Αναλυτική αποτύπωση της κατάστασης των φιλολόγων ΠΕ02 στην Ελλάδα: προσλήψεις Α’ Φάσης, 568 συνταξιοδοτήσεις, 2.488 εκτιμώμενα κενά, ανάγκη για μόνιμους διορισμούς και μείωση μαθητών ανά τμήμα.
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΑΦ ΠΡΟΣ ΥΠΑΙΘΑ
Προσλήψεις Α’ Φάσης, συνταξιοδοτήσεις 2025–2026, ανάγκη μείωσης μαθητών ανά τμήμα και μόνιμοι διορισμοί
Προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κα. Σοφία Ζαχαράκη
και προς κάθε αρμόδιο θεσμικό φορέα,
Ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ) επιθυμεί να καταθέσει μια συνολική, τεκμηριωμένη αποτύπωση της κατάστασης που επικρατεί στον κλάδο ΠΕ02, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα αριθμητικά δεδομένα των προσλήψεων Α’ Φάσης και των φετινών συνταξιοδοτήσεων.
Στόχος της παρούσας καταγραφής δεν είναι η απλή παράθεση στοιχείων, αλλά η ανάδειξη μιας σταθερής πραγματικότητας: οι ανάγκες των φιλολογικών μαθημάτων στη δημόσια εκπαίδευση είναι δομικές, διαρκείς και απαιτούν μόνιμες λύσεις.
1. Τα δεδομένα προσλήψεων και αποχωρήσεων (2025–2026)
Η λειτουργία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης βασίστηκε και φέτος σε μεγάλο βαθμό στον θεσμό της αναπλήρωσης. Τα στοιχεία αποτυπώνουν ένα σύστημα που καλύπτει πάγιες ανάγκες με προσωρινές λύσεις.
Ενδεικτική κατανομή δεδομένων ΠΕ02:
- Γενική Εκπαίδευση (Α’ Φάση): 626 αναπληρωτές
Κάλυψη βασικών μαθημάτων Γενικής Παιδείας, Κατευθύνσεων και Πανελλαδικά εξεταζόμενων αντικειμένων. - Ειδική Αγωγή & Παράλληλη Στήριξη (Α’ Φάση): 1.294 αναπληρωτές
Υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα φιλολογικά αντικείμενα. - Συνταξιοδοτήσεις Γενικής Εκπαίδευσης: 562 φιλόλογοι
- Συνταξιοδοτήσεις Ειδικής Αγωγής: 6 φιλόλογοι
Συνολικό αποτύπωμα
- Συνολικό εκτιμώμενο έλλειμμα ΠΕ02: 2.488 θέσεις
Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει ότι η επόμενη σχολική χρονιά εκκινεί με σημαντικό δομικό κενό, το οποίο δεν μπορεί να καλυφθεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις.
2. Παιδαγωγική διάσταση και κοινωνικό κόστος
2.1 Πολυπληθή τμήματα και μαθησιακή διαδικασία
Τα τμήματα των 25+ μαθητών περιορίζουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας στα φιλολογικά μαθήματα, όπου απαιτούνται:
- ανάπτυξη κριτικής σκέψης
- παραγωγή γραπτού λόγου
- εξατομικευμένη ανατροφοδότηση
- συστηματική καλλιέργεια γλωσσικών δεξιοτήτων
Η εκπαιδευτική εμπειρία δείχνει ότι η μείωση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα βελτίωσης των μαθησιακών αποτελεσμάτων.
2.2 Ανθρωπιστική παιδεία και κοινωνική συνοχή
Σε συνθήκες αυξημένων φαινομένων σχολικής βίας και κοινωνικής έντασης, τα φιλολογικά μαθήματα λειτουργούν ως πυλώνας:
- ενσυναίσθησης
- δημοκρατικής παιδείας
- κριτικού αναστοχασμού
- διαλόγου και κοινωνικής ωρίμανσης
Η αποτελεσματική λειτουργία τους προϋποθέτει σταθερό εκπαιδευτικό προσωπικό και παιδαγωγικά διαχειρίσιμες τάξεις.
2.3 Ειδική αγωγή και σταθερότητα
Η παρουσία 1.294 αναπληρωτών στην ειδική αγωγή καταδεικνύει την ανάγκη για:
- σταθερές σχέσεις εκπαιδευτικού–μαθητή
- περιορισμό ετήσιων μεταβολών προσωπικού
- συνεκτική παιδαγωγική συνέχεια
2.4 Κοινωνικές και δημογραφικές συνέπειες
Η συνεχής αναπλήρωση δημιουργεί:
- εργασιακή και οικογενειακή αστάθεια
- γεωγραφικό κατακερματισμό οικογενειών
- δυσκολία οικογενειακού προγραμματισμού
- επιβάρυνση του δημογραφικού προβλήματος
Παράλληλα, ενισχύει τη σταδιακή απομάκρυνση έμπειρων εκπαιδευτικών από το σύστημα.
3. Θεσμική πραγματικότητα και επιπτώσεις στον κλάδο
Η αυξανόμενη απροθυμία συμμετοχής εκπαιδευτικών στους πίνακες (π.χ. 2ΓΕ/2026) αποτυπώνει:
- κόπωση του κλάδου
- εργασιακή ανασφάλεια
- δυσκολία επιβίωσης σε καθεστώς αναπλήρωσης
- σταδιακή απώλεια έμπειρου δυναμικού
Το εκπαιδευτικό σύστημα οδηγείται σε έναν κύκλο συνεχούς αναπλήρωσης των ίδιων αναγκών.
4. Αιτήματα του Συλλόγου Αναπληρωτών Φιλολόγων (ΣΑΦ)
Ο Σύλλογος Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων καταθέτει τα εξής αιτήματα:
4.1 Μόνιμοι διορισμοί βάσει πραγματικών αναγκών
- αντιστοίχιση διορισμών με τα πραγματικά κενά
- αποτύπωση των οργανικών αναγκών που καλύπτονται ετησίως από αναπληρωτές
- σταθεροποίηση του κλάδου ΠΕ02
4.2 Μείωση μαθητών ανά τμήμα
- σταδιακή μείωση ορίου μαθητών
- προτεραιότητα σε τάξεις προσανατολισμού
- ενίσχυση παιδαγωγικών συνθηκών μάθησης
4.3 Θεσμικός σχεδιασμός και διαφάνεια
- έγκαιρη χαρτογράφηση αναγκών πριν την έναρξη σχολικού έτους
- σαφής προγραμματισμός προσλήψεων και διορισμών
- σταθερότητα για μαθητές και εκπαιδευτικούς
5. Δημοσιονομική διάσταση
Η εφαρμογή αναλογίας 1:1 (συνταξιοδοτήσεις–διορισμοί) δεν επιβαρύνει τον προϋπολογισμό, καθώς:
- οι νεοδιοριζόμενοι αμείβονται χαμηλότερα από τους αποχωρούντες
- δημιουργείται δημοσιονομικός χώρος
- καθίσταται εφικτή η ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος χωρίς πρόσθετο κόστος
Τα δεδομένα δείχνουν με σαφήνεια ότι ο κλάδος ΠΕ02 αντιμετωπίζει ένα σταθερό και διαρκές δομικό έλλειμμα. Η αντιμετώπισή του απαιτεί:
- μόνιμους διορισμούς
- παιδαγωγικά ορθολογική μείωση μαθητών ανά τμήμα
- σταθερότητα στην εκπαιδευτική διαδικασία
- θεσμικό σχεδιασμό βασισμένο σε πραγματικά στοιχεία
Ο Σύλλογος Αναπληρωτών Φιλολόγων δηλώνει τη διαρκή του δέσμευση στη στήριξη του δημόσιου σχολείου και ζητά την αντίστοιχη θεσμική ανταπόκριση στην πραγματικότητα που αποτυπώνουν οι αριθμοί. Η μοριοδότηση των σχολείων Πρωτοβάθμιας & Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης – Δυσπρόσιτα (κατηγορίες Ι, ΙΑ, ΙΒ και ΙΓ) καταστήματα κράτησης κ.α
