Η παρέμβαση του ηθοποιού και καλλιτέχνη Ευδόκιμου Τσολακίδη για τον Ζάμπι, έναν μαθητή από το Πακιστάν που μίλησε στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο για την κοροϊδία που βιώνει στο σχολείο του, αναδεικνύει μια βαθιά αντίφαση της ελληνικής κοινωνίας: επικαλούμαστε τον πολιτισμό μας, αλλά ξεχνάμε τις αξίες που θα έπρεπε να τον συνοδεύουν.
Ο Ζάμπι είναι ένα παιδί από το Πακιστάν. Πήρε μέρος στο πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο και μίλησε για κάτι που θα έπρεπε να μας ντροπιάζει όλους: ότι τα παιδιά στο σχολείο του τον κοροϊδεύουν.
Σκεφτείτε το λίγο. Ένα παιδί που έρχεται από μια άλλη χώρα, που μαθαίνει τη γλώσσα μας, που προσπαθεί να σταθεί ανάμεσά μας και που διαδηλώνει μαζί με άλλα παιδιά για το δικαίωμά του στην παιδεία, αναγκάζεται να υπομένει την κοροϊδία εκεί όπου θα έπρεπε να αισθάνεται ασφαλές.
Και το ερώτημα είναι αμείλικτο: πόσο βαθιά μπορεί να φτάσει η άγνοια και η προκατάληψη ενός ανθρώπου, όταν δεν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει μπροστά στα μάτια του; Και τι μπορεί να περιμένει κανείς από μια κοινωνία που μιλά διαρκώς για αξίες, αλλά δυσκολεύεται να τις εφαρμόσει στην καθημερινότητά της;
Ο Ζάμπι και τα παιδιά σαν τον Ζάμπι δεν είναι απειλή για την ελληνική γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό. Είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες τους να συνεχίσουν να ταξιδεύουν στον κόσμο.
Από τα άδεια χωριά στα άδεια σχολεία: Το δημογραφικό αλλάζει την Ελλάδα
Ενδοοικογενειακή βία και Ποινική διαμεσολάβηση / Νόμος 3500
Γιατί ο πολιτισμός δεν επιβιώνει κλεισμένος σε ένα εθνικό θερμοκήπιο. Δεν διαδίδεται με κραυγές, αποκλεισμούς και περιφρόνηση. Δεν προστατεύεται με την ταπείνωση όσων προέρχονται από διαφορετικές χώρες και κουλτούρες.
Ο πολιτισμός ζει όταν οι άνθρωποι θέλουν να τον γνωρίσουν, να τον κατανοήσουν και να τον μεταφέρουν παραπέρα. Όταν μια γλώσσα γίνεται γέφυρα επικοινωνίας και όχι εργαλείο αποκλεισμού.
Ο Ζάμπι μαθαίνει ελληνικά. Κι αν αύριο αγαπήσει τον ελληνικό λόγο, αν διαβάσει τους αρχαίους τραγικούς, αν συγκινηθεί με τον Σολωμό, αν ανακαλύψει τον Καβάφη, τότε η ελληνική γλώσσα θα έχει κερδίσει έναν ακόμη άνθρωπο που μπορεί να τη μεταφέρει σε τόπους όπου εμείς ίσως να μη φτάσουμε ποτέ.
Μπορεί να μοιραστεί όσα γνώρισε με ανθρώπους της δικής του καταγωγής και με όσους συναντήσει στη ζωή του. Μπορεί να γίνει ένας ακόμη φορέας της ελληνικής παιδείας, όχι επειδή κάποιος του το επέβαλε, αλλά επειδή ο ίδιος επέλεξε να τη γνωρίσει και να την αγαπήσει.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί με χιλιάδες άλλα παιδιά. Παιδιά που μπορούν να γίνουν γέφυρες ανάμεσα σε γλώσσες, λαούς και πολιτισμούς. Παιδιά που μπορούν να συμβάλουν ώστε η ελληνική παιδεία να αποκτήσει ξανά την οικουμενική διάσταση που της αξίζει, όχι με διατάγματα και εθνικιστικές φαντασιώσεις, αλλά μέσα από την ελεύθερη επιλογή τους να τη γνωρίσουν.
Παιδεία σημαίνει αποδοχή, όχι ταπείνωση
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Ζάμπι οφείλει να αγαπήσει τον ελληνικό πολιτισμό ούτε ότι πρέπει να του αναθέσουμε την αποστολή να τον σώσει. Δεν χρωστά σε κανέναν αποδείξεις για την αξία του. Δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι είναι «άξιος» να βρίσκεται σε ένα ελληνικό σχολείο.
Έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση, στον σεβασμό και στην αξιοπρέπεια, όπως κάθε παιδί.
Η ευθύνη της σχολικής κοινότητας είναι να του προσφέρει τη δυνατότητα να μάθει, να συμμετέχει και να εξελιχθεί χωρίς να φοβάται ότι θα γίνει στόχος εξαιτίας της καταγωγής του.
Το σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος μετάδοσης γνώσεων. Είναι ο χώρος όπου τα παιδιά μαθαίνουν να συνυπάρχουν, να σέβονται τη διαφορετικότητα, να συνεργάζονται και να αναγνωρίζουν την ανθρώπινη αξία πέρα από εθνικότητα, γλώσσα ή θρησκεία.
Όταν ένα παιδί υφίσταται κοροϊδία εξαιτίας της καταγωγής του, δεν αρκεί να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει με τη συμπεριφορά του. Χρειάζεται να εξετάσουμε τι πρότυπα αναπαράγει, ποια μηνύματα εισπράττει από το περιβάλλον του και αν οι ενήλικες γύρω του παρεμβαίνουν ουσιαστικά.
Και όταν οι υπεύθυνοι ενός σχολείου δεν αντιμετωπίζουν τέτοια περιστατικά με την απαιτούμενη σοβαρότητα, τότε η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα παιδιά που κοροϊδεύουν. Αφορά και τους ενήλικες που έχουν την ευθύνη να διδάσκουν, να προστατεύουν και να θέτουν όρια.
Γιατί δεν μπορείς να διδάσκεις παιδεία, όταν ανέχεσαι την ταπείνωση ενός παιδιού.
Η ελληνική γλώσσα δεν ανήκει στο αίμα κανενός
Η ελληνική γλώσσα ταξίδεψε μέσα στους αιώνες πέρα από τα γεωγραφικά σύνορα της Ελλάδας. Γνώρισε άλλους λαούς, επηρέασε τη σκέψη και τον λόγο και έγινε αντικείμενο μελέτης ανθρώπων με διαφορετικές καταγωγές.
Η δύναμή της δεν βρίσκεται στο αίμα εκείνων που τη μιλούν. Βρίσκεται στις ιδέες που μπορεί να εκφράσει, στη λογοτεχνία της, στη φιλοσοφία της και στη δυνατότητά της να επικοινωνεί με ανθρώπους που επιθυμούν να τη γνωρίσουν.
Ο ελληνικός πολιτισμός δεν γίνεται μεγαλύτερος όταν υψώνουμε τείχη απέναντι στους άλλους. Γίνεται μεγαλύτερος όταν οι άλλοι επιλέγουν ελεύθερα να τον γνωρίσουν, να τον μελετήσουν και να τον αγαπήσουν.
Αυτή είναι η πραγματική οικουμενικότητα της παιδείας: όχι η επιβολή, αλλά η ελεύθερη συμμετοχή. Όχι ο αποκλεισμός, αλλά η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να ανακαλύψει όσα έχει να προσφέρει ένας πολιτισμός.
Όσοι επικαλούνται την ελληνική γλώσσα και την ιστορία για να δικαιολογήσουν την περιφρόνηση απέναντι σε παιδιά διαφορετικής καταγωγής, θα έπρεπε να αναρωτηθούν αν έχουν κατανοήσει πραγματικά το περιεχόμενο του πολιτισμού που υποστηρίζουν ότι υπερασπίζονται.
Γιατί ο πολιτισμός δεν αποδεικνύεται με συνθήματα. Αποδεικνύεται με τη στάση μας απέναντι στον συνάνθρωπο.
Γιατί, τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν ο Ζάμπι θα γίνει κοινωνός του ελληνικού πολιτισμού. Το ζήτημα είναι αν εμείς θα σταθούμε στο ύψος των αξιών που ισχυριζόμαστε ότι εκπροσωπούμε.
