Το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε δυσανάλογη την καθολική απαγόρευση – Στην Ελλάδα το σχέδιο για τους κάτω των 15 βρίσκεται σε διαφορετική φάση από αυτή που είχε αρχικά παρουσιαστεί
Μια σημαντική εξέλιξη στη συζήτηση για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των social media σημειώθηκε στη Γαλλία, καθώς το Συνταγματικό Συμβούλιο της χώρας απέρριψε τη διάταξη που προέβλεπε την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η γαλλική πρωτοβουλία αποτέλεσε ένα από τα πιο φιλόδοξα ευρωπαϊκά εγχειρήματα για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα social media.
Το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε ότι ο συγκεκριμένος οριζόντιος περιορισμός δεν ήταν επαρκώς δικαιολογημένος ως προς την αναγκαιότητα και την αναλογικότητά του, καθώς επηρεάζει την ελευθερία έκφρασης και επικοινωνίας των κάτω των 15 ετών.
Η απόφαση δεν αμφισβητεί την ανάγκη προστασίας των παιδιών από το διαδικτυακό περιβάλλον. Θέτει, όμως, ένα κρίσιμο όριο: ο στόχος της προστασίας των ανηλίκων δεν μπορεί να οδηγεί αυτομάτως σε οποιοδήποτε μέτρο απαγόρευσης, χωρίς να εξετάζεται αν αυτό είναι αναγκαίο και αναλογικό.
https://x.com/i/status/2088268740668641744
Τι προέβλεπε η γαλλική ρύθμιση
Η γαλλική νομοθετική πρωτοβουλία είχε ως βασικό στόχο να περιορίσει την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 15 ετών στις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονταν διαδικασίες επαλήθευσης της ηλικίας, ενώ για τη δημιουργία λογαριασμού από ανήλικο προβλεπόταν και γονική συναίνεση.
Η κυβέρνηση είχε συνδέσει την πρωτοβουλία με την αντιμετώπιση φαινομένων όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο ή βίαιο περιεχόμενο, αλλά και η υπερβολική χρήση των οθονών.
Το Συνταγματικό Συμβούλιο, ωστόσο, έκρινε ότι η συγκεκριμένη μορφή καθολικής απαγόρευσης ξεπερνά τα όρια ενός αναλογικού περιορισμού.
Η απόφαση αφορά το συγκεκριμένο άρθρο του νόμου που σχετιζόταν με την πρόσβαση στα social media και δεν ακυρώνει τις υπόλοιπες προβλέψεις του νομοθετικού πλαισίου.
Έτσι, η ξεχωριστή ρύθμιση για την απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα γαλλικά λύκεια από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς παραμένει σε ισχύ.
Εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για Εκπαιδευτικούς
Και στην Ελλάδα; Τι απέγινε το Kids Wallet
Η γαλλική εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς και η ελληνική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει από τον Απρίλιο του 2026 την πρόθεσή της να θεσπίσει ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση των παιδιών στα social media.
Μάλιστα, το ελληνικό σχέδιο είχε παρουσιαστεί με ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους. Στο επίκεντρο είχε βρεθεί το Kids Wallet, το οποίο είχε παρουσιαστεί ως βασικό εργαλείο για την επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών και την εφαρμογή του περιορισμού.
Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν έντονη. Γονείς, εκπαιδευτικοί, έφηβοι, ειδικοί και οργανώσεις για τα ψηφιακά δικαιώματα εξέφρασαν διαφορετικές απόψεις, ενώ σημαντικό μέρος της κριτικής επικεντρώθηκε στο ζήτημα της ιδιωτικότητας και της ανωνυμίας στο διαδίκτυο.
Μία από τις βασικές ανησυχίες ήταν ότι ένας μηχανισμός που θα απαιτούσε αξιόπιστη επιβεβαίωση ηλικίας θα μπορούσε στην πράξη να οδηγήσει σε μια ευρύτερη διαδικασία ταυτοποίησης των χρηστών.
Στην Ελλάδα, μάλιστα, 25 οργανώσεις από την Ελλάδα και το εξωτερικό είχαν απευθύνει κοινή επιστολή προς τον πρωθυπουργό, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις για τη συγκεκριμένη προσέγγιση και ζητώντας μεγαλύτερες εγγυήσεις για τα δικαιώματα των ανηλίκων και των χρηστών.
Ψάχνετε για εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης; Το Toolify.ai σας έχει καλυμμένους!
Το σχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση
Η εξέλιξη που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι το νομοθετικό κείμενο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση δεν περιλαμβάνει τελικά όλες τις αρχικές εξαγγελίες που είχαν συνοδεύσει την ανακοίνωση της κυβερνητικής πρωτοβουλίας.
Το σχέδιο δεν εμφανίστηκε ως ένα αυτοτελές νομοσχέδιο αποκλειστικά για τα social media, αλλά ενσωματώθηκε σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η δημόσια διαβούλευση ξεκίνησε στις 7 Ιουλίου και ολοκληρώθηκε στις 20 Ιουλίου.
Στο κείμενο που τέθηκε προς διαβούλευση δεν αποτυπώνεται με τον τρόπο που είχε αρχικά παρουσιαστεί η σύνδεση της απαγόρευσης με το Kids Wallet ως μηχανισμό καθολικής ταυτοποίησης των χρηστών.
Αυτό έχει οδηγήσει σε μια σημαντική αλλαγή της εικόνας που είχε δημιουργηθεί τους προηγούμενους μήνες.
«Άνθρακες ο θησαυρός»;
Ο Λευτέρης Χελιουδάκης, Εκτελεστικός Διευθυντής της Homo Digitalis, σχολιάζοντας την εξέλιξη, χαρακτήρισε χαρακτηριστικά την κατάληξη της κυβερνητικής πρωτοβουλίας ως περίπτωση όπου «άνθρακες ο θησαυρός».
Η θέση αυτή αποτυπώνει την κριτική ότι η αρχική εξαγγελία για ένα ολοκληρωμένο σύστημα ηλικιακής επαλήθευσης, με κεντρικό ρόλο του Kids Wallet, τελικά δεν μεταφράστηκε στο νομοθετικό κείμενο με τον τρόπο που είχε παρουσιαστεί.
Και αυτό δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα: αν η αρχική κυβερνητική εξαγγελία ήταν τόσο συγκεκριμένη, γιατί το τελικό νομοθετικό πλαίσιο εμφανίζεται σημαντικά διαφορετικό;
Η γαλλική απόφαση αλλάζει τη συζήτηση
Η απόφαση της Γαλλίας δεν σημαίνει ότι η ελληνική προσπάθεια ακυρώνεται αυτομάτως. Οι δύο χώρες έχουν διαφορετικά συνταγματικά και νομοθετικά πλαίσια και κάθε ρύθμιση θα κριθεί με βάση τις δικές της διατάξεις.
Ωστόσο, το γαλλικό προηγούμενο αναδεικνύει ένα ζήτημα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: πού σταματά η προστασία των ανηλίκων και πού αρχίζει ένας δυσανάλογος περιορισμός των δικαιωμάτων τους;
Η προστασία των παιδιών από τον διαδικτυακό εκφοβισμό, την έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και τον ψηφιακό εθισμό αποτελεί αναμφίβολα σημαντικό στόχο.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι όμως ο τρόπος.
Μια καθολική απαγόρευση μπορεί να είναι εύκολο να διατυπωθεί σε ένα νομοσχέδιο, αλλά πολύ δυσκολότερο να εφαρμοστεί στην πράξη χωρίς παράλληλα να δημιουργούνται ζητήματα ιδιωτικότητας, επαλήθευσης ηλικίας, ανωνυμίας και ελευθερίας έκφρασης.
Η Γαλλία μόλις προσέκρουσε σε αυτό ακριβώς το όριο.
Και η Ελλάδα, η οποία έχει ήδη ανακοινώσει τον δικό της στόχο για περιορισμό της πρόσβασης των κάτω των 15 ετών στα social media, καλείται πλέον να δώσει πολύ πιο συγκεκριμένες απαντήσεις για το πώς θα εφαρμοστεί το μέτρο, ποιος θα πιστοποιεί την ηλικία και κυρίως ποιες εγγυήσεις θα υπάρχουν για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και των ψηφιακών δικαιωμάτων όλων των χρηστών.
Το γαλλικό «μπλόκο», επομένως, δεν είναι απλώς μια εθνική δικαστική εξέλιξη. Είναι ένα μήνυμα προς ολόκληρη την Ευρώπη ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο χρειάζεται αποτελεσματικά μέτρα, αλλά και πολύ προσεκτικό σχεδιασμό ώστε η θεραπεία να μη δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα δικαιωμάτων.
