00ce3fab d9cd 4be5 a36e 64c6c0bcaf73 E-wall

1925–2025: Εκατό χρόνια από τα Μαρασλειακά – Η σύγκρουση γλώσσας, ιδεών και πολιτικής στον εκπαιδευτικό χώρο

1925 – ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΡΑΣΛΕΙΑΚΑ

   Φέτος τον Νοέμβριο συμπληρώνονται εκατό χρόνια από την κλιμάκωση της έντασης των επεισοδίων στην ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα το 1925. Βρισκόμαστε σε μια ταλαιπωρημένη Ελλάδα σε στρατιωτικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, η οποία σταδιακά προσπαθεί να ορθοποδήσει έπειτα της τραγωδίας της Μικρασιατικής Καταστροφής. Ήδη μετά το 1922 είναι εμφανής η πολιτική σύγχυση και η έλλειψη σταθερότητας αφού μια βραχύχρονη ακολουθία διαδοχικών φιλοβενιζελικών κυβερνήσεων κατέκλυζε το ελληνικό κοινοβούλιο. Η όλη αυτή ανισορροπία εξαπλώθηκε και στον εκπαιδευτικό κλάδο οδηγώντας συστηματικά σε μια σκανδαλώδη αναστάτωση του πνευματικού χώρου που την δεδομένη στιγμή για την χώρα ήταν παντελώς αχρείαστη.      

    Ποιος άραγε λοιπόν περίμενε ότι από μια συνέλευση καθηγητών στο Μαράσλειο Διδασκαλείο στο Κολωνάκι της Αθήνας περί το 1925, θα δημιουργούντο ένας πολιτικός και εκπαιδευτικός σάλος με τεράστια έκταση!; Στην εν λόγω συνέλευση διαφώνησαν οι συντηρητικοί καθηγητές του σχολείου με τους τότε πιο προοδευτικούς και συγκεκριμένα στοχοποιώντας με κατηγορίες την εκπαιδευτικό Ρόζα Ιμβριώτη ότι δίδασκε το μάθημα της Ιστορίας με κομμουνιστική θεώρηση αφού ερμήνευε το κεφάλαιο της Ελληνικής Επαναστάσεως ταξικά και προωθούσε τον ιστορικό υλισμό.   

     Αξίζει να σημειώσουμε εδώ πως εκείνη την εποχή παρά τον πρόσφατο ενταφιασμό της Μεγάλης Ιδέας το 1922, τα σχολικά εγχειρίδια και δη της Ιστορίας ήταν προσανατολισμένα σε ένα εθνοκεντρικό μοντέλο παρουσιάζοντας μια λαϊκίστικη εκδοχή της ελληνικής εθνικής ιστορίας η οποία προσαρμόζονταν στις ιδεολογικές νόρμες ενός αμυνόμενου εσωστρεφή εθνικισμού κι ενός αλυτρωτικού βερμπαλισμού. Επομένως ο τρόπος διδασκαλίας της Ιμβριώτη θεωρήθηκε κόκκινο πανί από το εκπαιδευτικό κατεστημένο της εποχής αλλά και από την αυταρχική και αντικομουνιστική δικτατορία του αμυνίτη και πάλαι ποτέ βενιζελικού Θεόδωρου Πάγκαλου. Πέρα από την διδαχή του μαθήματος της Ιστορίας τίθεται επιπλέον το πασίγνωστό γλωσσικό ζήτημα, η χρόνια διαμάχη μεταξύ των «καθαρευουσιάνων» και των «δημοτικιστών» αλλά και συζητιέται εντόνως το γεγονός ότι οι προοδευτικοί καθηγητές οργάνωναν την κατάργηση των θρησκευτικών μαθημάτων και της πρωινής προσευχής.

      Πιο συγκεκριμένα κατηγορείτο από τους ίδιους συντηρητικούς κύκλους των εκπαιδευτικών ότι το Μαράσλειο Διδασκαλείο είχε γίνει άντρο αναρχίας και κομμουνιστικής προπαγάνδας αφού σύμφωνα με τις καταγγελίες τους εφαρμόζονταν σκόπιμα η υπερβολική χρήση της  δημοτικής γλώσσας των «μαλλιαρών» και η αντεθνική κατήχηση σε πλαίσια μαρξιστικής αθεΐας. Από το καθεστώς Παγκάλου ευκόλως στιγματισμένοι επειδή θεωρούνταν αριστεροί μεταρρυθμιστές ήταν ο διευθυντής του Μαρασλείου Αλέξανδρος Δελμούζος και ο επίσης διευθυντής στην Παιδαγωγική Ακαδημία Δημήτριος Γληνός. Οι δυο παιδαγωγοί Δελμούζος και Γληνός θεωρούνται οι κύριοι αίτιοι για το γεγονός ότι τα πράγματα στο Μαράσλειο είχαν «ξεφύγει» και πως οι μαθητές τους οδηγούντο σε άτακτο εκχυδαϊσμό. Αναλαμβάνουν δράση το Υπουργείο Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας, η Αστυνομία και διάφοροι άλλοι κρατικοί θεσμικοί φορείς με αποτέλεσμα να οργανώνονται ανακριτικές επιτροπές και εκθέσεις που να εξετάζουν και να επικρίνουν τους «κατηγορούμενους». Η ένταση των «Μαρασλειακών» αυξάνεται κι ένα εκπαιδευτικό θέμα πρωταγωνιστεί ξαφνικά στην πανελλαδική επικαιρότητα γεμίζοντας τις σελίδες του Τύπου της εποχής με τις εφημερίδες «Εμπρός», «ΣΚΡΙΠ» και «Εστία» να κατακεραυνώνουν την Ιμβριώτη και τον Δελμούζο, την εφημερίδα «Δημοκρατία» να προστατεύει την επικράτηση της δημοτικής  και την εφημερίδα  «Καθημερινή» να παρουσιάζει με αυστηρό ύφος τις εκθέσεις των ανακριτών. 

    Η όλη κατάσταση οξύνεται περισσότερο αφού ο αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος αποστέλλει επιστολή στον τότε υπουργό Παιδείας δηλώνοντας την ενόχλησή του για τα γεγονότα των «Μαρασλειακών», ενώ το Α΄Σώμα Στρατού επεμβαίνει ώστε να διακόψει τις διαλέξεις του Δελμούζου με θέμα «Δημοτικισμός και Παιδεία». Έτσι μετά από παραίτηση τριών υπουργών παιδείας, η κορύφωση των γεγονότων εκδηλώνεται στα μέσα του Νοεμβρίου του 1925 με τον ίδιο τον δικτάτορα Πάγκαλο να ανακοινώνει ότι προτίθεται να απομακρύνει τους Δελμούζο και Γληνό από τις θέσεις τους κρίνοντάς τους ως εθνικά επικίνδυνους. Η δικαίωση για τους δυο αυτούς παιδαγωγούς έρχεται περίπου έναν χρόνο μετά με την έκδοση των πορισμάτων του αρεοπαγίτη Γεώργιου Αντωνακάκη όπου αποδεικνύεται μια σειρά ψευδών και ελλιπών στοιχείων που επικαλέστηκε ο συγκεκριμένος κύκλος εκπαιδευτικών υποστηρικτών της καθαρεύουσας με σκοπό την δόλια και φανατισμένη επίθεση εις βάρος των δημοτικιστών. Ο Αντωνακάκης στην ουσία αποκαθιστά την υπόληψη του Δελμούζου και του Γληνού χαρακτηρίζοντας το έργο τους καθαρά επιστημονικό και προσγειωμένο στα εθνικά και θρησκευτικά ιδεώδη χωρίς να συγχέουν το διδασκαλικό τους λειτούργημα με την όποια πολιτική τους ιδεολογία. Παρ όλα αυτά ο ιδεολογικός πόλεμος στα πλαίσια των Μαρασλειακών  δεν τελείωσε αφού αμέσως μετά η Ιμβριώτη μέχρι κι ο πασίγνωστος λογοτέχνης Κώστας Βάρναλης παύονται από τα εκπαιδευτικά τους καθήκοντα λόγω των σοσιαλιστικών τους πεποιθήσεων. Κλείνοντας στα πορίσματά του ο Αντωνακάκης αγανακτισμένος τονίζει πως η κύρια αιτία για την όλη έκταση των «Μαρασλειακών» δεν ήταν άλλη από την διχόνοια που για άλλη μια φορά ρίζωσε στις συνειδήσεις των Ελλήνων, αφού η ίδια η γλώσσα τους σε αυτή την άσχημη συγκυρία στάθηκε ως νέα αφορμή για να χωριστούν σε στρατόπεδα καθιστώντας ένα γλωσσικό ζήτημα να μετατρέπεται σε βαθύτατα πολιτικό κι εθνικό.

                                              ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΡΥΦΤΟΣ – ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ

                                                 Πηγές :  

  • Γεώργιος Αντωνακάκης, «Τα Μαρασλειακά», Εν Αθήναις, 1926
  • Αλέξης Δημαράς, «Ιστορία της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης-Το ανακοπτόμενο άλμα»,εκδ:ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ,Αθήνα,2013′

unnamed E-wall

Άνδρας με υπολογιστή και ηχείο

ΣΑΦ: «Πλήρης εμπαιγμός» μετά τη Γ΄ φάση αναπληρωτών – Μόλις 41 προσλήψεις φιλολόγων στην Ειδική Αγωγή, ενώ τα κενά φτάνουν τα 1.000!

Επιστολή διαμαρτυρίας του Συλλόγου Αναπληρωτών Φιλολόγων – Ζητείται άμεσα νέα έκτακτη φάση προσλήψεων για την πλήρη κάλυψη των κενών σε ...
Γ΄ φάση αναπληρωτών: Χιλιάδες κενά στα σχολεία – Στην Κέρκυρα 119 κενά στην Παράλληλη Στήριξη και ειδικότητες χωρίς εκπαιδευτικούς!

Γ΄ φάση αναπληρωτών: Χιλιάδες κενά στα σχολεία – Στην Κέρκυρα 119 κενά στην Παράλληλη Στήριξη και ειδικότητες χωρίς εκπαιδευτικούς!

Σεπε Κέρκυρας: Η Γ’ φάση προσλήψεων ήταν το χρονικό ενός προαναγγελθέντος φιάσκου – Η δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί ...
σχολειο

Ηλεία: Έκλεισε μετά από 100 χρόνια το Δημοτικό Σχολείο στα Δουναίικα – Όταν σβήνει το σχολείο, σβήνει και το χωριό

Ένα σχολείο με ιστορία περισσότερο από έναν αιώνα έκλεισε οριστικά τις πόρτες του στα Δουναίικα του Δήμου Ήλιδας, στην Ηλεία, ...
/ / Εκπαίδευση, ΗΛΕΙΑ
Χέρια με ευρώ και χαρτονομίσματα

Επιστροφή ενοικίου: Στις 30 Νοεμβρίου η πληρωμή – Ποιοι θα λάβουν έως 800 ευρώ και τι ισχύει για τα παιδιά

Στις 30 Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να καταβληθεί η ετήσια επιστροφή ενοικίου στους δικαιούχους, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η υπουργός Κοινωνικής ...
Γ΄ Φάση Αναπληρωτών: Μόλις 29 προσλήψεις ΠΕ01 σε περίπου 200 κενά – Σχεδόν ακάλυπτη η Κρήτη!

Γ΄ Φάση Αναπληρωτών: Μόλις 29 προσλήψεις ΠΕ01 σε περίπου 200 κενά – Σχεδόν ακάλυπτη η Κρήτη!

Για ακόμη μία φορά, η Γ΄ φάση προσλήψεων αναπληρωτών αφήνει πίσω της απογοήτευση, καθώς οι προσλήψεις απέχουν σημαντικά από τις ...
/ / Αναπληρωτές, ΠΕ01
συμβάσεις

Διοικητικοί υπάλληλοι στην εκπαίδευση: Εργασία μέχρι τις 22:00 και τα Σαββατοκύριακα – Ζητούν επιπλέον 1 εκατ. ευρώ για τις υπερωρίες

Π.Ο.Ε.-ΥΠΑΙ.Θ.Α.: Αύξηση κατά τουλάχιστον 1 εκατ. ευρώ ζητούν οι εργαζόμενοι για τις υπερωρίες στις Περιφερειακές Υπηρεσίες Εκπαίδευσης το 2027 Από ...
Επιθεωρήσεις Εργασίας ή «ασπίδα» εργοδοτών; Εργαζόμενοι ζητούν ελέγχους και οι υπηρεσίες τούς παραπέμπουν αλλού

Επιθεωρήσεις Εργασίας ή «ασπίδα» εργοδοτών; Εργαζόμενοι ζητούν ελέγχους και οι υπηρεσίες τούς παραπέμπουν αλλού

«Λευκή απεργία» υπέρ των εργοδοτών από ορισμένες Επιθεωρήσεις Εργασίας; Η ανακοίνωση της ΟΙΕΛΕ: Έντονες απορίες και οργή προκαλούν καταγγελίες συναδέλφων ...
σχολειο

Χιλιάδες κενά, ελάχιστες προσλήψεις: Η δημόσια εκπαίδευση εκπέμπει SOS!

Χιλιάδες τα κενά – με το σταγονόμετρο οι προσλήψεις Αναπληρωτών! Ανακοίνωση ΔΟΕ: Η φετινή χρονιά ξεκίνησε με τεράστιες ελλείψεις Εκπαιδευτικών ...
«Δεν φτιάχνονται όλα»: Το συγκλονιστικό μήνυμα μαθητών για τα τροχαία

«Δεν φτιάχνονται όλα»: Το συγκλονιστικό μήνυμα μαθητών για τα τροχαία

«Δεν φτιάχνονται όλα»: Ένα συγκλονιστικό μήνυμα ζωής από τους μαθητές του 1ου ΕΠΑΛ Μοιρών – Σχεδόν 20.000 προβολές για το ...
Κινητό τηλέφωνο με ειδοποίηση

Γ΄ Φάση αναπληρωτών: Μόλις 258 προσλήψεις στη Γενική και 15 στην Ειδική Αγωγή – «Ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών», καταγγέλλουν οι νηπιαγωγοί

Πυρά από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Νηπιαγωγών (ΠΑ.ΣΥ.Ν.) για τις περιορισμένες προσλήψεις της Γ΄ Φάσης – Κλειστά ολοήμερα τμήματα, ακάλυπτα εκπαιδευτικά ...
Καιρός: Νοέμβριος με ανοιξιάτικες θερμοκρασίες έως 25 βαθμούς – Πότε αναμένεται να υποχωρήσει η ζέστη

Καιρός: Νοέμβριος με ανοιξιάτικες θερμοκρασίες έως 25 βαθμούς – Πότε αναμένεται να υποχωρήσει η ζέστη

Με ασυνήθιστα υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες θα συνεχιστεί ο Νοέμβριος τις επόμενες ημέρες, καθώς ο καιρός θα θυμίζει περισσότερο ...
ΨΕΜΑΤΑ

ΠΑΣΟΚ: 16.343 κενά μετά τη Β΄ φάση και μόλις 2.820 προσλήψεις στη Γ΄ φάση – «Αν δεν μπορείτε, παραδώστε το υπουργείο»

Κυρία Ζαχαράκη, αν δεν μπορείτε, παραδώστε! Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, βρήκε επιτέλους τη λύση για τα χιλιάδες κενά εκπαιδευτικών ...
/ / 16.343 κενά, Πολιτική
Κύλιση στην κορυφή