αποτελεί μέτρο για τη διασφάλιση αξιοπρεπών αμοιβών και για την ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων.
Παρά την αντίθετη εισήγηση του νομικού συμβούλου του ΔΕΕ, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η ΕΕ μπορεί να θεσπίζει κανόνες που έμμεσα επηρεάζουν τις αμοιβές, εφόσον ο στόχος αφορά την αξιοπρέπεια, τις συνθήκες εργασίας και την κοινωνική συνοχή.
Ποια σημεία της Οδηγίας ακυρώθηκαν μερικώς
Το Δικαστήριο ακύρωσε δύο μόνο διατάξεις:
- την υποχρέωση χρήσης συγκεκριμένων κριτηρίων (κόστος ζωής, παραγωγικότητα) κατά την αναθεώρηση κατώτατου μισθού,
- την απαγόρευση μείωσης μισθών όταν αυτοί προσαρμόζονται αυτόματα με βάση δείκτες τιμών.
Ο βασικός κορμός της Οδηγίας όμως παραμένει ακέραιος και υποχρεωτικός.
Πώς συνδέεται η απόφαση με τον 13ο και 14ο μισθό στο Δημόσιο
Η σύνδεση είναι άμεση και κρίσιμη.
Η προσφυγή της ΑΔΕΔΥ στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) στηρίζεται κυρίως στο ότι:
- στον ιδιωτικό τομέα οι εργαζόμενοι λαμβάνουν 14 μισθούς,
- στο Δημόσιο μόνο 12,
- γεγονός που δημιουργεί ανισότητα αμοιβών περίπου 1.700 € ετησίως.
Η ΑΔΕΔΥ υποστηρίζει ότι:
- Παραβιάζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης,
- Η διαφορά αυτή οδηγεί σε υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των δημοσίων υπαλλήλων,
- Η Ελλάδα, έχοντας ενσωματώσει την Οδηγία για τον κατώτατο μισθό στο εθνικό εργατικό δίκαιο, υποχρεούται πλέον να διασφαλίσει αξιοπρεπείς και σύμφωνες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα αμοιβές.
Η καθυστερημένη απόφαση του ΣτΕ
Υπάρχουν πληροφορίες ότι το ΣτΕ ανέβαλε την έκδοση απόφασης για τον 13ο και 14ο μισθό, αναμένοντας το σκεπτικό του ΔΕΕ.
Τώρα που το «τελευταίο οχυρό» έπεσε και η Οδηγία κρίθηκε πλήρως νόμιμη:
- ενισχύεται σημαντικά η επιχειρηματολογία υπέρ της επαναφοράς επιδομάτων/μισθών στο Δημόσιο·
- η ΑΔΕΔΥ αποκτά ισχυρότερο ευρωπαϊκό νομικό οπλοστάσιο.
Γιατί η απόφαση αλλάζει τα δεδομένα για τους δημοσίους υπαλλήλους
Η Οδηγία –όπως επικυρώθηκε– επιβάλλει στα κράτη-μέλη να εξασφαλίζουν:
- επαρκείς, αξιοπρεπείς αμοιβές,
- κατάργηση ανισοτήτων,
- προστασία εργαζομένων από υποτίμηση μισθών.
Η διαφορά ανάμεσα σε 12 και 14 μισθούς εγείρει πλέον ευρωπαϊκό ζήτημα επάρκειας αμοιβών, όχι μόνο εθνικό.
Τι να αναμένουμε το επόμενο διάστημα
Μετά την απόφαση του ΔΕΕ:
- Το ΣτΕ αναμένεται να προχωρήσει επιτέλους στην έκδοση της πολυαναμενόμενης απόφασης.
- Οι πιθανότητες δικαίωσης των δημοσίων υπαλλήλων ενισχύονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η επαναφορά είναι δεδομένη.
- Το πολιτικό και δημοσιονομικό πλαίσιο θα παίξει ρόλο, αλλά η ευρωπαϊκή νομολογία πλέον πιέζει προς την κατεύθυνση βελτίωσης των αποδοχών.
