Στερεότυπα που είναι “ριζωμένα” στην κοινωνία για τη βία κατά των γυναικών που δεν έχουν βελτιωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια – Έκθεση ΟΗΕ
Η βία κατά των γυναικών είναι ένα διάχυτο πρόβλημα που επηρεάζει τις κοινωνίες σε όλο τον κόσμο. Περιλαμβάνει διάφορες μορφές, όπως η σωματική, σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση. Αυτές οι πράξεις βίας δεν είναι επιβλαβείς μόνο για τα άτομα αλλά εμποδίζουν επίσης την πρόοδο της ισότητας των φύλων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Είναι πράγματι βαθύτατα ανησυχητικό αν ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων δικαιολογεί ή συγχωρεί τη βία κατά των γυναικών. Τέτοιες συμπεριφορές έχουν συχνά τις ρίζες τους στην ανισότητα των φύλων, σε επιβλαβή στερεότυπα και σε πολιτισμικά πρότυπα που διαιωνίζουν τις διακρίσεις και τη βία. Η υπέρβαση αυτών των βαθιά ριζωμένων πεποιθήσεων απαιτεί συλλογικές προσπάθειες από τις κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών και τα άτομα για την προώθηση της εκπαίδευσης, της ευαισθητοποίησης και των αλλαγών στις κοινωνικές συμπεριφορές.
Ενώ έχει σημειωθεί πρόοδος στην αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών τα τελευταία χρόνια, είναι σαφές ότι πρέπει να γίνει περισσότερη δουλειά. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για να αμφισβητηθούν και να καταρριφθούν τα επιβλαβή στερεότυπα, να προωθηθεί η ισότητα των φύλων και να διασφαλιστεί ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια μπορούν να ζήσουν χωρίς βία και διακρίσεις.
Περίληψη έρευνας
Η “αλυσίδα της προκατάληψης” κατά των γυναικών όχι μόνο δεν έχει σπάσει, αλλά έχει παραμείνει το ίδιο ισχυρή τα τελευταία δέκα χρόνια, με σχεδόν 9 στους 10 ανθρώπους παγκοσμίως να εξακολουθούν να έχουν τέτοιες στερεοτυπικές αντιλήψεις σήμερα. Αυτό καταδεικνύει η έκθεση GSNI, η οποία παρουσιάστηκε από το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) και αντικατοπτρίζει τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Παγκόσμιας Έρευνας Αξιών.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο που προκύπτει είναι οι απόψεις για τη βία κατά των γυναικών, με το 25% των ερωτηθέντων να εκφράζει την άποψη ότι είναι δικαιολογημένο ένας άνδρας να χτυπάει τη γυναίκα του. Μάλιστα, σύμφωνα με την έκθεση, όσοι τάσσονται υπέρ της βίας κατά των γυναικών γίνονται στην πράξη θύτες, με το 26% των γυναικών άνω των 15 ετών να έχουν κακοποιηθεί από τον σύντροφό τους.
Η έρευνα επιβεβαιώνει ότι η βία μεταξύ ενός ζευγαριού τείνει να αυξάνεται σε καταστάσεις κρίσης, με τα περισσότερα περιστατικά βιασμού και σεξουαλικής παρενόχλησης να διαπράττονται όταν υπάρχει διαμάχη μεταξύ των συντρόφων.
Προκαταλήψεις & Στερεότυπα στην Ελλάδα
Όσον αφορά τη διαιώνιση των προκαταλήψεων στην Ελλάδα, η έκθεση έδειξε ότι οι στερεοτυπικές αντιλήψεις είναι “βαθιά ριζωμένες” στη χώρα μας. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι οι μετρήσεις για κάθε τομέα (πολιτική, οικονομία κ.λπ.) παρουσιάστηκαν συνολικά και δεν δόθηκαν ποσοστά ξεχωριστά για κάθε ερώτηση που τέθηκε στους ερωτηθέντες.
Όσον αφορά το κεφάλαιο για τη σωματική ελευθερία και ασφάλεια, το 27,2% των γυναικών και το 34,36% των ανδρών εξακολουθούν να διατηρούν κάποιες προκαταλήψεις σχετικά με την άμβλωση και τη σωματική βία.
Όσον αφορά την επαγγελματική πτυχή, το 57,65% των ανδρών και το 36,7% των γυναικών εξακολουθούν να πιστεύουν ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι διαχειριστές επιχειρήσεων από τις γυναίκες και ότι έχουν μεγαλύτερο δικαίωμα στην εργασία.
Στον τομέα της πολιτικής, όπου αναλύεται το ζήτημα της ισότητας των γυναικών ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημοκρατία, καθώς και η ικανότητα των γυναικών ως ηγετών, το 40% των ανδρών διατηρεί κάποιο επίπεδο προκατάληψης, ενώ για τις γυναίκες το ποσοστό αυτό είναι 20%.
Οι προκαταλήψεις σε σχέση με την εκπαίδευση φαίνεται να εξαφανίζονται όλο και περισσότερο με την πάροδο των ετών, καθώς μόνο το 9,4% των ανδρών και το 6,51% των γυναικών εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το πανεπιστήμιο είναι πιο σημαντικό για τους άνδρες.
Καμία πρόοδος την τελευταία δεκαετία
Ο βαθμός στον οποίο οι θεμελιώδεις προκαταλήψεις παραμένουν βαθιά ριζωμένες στην κοινωνία καταδεικνύεται από το γεγονός ότι τα τελευταία δέκα χρόνια δεν έχει σημειωθεί καμία αλλαγή όσον αφορά τη μείωση των στερεοτύπων των φύλων, ενώ οι προκαταλήψεις λόγω φύλου είναι έντονες ακόμη και σε χώρες με υψηλότερο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης .
Εισοδηματικό χάσμα
Η διατήρηση και αναπαραγωγή των προκαταλήψεων για τις γυναίκες και κατ’ επέκταση η αδυναμία αλλαγής των κοινωνικών προτύπων της φυλής έχει ως αποτέλεσμα οι γυναίκες να επηρεάζονται άμεσα στην καθημερινή τους ζωή. Το οικονομικό χάσμα, τα εμπόδια στην επαγγελματική ανέλιξη και οι περισσότερες ώρες που αφιερώνονται στις οικιακές εργασίες είναι ορισμένοι παράγοντες που προκαλούνται ως αποτέλεσμα των στερεοτύπων των δύο φύλων.
Σύμφωνα με την έρευνα, οι γυναίκες παγκοσμίως κατέχουν μόνο το 28% των διευθυντικών θέσεων και, ακόμη και όταν φτάνουν σε ηγετικές θέσεις, η προκατάληψη λόγω φύλου οδηγεί σε άνιση μεταχείριση και κρίση. Ενδεικτικό παράδειγμα των κοινωνικών προκαταλήψεων είναι ότι ενώ οι γυναίκες αποτελούν το 70% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας, κατέχουν μόνο το 25% των ανώτερων θέσεων και το 5% των ηγετικών θέσεων σε οργανισμούς υγείας.
Ο ΟΗΕ σημειώνει επίσης ότι η έλλειψη προόδου στη μείωση του εισοδηματικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων αποτελεί πλέον παγκόσμιο φαινόμενο. Τονίζει επίσης ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να έχουν χαμηλότερο εισόδημα από τους άνδρες λόγω των στερεοτύπων φύλου και λόγω του μορφωτικού τους επιπέδου, όπως δικαιολογούνταν τα προηγούμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, σε 59 χώρες όπου οι ενήλικες γυναίκες ήταν πιο μορφωμένες από τους άνδρες, εξακολουθούσαν να λαμβάνουν σημαντικά υψηλότερους μισθούς.
