99 Νηπιαγωγεία και 45 Δημοτικά δεν θα λειτουργήσουν το σχολικό έτος 2026-2027 – Από τη Θεσσαλονίκη έως τις Σέρρες και από την Πέλλα έως τη Χαλκιδική, ο σχολικός χάρτης αλλάζει δραματικά
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για το δημογραφικό μέλλον της Κεντρικής Μακεδονίας αποτυπώνει η απόφαση για την αναστολή λειτουργίας 144 σχολικών μονάδων κατά το σχολικό έτος 2026-2027.
Συγκεκριμένα, αναστέλλεται η λειτουργία 99 Νηπιαγωγείων και 45 Δημοτικών Σχολείων σε επτά Περιφερειακές Ενότητες: Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλας, Πιερίας, Σερρών, Χαλκιδικής και Ημαθίας. Οι λόγοι που καταγράφονται είναι κυρίως οι μηδενικές εγγραφές, ο μικρός αριθμός μαθητών, η αδυναμία συμπλήρωσης του απαιτούμενου μαθητικού δυναμικού, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και προβλήματα που σχετίζονται με τα σχολικά κτίρια.
Σχολεία σε αναστολή το 2026-2027: 32 Νηπιαγωγεία και Δημοτικά – Όλη η λίστα
Και μπορεί διοικητικά να μιλάμε για «αναστολή λειτουργίας», όμως στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών η εικόνα είναι πολύ πιο σκληρή: 144 σχολικά κτίρια δεν θα ανοίξουν τις πόρτες τους τον Σεπτέμβριο.
Δεν είναι απλώς ένας εκπαιδευτικός αριθμός
Οι αριθμοί της απόφασης δεν είναι απλώς ένας ακόμη πίνακας διοικητικών πράξεων.
Πίσω από κάθε σχολείο που αναστέλλει τη λειτουργία του υπάρχει ένα χωριό, ένας οικισμός ή μια γειτονιά που βλέπει τον μαθητικό πληθυσμό της να συρρικνώνεται.
Ένα σχολείο που κλείνει δεν σημαίνει μόνο λιγότερα παιδιά σε μια αίθουσα.
Σημαίνει λιγότερες οικογένειες.
Σημαίνει λιγότερους νέους ανθρώπους.
Σημαίνει συρρίκνωση της τοπικής κοινωνίας.
Και, σε αρκετές περιπτώσεις, σημαίνει ακόμη μεγαλύτερη απόσταση του παιδιού από το σχολείο του.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το φαινόμενο δεν αφορά μία μόνο περιοχή. Εμφανίζεται ταυτόχρονα σε ολόκληρη την Κεντρική Μακεδονία.
Η εικόνα ανά περιοχή
Δημοτικά Σχολεία – 45 αναστολές
Από την καταγραφή προκύπτει ότι οι 45 αναστολές Δημοτικών κατανέμονται ως εξής:
- Πέλλα: 12 Δημοτικά
- Ανατολική Θεσσαλονίκη: 11 Δημοτικά
- Δυτική Θεσσαλονίκη: 8 Δημοτικά
- Πιερία: 6 Δημοτικά
- Κιλκίς: 4 Δημοτικά
- Σέρρες: 3 Δημοτικά
- Χαλκιδική: 1 Δημοτικό
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι στις περιπτώσεις των Δημοτικών Σχολείων εμφανίζονται διαφορετικές αιτίες.
Σε αρκετές μονάδες αναφέρεται μηδενικός αριθμός μαθητών, ενώ σε άλλες καταγράφεται μικρός αριθμός μαθητών που δεν επιτρέπει την κανονική λειτουργία τους.
Υπάρχουν, επίσης, σχολεία για τα οποία η απόφαση επικαλείται έλλειψη διδακτηρίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αναστολή έχει ήδη παραταθεί για αρκετά χρόνια.
Τα Νηπιαγωγεία χτυπούν ακόμη πιο δυνατά το καμπανάκι
Αν όμως υπάρχει ένας αριθμός που πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα, αυτός είναι τα 99 Νηπιαγωγεία.
Η προσχολική εκπαίδευση είναι το πρώτο επίπεδο της δημόσιας εκπαίδευσης και η εικόνα που αποτυπώνεται στην Κεντρική Μακεδονία είναι ενδεικτική της δημογραφικής πίεσης που ασκείται ήδη από τις μικρότερες ηλικίες.
Οι 99 αναστολές κατανέμονται ως εξής:
- Δυτική Θεσσαλονίκη: 23 Νηπιαγωγεία
- Πέλλα: 18 Νηπιαγωγεία
- Σέρρες: 17 Νηπιαγωγεία
- Ημαθία: 13 Νηπιαγωγεία
- Ανατολική Θεσσαλονίκη: 10 Νηπιαγωγεία
- Κιλκίς: 6 Νηπιαγωγεία
- Πιερία: 6 Νηπιαγωγεία
- Χαλκιδική: 6 Νηπιαγωγεία
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική.
Σε δεκάδες περιοχές, το πρόβλημα δεν είναι ότι υπάρχουν λίγα παιδιά για να δημιουργηθεί ένα μεγάλο τμήμα.
Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχει κανένα παιδί.
Και σε άλλες, ο αριθμός είναι τόσο μικρός ώστε η σχολική μονάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με βάση τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Από τον Έπταλοφο μέχρι τα χωριά της Πέλλας και των Σερρών
Ο πίνακας της απόφασης περιλαμβάνει σχολεία από πολύ διαφορετικές περιοχές.
Στα Δημοτικά συναντά κανείς, μεταξύ άλλων, σχολικές μονάδες στην Επανομή, τη Θέρμη, τη Νέα Μηχανιώνα, τους Νέους Επιβάτες, τον Πανοράματος, τη Σουρωτή, τα Βασιλικά, την Ευκαρπία, τη Σταυρούπολη, τον Εύοσμο, την Πολίχνη και τον Παλαιοκαστρά.
Ακολουθούν σχολεία στο Κιλκίς, την Πέλλα, την Πιερία, τις Σέρρες και τη Χαλκιδική.
Στα Νηπιαγωγεία η εικόνα γίνεται ακόμη πιο εκτεταμένη, με μονάδες σε δεκάδες μικρότερες περιοχές και χωριά.
Σε αρκετές περιπτώσεις η αιτία αναφέρεται ξεκάθαρα ως «μηδενικός αριθμός μαθητών».
Σε άλλες, η απόφαση αναφέρει ότι η σχολική μονάδα είχε ήδη ανασταλεί για ένα, δύο, τρία, τέσσερα ή ακόμη και περισσότερα χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται πάντα για ένα ξαφνικό φαινόμενο.
Σε αρκετές περιοχές η εγκατάλειψη της σχολικής μονάδας έχει προηγηθεί εδώ και χρόνια.
Το σχολείο είναι ο καθρέφτης της δημογραφίας
Η συζήτηση για το δημογραφικό συχνά περιορίζεται σε αριθμούς γεννήσεων, ηλικιακές πυραμίδες και προβλέψεις για το μέλλον.
Όμως η πραγματική εικόνα φαίνεται πολύ πιο καθαρά σε έναν σχολικό πίνακα.
Όταν ένα Νηπιαγωγείο καταγράφει μηδενικές εγγραφές, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το Υπουργείο Παιδείας.
Αφορά ολόκληρη την κοινωνία.
Γιατί το σχολείο είναι από τους πρώτους θεσμούς που «ανιχνεύουν» τη δημογραφική κατάρρευση.
Πριν κλείσει μια υπηρεσία, πριν μειωθεί η εμπορική κίνηση, πριν αδειάσει μια πλατεία, αδειάζει η σχολική αίθουσα.
Και όταν αδειάσει η σχολική αίθουσα, η επόμενη ερώτηση είναι πόσο εύκολα μπορεί να επιστρέψει η ζωή στην περιοχή.
Το άλλο πρόβλημα: η απόσταση
Το κλείσιμο ενός μικρού σχολείου παρουσιάζεται πολλές φορές ως μια αναπόφευκτη διοικητική εξέλιξη.
Για μια οικογένεια, όμως, μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό.
Σημαίνει ότι το παιδί θα πρέπει να μετακινηθεί σε άλλη σχολική μονάδα.
Και όσο μικρότερη είναι η ηλικία του παιδιού και όσο πιο απομακρυσμένη είναι η περιοχή, τόσο σημαντικότερο γίνεται το ζήτημα της μεταφοράς.
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει ήδη προχωρήσει σε σχεδιασμό για υπηρεσίες μεταφοράς μαθητών για τα σχολικά έτη 2026-2027 έως και 2028-2029, με ιδιαίτερα μεγάλο συνολικό προϋπολογισμό για την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο «πόσο κοστίζει η λειτουργία ενός μικρού σχολείου;»
Πρέπει να είναι και:
«Πόσο κοστίζει στην οικογένεια, στο παιδί και στην τοπική κοινωνία το σχολείο που δεν λειτουργεί;»
144 λουκέτα και ένα μεγάλο ερώτημα
Η αναστολή 144 σχολικών μονάδων στην Κεντρική Μακεδονία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως μια ακόμη διοικητική πράξη πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς.
Είναι ένας δημογραφικός συναγερμός.
Η πολιτεία μπορεί να καταγράψει τον αριθμό των εγγραφών.
Μπορεί να εφαρμόσει τα προβλεπόμενα όρια.
Μπορεί να αποφασίσει την αναστολή μιας σχολικής μονάδας.
Αυτό που δεν μπορεί να κάνει είναι να αγνοήσει το ερώτημα που βρίσκεται πίσω από τους αριθμούς:
Γιατί δεν υπάρχουν παιδιά;
Και ακόμη περισσότερο:
Τι κάνουμε ώστε να υπάρξουν παιδιά και οικογένειες σε αυτές τις περιοχές τα επόμενα χρόνια;
Γιατί αν η απάντηση είναι απλώς «κλείνουμε το σχολείο επειδή δεν έχει μαθητές», τότε αντιμετωπίζουμε το αποτέλεσμα και όχι την αιτία.
