Π.ΕΝ.Α.Φ.Α. – Από τα θέματα των Πανελλαδικών που αναδεικνύουν τον ρόλο του αθλητισμού, στην καθημερινή υποβάθμιση της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο
«Μήπως να το πούμε στα αγγλικά για να το καταλάβουν επιτέλους;»
Τον Ιούνιο του 2025 το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού επέλεξε να αφιερώσει το θέμα της Παραγωγής Γραπτού Λόγου στο ειδικό μάθημα των Αγγλικών στον αθλητισμό. Συγκεκριμένα, οι υποψήφιοι κλήθηκαν να αναπτύξουν λόγο με θέμα:
«Your school is organising an event to celebrate the International Day of Sports. As the students’ representative, you have been asked to deliver a speech on the role of sports in young people’s lives».
Οι μαθητές έπρεπε να αναφέρουν δύο λόγους για τους οποίους ο αθλητισμός ωφελεί τους νέους και να περιγράψουν μια αξέχαστη αθλητική εμπειρία.
Έναν χρόνο αργότερα, στις Πανελλαδικές Εξετάσεις των ΕΠΑΛ 2026, το μη λογοτεχνικό κείμενο των Νέων Ελληνικών είχε ως κεντρικό θέμα το μπάσκετ και τη συμβολή του στη ζωή και την κοινωνία. Ο τίτλος του κειμένου ήταν:
«Θα μπορούσε το μπάσκετ να σώσει τον κόσμο;»
Πρόκειται για απόσπασμα συνέντευξης του καθηγητή και συγγραφέα Ντέιβιντ Χολάντερ, από το βιβλίο του «Πώς το μπάσκετ μπορεί να σώσει τον κόσμο», όπου παρουσιάζεται το μπάσκετ ως μέσο συνεργασίας, κοινωνικής συνοχής, προσαρμοστικότητας και υπέρβασης.
Δύο συνεχόμενες χρονιές, λοιπόν, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις ανέδειξαν τον αθλητισμό ως παιδαγωγικό, κοινωνικό και πολιτισμικό αγαθό. Δύο συνεχόμενες χρονιές, το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας αναγνώρισε έμπρακτα, μέσα από τα εξεταστικά του θέματα, ότι ο αθλητισμός αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της εκπαίδευσης και της διαμόρφωσης των νέων ανθρώπων.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η μεγάλη αντίφαση.
Αν ο αθλητισμός είναι τόσο σημαντικός ώστε να αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού στις κορυφαίες εξεταστικές διαδικασίες της χώρας, γιατί η Φυσική Αγωγή εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως μάθημα δεύτερης κατηγορίας;
Γιατί, ενώ οι μαθητές εξετάζονται σε κείμενα που εξυμνούν τη συμβολή του αθλητισμού στην υγεία, στη συνεργασία, στην κοινωνικοποίηση και στην προσωπική ανάπτυξη, η πραγματική θέση της Φυσικής Αγωγής στα σχολεία παραμένει διαρκώς υποβαθμισμένη;
Η αντίφαση δεν είναι θεωρητική. Είναι καθημερινή.
Στο Δημοτικό, στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο οι ώρες Φυσικής Αγωγής παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με τη σημασία που όλοι αναγνωρίζουν ότι έχει η άσκηση για τα παιδιά και τους εφήβους. Η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει αυξανόμενα προβλήματα παιδικής παχυσαρκίας, καθιστικής ζωής, εξάρτησης από οθόνες και ψυχοκοινωνικών δυσκολιών. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται σταθερά στις ευρωπαϊκές χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει στα παιδιά και τους εφήβους ηλικίας 5–17 ετών τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας καθημερινά.
Παράλληλα, πλήθος επιστημονικών ερευνών καταδεικνύει ότι η φυσική δραστηριότητα συμβάλλει όχι μόνο στη σωματική υγεία αλλά και στη συγκέντρωση, στη μαθησιακή απόδοση, στη διαχείριση του άγχους, στην ψυχική ανθεκτικότητα και στη βελτίωση γνωστικών λειτουργιών που συνδέονται άμεσα με τη σχολική επίδοση των μαθητών.
Κι όμως, αντί να ενισχύεται η Φυσική Αγωγή, συχνά περιορίζεται. Την ίδια στιγμή, διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι η πλειονότητα των παιδιών και των εφήβων δεν καλύπτει τα συνιστώμενα επίπεδα καθημερινής άσκησης, γεγονός που καθιστά τον ρόλο του σχολείου ακόμη πιο κρίσιμο.
Κι ενώ τα εξεταστικά θέματα παρουσιάζουν τον αθλητισμό ως φορέα αξιών και κοινωνικής προόδου, τα σχολεία συνεχίζουν να λειτουργούν με ελλείψεις εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής. Χιλιάδες διδακτικές ώρες καλύπτονται κάθε χρόνο από αναπληρωτές, ενώ οι μόνιμοι διορισμοί παραμένουν ανεπαρκείς σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες της εκπαίδευσης.
Πέρυσι τέτοια εποχή είχαμε σχολιάσει ακριβώς το γεγονός ότι το Υπουργείο επέλεξε να εξετάσει πανελλαδικά τα οφέλη του αθλητισμού, ενώ την ίδια στιγμή δεν προχωρούσε στις αναγκαίες πολιτικές ενίσχυσης της Φυσικής Αγωγής στα σχολεία. Έναν χρόνο μετά, το ερώτημα όχι μόνο παραμένει επίκαιρο αλλά γίνεται ακόμη πιο επιτακτικό. Διότι πλέον δεν μιλάμε για μία μεμονωμένη περίπτωση.
Το 2025 ο αθλητισμός αποτέλεσε το θέμα της παραγωγής λόγου στα Αγγλικά. Το 2026 αποτέλεσε τον πυρήνα του μη λογοτεχνικού κειμένου στα Νέα Ελληνικά των ΕΠΑΛ.
Το μήνυμα που εκπέμπουν τα ίδια τα θέματα των εξετάσεων είναι σαφές:
• Ο αθλητισμός καλλιεργεί τη συνεργασία.
• Ο αθλητισμός δημιουργεί κοινότητες.
• Ο αθλητισμός διδάσκει την προσαρμοστικότητα.
• Ο αθλητισμός βοηθά τους νέους να θέτουν υψηλούς στόχους.
• Ο αθλητισμός βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων.
Αν όλα αυτά είναι αλήθεια —και είναι— τότε η Πολιτεία οφείλει να τα υποστηρίξει με πράξεις.
Όχι μόνο επειδή το επιβάλλουν οι σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις, αλλά και επειδή η πραγματικότητα των παιδιών σήμερα —με αυξημένη καθιστική ζωή, πολύωρη χρήση οθονών και μειωμένη καθημερινή φυσική δραστηριότητα— καθιστά τη Φυσική Αγωγή περισσότερο αναγκαία από ποτέ.
Με περισσότερους μόνιμους διορισμούς εκπαιδευτικών Φυσικής Αγωγής.
Με αύξηση των ωρών διδασκαλίας της Φυσικής Αγωγής στο ωρολόγιο πρόγραμμα και των τριών βαθμίδων.
Με αναβάθμιση των αθλητικών εγκαταστάσεων.
Με ουσιαστική στήριξη των σχολικών αθλητικών δραστηριοτήτων.
Γιατί διαφορετικά η εικόνα που δημιουργείται είναι παράδοξη: το Υπουργείο εξετάζει πανελλαδικά τις αξίες του αθλητισμού, αναγνωρίζει τη συμβολή του στην ανάπτυξη των νέων και ταυτόχρονα διατηρεί τη Φυσική Αγωγή σε μια διαρκή κατάσταση υποβάθμισης.
Και τότε το περσινό μας ερώτημα ακούγεται πιο επίκαιρο από ποτέ:
Μήπως να το πούμε στα αγγλικά;
Ή μήπως το Υπουργείο το έχει ήδη καταλάβει, αλλά δεν έχει ακόμη αποφασίσει να το εφαρμόσει;
Με τιμή,
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Σοκ στις Τιμές Φοιτητικής Κατοικίας: Η Κατάσταση σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη
