Ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ειδικής Αγωγής και η ανάγκη για ουσιαστική στήριξη από το Υπουργείο
Η νομοθεσία για την Ειδική Αγωγή υπάρχει εδώ και χρόνια. Αυτό που αλλάζει – και οφείλει να αλλάξει πιο αποφασιστικά – είναι η φιλοσοφία.
Η κατεύθυνση του Υπουργείου Παιδείας τα τελευταία χρόνια είναι σαφής:
ο εκπαιδευτικός του Τμήματος Ένταξης και ο εκπαιδευτικός της Παράλληλης Στήριξης είναι ισότιμοι με τον εκπαιδευτικό της γενικής τάξης. Διαφορετικοί ρόλοι, αλλά ίση παιδαγωγική αξία.
Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες ή αναπηρία δεν αποκόπτονται από το σύνολο, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Το σχολείο δεν «απομονώνει» πια – εντάσσει. Και αυτό είναι η ουσία της συνεκπαίδευσης.
Από την «εξατομίκευση» στη «διαφοροποίηση»
Το εκπαιδευτικό λεξιλόγιο αλλάζει:
δεν μιλάμε πια για «εξατομίκευση» αλλά για διαφοροποίηση.
Ο μαθητής δεν είναι απομονωμένος στο δικό του «πρόγραμμα» – μαθαίνει μαζί με τους άλλους, μέσα από ευέλικτες στρατηγικές διδασκαλίας, προσαρμογές, διαφοροποιημένο ρυθμό και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Η έννοια της διαφοροποίησης είναι το κλειδί για την πραγματική συνεκπαίδευση. Όχι ένα “παράλληλο σύμπαν” για τους μαθητές με δυσκολίες, αλλά ένα κοινό πλαίσιο μάθησης όπου καθένας βρίσκει χώρο και ρυθμό.
Όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός γενικής παιδείας…
Ένα ζήτημα που προκαλεί διαφωνίες στους Συλλόγους Διδασκόντων είναι το εξής:
τι συμβαίνει όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός της γενικής παιδείας;
Η απάντηση είναι απλή και παιδαγωγικά τεκμηριωμένη:
όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός γενικής, το τμήμα μπορεί να αναλάβει ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής.
Όχι ως «αναπληρωτής», αλλά ως εκπαιδευτικός που γνωρίζει τις ανάγκες της τάξης και μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την ευκαιρία για να στηρίξει συνολικά το σύνολο των μαθητών.
Είναι μια ευκαιρία ένταξης, όχι μια αναγκαστική λύση.
🚫 Όμως όχι: ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής δεν είναι «αναπληρωτής της ημέρας»
Η συστηματική απουσία του εκπαιδευτικού γενικής παιδείας δεν μπορεί να καλύπτεται από τον συνάδελφο της Ειδικής Αγωγής.
Ο ρόλος του τελευταίου δεν είναι να “κρατάει τα παιδιά”, ούτε να μετατρέπεται σε εφεδρεία.
Η Ειδική Αγωγή δεν είναι βοηθητικός θεσμός· είναι πυλώνας ισότιμης εκπαίδευσης.
Γιατί δυσκολεύει η συνδιδασκαλία
Η ταυτόχρονη παρουσία δύο εκπαιδευτικών στην τάξη, η λεγόμενη συνδιδασκαλία, παραμένει ζητούμενο.
Στην πράξη, η δυσκολία οφείλεται σε ένα βαθύτατα ριζωμένο μοντέλο μετωπικής διδασκαλίας, που κυριαρχεί δεκαετίες στο ελληνικό σχολείο.
Ένα μοντέλο που «δουλεύει», ναι – αλλά δεν συμπεριλαμβάνει.
Ένα μοντέλο που προτάσσει την ύλη και όχι τον μαθητή.
Όμως η συνεκπαίδευση απαιτεί συνεργασία, σχεδιασμό, διάλογο και σεβασμό στον παιδαγωγικό ρόλο του άλλου.
Απαιτεί χρόνο, υποστήριξη, κατάρτιση και κυρίως εκπαιδευτική κουλτούρα εμπιστοσύνης.
Η ευθύνη του Υπουργείου
Αν θέλουμε πραγματικά να περάσουμε σε ένα μαθητοκεντρικό σχολείο, τότε οι εκπαιδευτικοί πρέπει να στηριχθούν πολύπλευρα:
με επιμόρφωση, μείωση γραφειοκρατίας, σαφείς ρόλους και παιδαγωγική καθοδήγηση.
Δεν γίνεται να ζητάμε «συνεκπαίδευση» ενώ διατηρούμε ένα σύστημα που μετράει επιτυχία σε σελίδες ύλης.
Η συνεκπαίδευση δεν είναι μόδα ούτε πολιτικό σύνθημα. Είναι δικαίωμα των παιδιών και πρόκληση των εκπαιδευτικών.
Και αν κάτι χρειάζεται περισσότερο απ’ όλα, είναι σεβασμός – στους μαθητές, στους γονείς, στους εκπαιδευτικούς κάθε ειδικότητας.
Γιατί μόνο τότε το σχολείο θα πάψει να «εντάσσει» τυπικά και θα αρχίσει να συμπεριλαμβάνει ουσιαστικά.
ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΝΤΛΗΘΕΙ ΑΠΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΚΟΥΣΛΟΓΛΟΥ
Τι είναι το Τμήμα Ένταξης; Πώς λειτουργεί; Ποιοι μαθητές μπορούν να συμμετάσχουν στο Τμήμα Ένταξης..
Ο θεσμός της Παράλληλης Στήριξης – Καθήκοντα εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης
