Η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας ξεκαθαρίζει ότι ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής συνεχίζει την προβλεπόμενη υποστήριξη, χωρίς να αναλαμβάνει τα διδακτικά καθήκοντα του απόντος εκπαιδευτικού. Τι ισχύει για την επιτήρηση και τις έκτακτες απουσίες στα σχολεία.
Η απουσία του εκπαιδευτικού της τάξης δεν μετατρέπει τον εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης σε αντικαταστάτη του. Η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας ξεκαθαρίζει τα όρια των καθηκόντων του, ενώ διαφορετική είναι η διαχείριση έκτακτων περιστατικών επιτήρησης και ασφάλειας των μαθητών.
Ένα σημαντικό ζήτημα για την καθημερινότητα των σχολείων και τα εργασιακά καθήκοντα των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής επανέρχεται στο προσκήνιο: Μπορεί ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης να αναλαμβάνει τη διδασκαλία ολόκληρης της τάξης όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός γενικής εκπαίδευσης;
Η απάντηση βρίσκεται στις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, οι οποίες διαχωρίζουν την παροχή υποστήριξης στους μαθητές από την αναπλήρωση των διδακτικών καθηκόντων ενός απόντος εκπαιδευτικού.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς διαδικαστικό. Αφορά τον παιδαγωγικό ρόλο της παράλληλης στήριξης, την οργάνωση της σχολικής λειτουργίας και την ευθύνη της διοίκησης να αντιμετωπίζει τις απουσίες με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Ωράριο ΕΒΠ στα σχολεία: Τι ισχύει για ολοήμερο, Παράλληλη Στήριξη και αποχώρηση μαθητών
Άδειες Αναπληρωτών Εκπαιδευτικών: Όλες οι άδειες σε ένα αρχείο Excel
Τι αναφέρει η εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας
Η εγκύκλιος 122194/ΓΔ4/1-10-2025, με θέμα τις διευκρινιστικές οδηγίες για τον ν. 3699/2008, αποσαφηνίζει στη σελίδα 5 τι ισχύει όταν απουσιάζει εκπαιδευτικός γενικής ή επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με τις οδηγίες, ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής, είτε υπηρετεί σε Τμήμα Ένταξης είτε παρέχει παράλληλη στήριξη, εξακολουθεί να προσφέρει την προβλεπόμενη υποστήριξη στο τμήμα κατά τις ώρες που έχουν ήδη καθοριστεί στο πρόγραμμά του.
Η εγκύκλιος, μάλιστα, επισημαίνει ρητά:
«Σε καμία περίπτωση δεν “αναπληρώνει” τον/την εκπαιδευτικό γενικής/επαγγελματικής εκπαίδευσης στα διδακτικά του/της καθήκοντα».
Η συγκεκριμένη διατύπωση θέτει ένα σαφές όριο. Η απουσία συναδέλφου δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης αναλαμβάνει το σύνολο της διδακτικής ευθύνης της τάξης.
Κατά συνέπεια, κάθε σχετική ανάθεση πρέπει να εξετάζεται με βάση τις ισχύουσες διατάξεις και το πραγματικό περιεχόμενο των καθηκόντων που ζητείται να αναληφθούν. Μια προφορική εντολή δεν αρκεί από μόνη της για να παρακαμφθεί η συγκεκριμένη υπουργική οδηγία.
Η υποστήριξη της τάξης δεν σημαίνει αντικατάσταση του εκπαιδευτικού
Συχνά γίνεται επίκληση της δυνατότητας του εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης να παρεμβαίνει όχι μόνο για τον μαθητή που υποστηρίζει, αλλά και σε μικρές ομάδες ή στο σύνολο της τάξης.
Η εγκύκλιος 93506/Δ3/25-8-2023 προβλέπει πράγματι ένα ευρύτερο πλαίσιο παιδαγωγικής παρέμβασης, με έμφαση στη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών και στην ουσιαστική ένταξη των μαθητών στη σχολική διαδικασία.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης μπορεί να καλείται να αναλάβει εξ ολοκλήρου το μάθημα όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός του τμήματος.
Η συνεργασία και η υποστήριξη της τάξης αποτελούν μέρος της παιδαγωγικής αποστολής του. Η συστηματική κάλυψη διδακτικών κενών είναι διαφορετικό ζήτημα και δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη προέκταση των αρμοδιοτήτων του.
Άλλωστε, η ευθύνη για την εκπαίδευση και την υποστήριξη των μαθητών αφορά συνολικά τη σχολική μονάδα και δεν μεταφέρεται αποκλειστικά στον εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης.
Το ειδικό καθηκοντολόγιο, όπως καθορίζεται από την Υπουργική Απόφαση 27922/Γ6/2007 και τροποποιήθηκε με την 48275/Δ3/2019, περιγράφει τις αρμοδιότητες που συνδέονται με την αξιολόγηση, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή του Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης, καθώς και τη συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς της τάξης.
Η παράλληλη στήριξη δεν αποτελεί μηχανισμό έκτακτης κάλυψης των ελλείψεων προσωπικού.
Τι ισχύει όταν υπάρχει ανάγκη επιτήρησης των μαθητών
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη διάκριση ανάμεσα στην προσωρινή επιτήρηση για λόγους ασφάλειας και στην ανάθεση της διδασκαλίας ολόκληρου του τμήματος.
Οι σχετικές οδηγίες δεν θεμελιώνουν γενική απαλλαγή του εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης από κάθε υποχρέωση που σχετίζεται με την προστασία των μαθητών. Αντίστοιχα, δεν προκύπτει ότι κάθε φορά που απουσιάζει ένας εκπαιδευτικός η ευθύνη ολόκληρης της τάξης μεταφέρεται αυτομάτως στον εκπαιδευτικό Ειδικής Αγωγής.
Σε μια έκτακτη κατάσταση, η ασφάλεια των παιδιών πρέπει να διασφαλίζεται άμεσα, με ενημέρωση της διεύθυνσης και οργάνωση της αναγκαίας λύσης.
Ωστόσο, η αντιμετώπιση ενός έκτακτου περιστατικού δεν πρέπει να συγχέεται με τη δημιουργία μιας πάγιας πρακτικής, κατά την οποία ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης αναλαμβάνει επανειλημμένα τη διδασκαλία του τμήματος.
Για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση έχει σημασία να εξετάζονται η διάρκεια της ανάθεσης, το είδος του καθήκοντος, το πρόγραμμα υποστήριξης που ήδη εφαρμόζεται και το αν πρόκειται για επιτήρηση ή για ουσιαστική αναπλήρωση της διδακτικής εργασίας.
Η πραγματική φύση της εργασίας είναι αυτή που έχει σημασία και όχι η ονομασία που της αποδίδεται.
Η διαδικασία αντιμετώπισης απουσιών στα Δημοτικά Σχολεία
Για το σχολικό έτος 2026-2027, η εγκύκλιος Φ7/117148/Δ1/8-9-2026, στην ενότητα Α.12, παραπέμπει στις προβλέψεις του άρθρου 11 του ΠΔ 79/2017 για την αντιμετώπιση έκτακτων απουσιών εκπαιδευτικών στα Δημοτικά Σχολεία.
Στο πλαίσιο αυτό, το ωράριο αποχώρησης των μαθητών δεν μεταβάλλεται εξαιτίας της απουσίας εκπαιδευτικού. Η αντιμετώπιση των λειτουργικών αναγκών οργανώνεται με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων, η οποία καταγράφεται στο Βιβλίο Πράξεων και μπορεί να τροποποιείται όταν προκύπτει ανάγκη.
Την ευθύνη για την εφαρμογή της διαδικασίας έχει ο διευθυντής ή η διευθύντρια της σχολικής μονάδας.
Ο εκπαιδευτικός είναι μέλος του σχολείου – Τι προβλέπουν οι οδηγίες του υπουργείου Παιδείας
Σαφείς οδηγίες για τον ρόλο των εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης και τη συνεργασία τους με τους εκπαιδευτικούς της τάξης έχει διατυπώσει η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, δίνοντας έμφαση στη συμπερίληψη, την ισότιμη συμμετοχή και την αυτονομία των μαθητών.
Σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες, ο εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης-συνεκπαίδευσης αποτελεί εκπαιδευτικό της σχολικής μονάδας και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποκλειστικά προσωπικός δάσκαλος ενός συγκεκριμένου μαθητή. Η παρουσίασή του στην τάξη οφείλει να αναδεικνύει τη συνεργασία του με τον εκπαιδευτικό του τμήματος και τη συμβολή του στην καλύτερη λειτουργία της τάξης.
Βασική αρχή είναι η συνεργασία των δύο εκπαιδευτικών τόσο στον σχεδιασμό της διδασκαλίας όσο και στην εφαρμογή διαφοροποιημένων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Στόχος είναι να καλύπτονται οι εξατομικευμένες ανάγκες των μαθητών στο πλαίσιο της σχολικής ομάδας, χωρίς να ενισχύονται φαινόμενα διαχωρισμού ή στιγματισμού.
Κεντρικό εργαλείο αποτελεί το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (ΕΠΕ), το οποίο σχεδιάζεται και υλοποιείται συνεργατικά, προσαρμόζεται στις ανάγκες του μαθητή και μπορεί να τροποποιείται ανάλογα με την εκπαιδευτική του πορεία. Η εξατομικευμένη υποστήριξη δεν σημαίνει υποχρεωτικά αποκλειστική διδασκαλία ένας προς έναν, καθώς αυτή αποτελεί μία από τις διαθέσιμες πρακτικές και εφαρμόζεται όταν κρίνεται αναγκαία.
Οι οδηγίες δίνουν, επίσης, προτεραιότητα στην υποστήριξη των μαθητών μέσα στη γενική τάξη. Η απομάκρυνση σε ξεχωριστό χώρο προβλέπεται όταν το απαιτούν συγκεκριμένες εκπαιδευτικές ανάγκες, ενώ δεν επιτρέπεται η μόνιμη αποκοπή μαθητών από το τμήμα φοίτησής τους για την παρακολούθηση μαθημάτων αποκλειστικά στην αίθουσα του Τμήματος Ένταξης.
Παράλληλα, για κάθε μαθητή που υποστηρίζεται μέσω παράλληλης στήριξης τηρείται ατομικός φάκελος και εφαρμόζεται ΕΠΕ. Η πρόσβαση στις πληροφορίες του φακέλου γίνεται με γνώμονα την εκπαιδευτική υποστήριξη του μαθητή και την τήρηση του επαγγελματικού και επιστημονικού απορρήτου. Οι γονείς ή κηδεμόνες ενημερώνονται τακτικά για τους στόχους και την πορεία υλοποίησης του προγράμματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη ότι, όταν σε ένα τμήμα υπάρχουν εγκρίσεις παράλληλης στήριξης για περισσότερους από έναν μαθητές, κατά κανόνα ένας εκπαιδευτικός αναλαμβάνει συνολικά την υποστήριξή τους. Η ταυτόχρονη παρουσία δύο εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης στο ίδιο τμήμα προβλέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, με ειδική τεκμηρίωση από το ΚΕΔΑΣΥ.
Το βασικό μήνυμα των οδηγιών είναι ότι η ευθύνη για την εκπαίδευση και την υποστήριξη των μαθητών ανήκει συνολικά στη σχολική μονάδα και δεν μεταφέρεται αποκλειστικά στον εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης. Η συνεχής συνεργασία του με τον εκπαιδευτικό της τάξης και το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό είναι απαραίτητη για την ολόπλευρη υποστήριξη των μαθητών.
Η παράλληλη στήριξη αντιμετωπίζεται ως θεσμός ενταξιακής εκπαίδευσης, με απώτερο στόχο την πρόοδο, την κοινωνική συμμετοχή και τη σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας των μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Προσλήφθηκες ως αναπληρωτής – Αυτά είναι τα 10 πράγματα που πρέπει να προσέξεις
Νεοδιόριστοι & αναπληρωτές: Επίδομα διαβίωσης από Δήμους – Ποιοι μπορούν να το λάβουν
