Η ολοένα μεγαλύτερη χρήση του IRIS για άμεσες μεταφορές χρημάτων φέρνει στο προσκήνιο και το φορολογικό σκέλος των συναλλαγών. Από το απλό χαρτζιλίκι που δίνουν οι γονείς στα παιδιά τους μέχρι σημαντικά ποσά για αγορά ακινήτου, αυτοκινήτου ή δημιουργία περιουσίας, η αιτία της μεταφοράς μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία σε έναν ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.
Το βασικό ζήτημα δεν είναι η χρήση του IRIS καθαυτή, αλλά τι αντιπροσωπεύουν τα χρήματα που μεταφέρονται και αν πρόκειται για καθημερινή οικονομική ενίσχυση ή για δωρεά και γονική παροχή.
Χαρτζιλίκι και έξοδα παιδιών: Τι ισχύει
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των χρημάτων που μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά τους για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών τους.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν από τη φοροτεχνικό Νίκη Βομπιράκη στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews, για το χαρτζιλίκι και τις συνήθεις ανάγκες διαβίωσης ανηλίκων και φοιτητών έως 25 ετών δεν προβλέπεται συγκεκριμένο χρηματικό πλαφόν.
Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, δαπάνες για:
- ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας,
- δίδακτρα,
- βιβλία και εκπαιδευτικές ανάγκες,
- μετακινήσεις,
- καθημερινά έξοδα,
- γενικότερες ανάγκες διαβίωσης.
Για τέτοιου είδους οικονομική υποστήριξη, σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, δεν απαιτείται δήλωση της κάθε μεταφοράς ως δωρεάς στο myProperty.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σημείο που οι φορολογούμενοι καλό είναι να μην αγνοούν: η αιτιολογία της μεταφοράς.
Γιατί έχει σημασία η αιτιολογία στο IRIS
Η μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος. Για τον λόγο αυτό, η σαφής αναγραφή του πραγματικού λόγου της συναλλαγής μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη στο μέλλον.
Αν, για παράδειγμα, πρόκειται για χρήματα που δίνονται σε παιδί για ενοίκιο, σπουδές ή καθημερινά έξοδα, είναι προτιμότερο η αιτιολογία να αποτυπώνει με σαφήνεια τον λόγο της μεταφοράς.
Ασαφείς, χιουμοριστικές ή άσχετες περιγραφές δεν βοηθούν στην τεκμηρίωση μιας συναλλαγής.
Η αιτιολογία δεν δημιουργεί από μόνη της φορολογική απαλλαγή, ούτε σημαίνει ότι μια συναλλαγή παύει να θεωρείται δωρεά όταν στην πραγματικότητα αποτελεί δωρεά. Μπορεί όμως να βοηθήσει σημαντικά στην αποτύπωση του πραγματικού σκοπού της μεταφοράς.
Όταν τα χρήματα χρησιμοποιούνται για αγορά ακινήτου ή δημιουργία περιουσίας
Διαφορετική είναι η εικόνα όταν η μεταφορά χρημάτων δεν αφορά καθημερινά έξοδα αλλά οδηγεί σε ουσιαστική αύξηση της περιουσίας του προσώπου που τα λαμβάνει.
Για παράδειγμα, μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα προορίζονται για:
- αγορά ακινήτου,
- αγορά αυτοκινήτου,
- δημιουργία σημαντικής αποταμίευσης,
- επένδυση,
- έναρξη ή χρηματοδότηση επιχείρησης,
- αποπληρωμή προσωπικού δανείου,
- οποιαδήποτε άλλη σημαντική οικονομική δραστηριότητα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει γονική παροχή ή δωρεά, καθώς τα χρήματα αυξάνουν ουσιαστικά την περιουσία του αποδέκτη.
Γι’ αυτό και, όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά, η ασφαλέστερη πρακτική είναι να ακολουθείται η προβλεπόμενη φορολογική διαδικασία και να δηλώνεται η δωρεά ή γονική παροχή μέσω myProperty, ακόμη και όταν τελικά δεν προκύπτει φόρος λόγω του αφορολόγητου.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Στις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές ιδιαίτερη σημασία έχει ο βαθμός συγγένειας μεταξύ δωρητή και αποδέκτη.
Για την πρώτη κατηγορία συγγένειας ισχύει αφορολόγητο ποσό έως 800.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και η χρηματική δωρεά ή γονική παροχή πραγματοποιείται μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι σύζυγοι και τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, τα παιδιά, καθώς και οι παππούδες και οι γιαγιάδες προς τα εγγόνια τους.
Για το ποσό που υπερβαίνει το όριο των 800.000 ευρώ προβλέπεται φόρος 10% επί του υπερβάλλοντος ποσού.
Προσοχή στον τρόπο μεταφοράς
Κρίσιμο στοιχείο είναι και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται η χρηματική δωρεά.
Όταν δεν τηρείται η προβλεπόμενη τραπεζική διαδικασία, η φορολογική μεταχείριση μπορεί να είναι ιδιαίτερα διαφορετική. Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρουσιάστηκε, στην περίπτωση χρηματικής δωρεάς χωρίς την απαιτούμενη τραπεζική μεταφορά, επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ ακόμη και μεταξύ γονέα και παιδιού.
Επομένως, στα μεγάλα ποσά δεν αρκεί απλώς να αναγράφεται μια αιτιολογία στο IRIS. Σημασία έχει να έχει ακολουθηθεί συνολικά η σωστή διαδικασία.
Τι ισχύει μεταξύ αδελφών
Οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών δεν αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως οι γονικές παροχές προς παιδιά.
Τα αδέλφια ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία συγγένειας και οι χρηματικές δωρεές μεταξύ τους φορολογούνται με συντελεστή 20% από το πρώτο ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν.
Ακόμη μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση μπορεί να προκύψει όταν η μεταφορά πραγματοποιείται μεταξύ προσώπων που δεν ανήκουν στις προνομιούχες κατηγορίες συγγένειας.
Για δωρεές χρημάτων προς φίλους, γνωστούς και λοιπά τρίτα πρόσωπα, ο φόρος που αναφέρθηκε ανέρχεται σε 40% από το πρώτο ευρώ.
Προσοχή στις «τριγωνικές» μεταφορές
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε περιπτώσεις όπου τα χρήματα μετακινούνται μέσω τρίτου προσώπου με σκοπό να αλλάξει η πραγματική εικόνα της συναλλαγής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεταφορά χρημάτων από έναν αδελφό σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί.
Τέτοιες «τριγωνικές» συναλλαγές δεν σημαίνει ότι αυτομάτως αλλάζει η φορολογική τους φύση. Σε περίπτωση ελέγχου μπορεί να εξεταστεί η πραγματική προέλευση των χρημάτων, ο τελικός αποδέκτης και ο σκοπός για τον οποίο πραγματοποιήθηκαν οι διαδοχικές μεταφορές.
Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι
Η χρήση του IRIS για καθημερινές μεταφορές δεν σημαίνει ότι κάθε ποσό που μετακινείται μεταξύ δύο τραπεζικών λογαριασμών αποτελεί φορολογητέα δωρεά.
Το κρίσιμο είναι ο λόγος της μεταφοράς, η σχέση μεταξύ των προσώπων, το ύψος του ποσού και ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται η συναλλαγή.
Για τον λόγο αυτό, ειδικά στις μεγαλύτερες μεταφορές, είναι χρήσιμο:
1. Να αναγράφεται πραγματική και σαφής αιτιολογία.
Η περιγραφή πρέπει να ανταποκρίνεται στον πραγματικό σκοπό της συναλλαγής.
2. Να διατηρούνται τα σχετικά αποδεικτικά.
Οι τραπεζικές κινήσεις και τα στοιχεία της μεταφοράς μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμα σε μεταγενέστερο έλεγχο.
3. Να ξεχωρίζουν οι καθημερινές ανάγκες από την αύξηση περιουσίας.
Άλλο είναι το ποσό που δίνεται για ενοίκιο, σπουδές και διαβίωση και άλλο μια μεγάλη μεταφορά για αγορά ακινήτου ή επένδυση.
4. Στις μεγάλες χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές να εξετάζεται η δήλωση μέσω myProperty.
Ακόμη και όταν υπάρχει αφορολόγητο, η τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας είναι σημαντική.
5. Να μην επιχειρείται παράκαμψη μέσω τρίτων προσώπων.
Οι διαδοχικές μεταφορές δεν εξαφανίζουν την πραγματική οικονομική σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων.
Το βασικό συμπέρασμα
Το IRIS αποτελεί πλέον ένα από τα πιο συνηθισμένα εργαλεία για άμεσες μεταφορές χρημάτων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι συναλλαγές αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο.
Για μικρές και συνήθεις μεταφορές που συνδέονται με τις ανάγκες ενός παιδιού ή φοιτητή, η εικόνα είναι διαφορετική από μια μεγάλη μεταφορά που χρησιμοποιείται για την απόκτηση περιουσίας.
Η αιτιολογία της συναλλαγής δεν αποτελεί «ασπίδα» απέναντι στη φορολογία, αποτελεί όμως ένα σημαντικό στοιχείο τεκμηρίωσης. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσό και όσο περισσότερο συνδέεται με δημιουργία ή αύξηση περιουσίας, τόσο μεγαλύτερη σημασία έχει η σωστή φορολογική διαδικασία.
