Εφημερίες εκπαιδευτικών: Τι ισχύει για Γενική Εκπαίδευση και Παράλληλη Στήριξη – Πότε υπάρχει απαλλαγή
Οι εφημερίες αποτελούν μέρος της λειτουργίας της σχολικής μονάδας και συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια και την επιτήρηση των μαθητών κατά τα διαλείμματα, την προσέλευση και την αποχώρησή τους.
Το πλαίσιο δεν είναι όμως ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην περίπτωση των εκπαιδευτικών Παράλληλης Στήριξης, καθώς η συμμετοχή τους στην εφημερία πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με τις εξατομικευμένες ανάγκες του μαθητή και τους στόχους που έχουν καταγραφεί στο Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (ΕΠΕ).
Εφημερίες εκπαιδευτικών / Καθήκοντα και αρμοδιότητές εκπαιδευτικών και διευθυντών
Ποιος έχει την ευθύνη για την εφημερία
Η οργάνωση της εφημερίας αποτελεί αρμοδιότητα της σχολικής μονάδας και ρυθμίζεται από τον Σύλλογο Διδασκόντων.
Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, το βασικό πλαίσιο προβλέπεται στο άρθρο 12 του Π.Δ. 79/2017. Ο Σύλλογος Διδασκόντων καθορίζει το πρόγραμμα των εφημεριών, τους χώρους που επιτηρούνται, τον αριθμό των εφημερευόντων και τα καθήκοντά τους, λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των μαθητών, την έκταση και τις ιδιαιτερότητες του σχολικού χώρου.
Ο Διευθυντής ή ο Υποδιευθυντής έχει την εποπτεία της εφαρμογής του προγράμματος, ενώ τυχόν έκτακτη αντικατάσταση ή αλλαγή ημέρας εφημερίας γίνεται από τη Διεύθυνση της σχολικής μονάδας και καταγράφεται στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής.
Ποια είναι τα βασικά καθήκοντα του εφημερεύοντα εκπαιδευτικού
Ο εφημερεύων εκπαιδευτικός έχει την ευθύνη της επιτήρησης των μαθητών στους χώρους που του έχουν ανατεθεί.
Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- η επιτήρηση των μαθητών κατά τα διαλείμματα,
- η φροντίδα για την ασφάλεια των μαθητών,
- η επίβλεψη των κοινόχρηστων χώρων και του προαυλίου,
- η άμεση παρέμβαση όταν προκύπτουν περιστατικά που θέτουν σε κίνδυνο μαθητές,
- η συνεργασία με τη Διεύθυνση και τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς,
- η εφαρμογή του προγράμματος εφημεριών που έχει αποφασίσει ο Σύλλογος Διδασκόντων.
Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της διδακτικής ώρας, υπεύθυνος για την επιτήρηση των μαθητών είναι ο εκπαιδευτικός που διδάσκει τη συγκεκριμένη ώρα.
Ο ρόλος του εφημερεύοντα εκπαιδευτικού ξεκινά πριν από την έναρξη των μαθημάτων και ολοκληρώνεται μετά την αποχώρηση των μαθητών. Ειδικότερα, οι εφημερεύοντες:
- προσέρχονται στη σχολική μονάδα 15 λεπτά πριν από την έναρξη των μαθημάτων και αποχωρούν 5 λεπτά μετά τη λήξη του διδακτικού ωραρίου, αφού έχουν αποχωρήσει όλοι οι μαθητές,
- ελέγχουν την καθαριότητα και την κατάσταση των κοινόχρηστων χώρων και του προαυλίου,
- μεριμνούν για την οργάνωση και τη σύνταξη των μαθητών κατά την πρωινή συγκέντρωση και προσευχή,
- έχουν την ευθύνη για την τήρηση του προβλεπόμενου ωραρίου, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης και λήξης των διαλειμμάτων και του σχετικού κουδουνιού,
- συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς των τάξεων ώστε οι μαθητές να αποχωρούν με ασφάλεια από τις αίθουσες κατά τα διαλείμματα και μετά τη λήξη των μαθημάτων,
- επιτηρούν τους μαθητές σε όλη τη διάρκεια των διαλειμμάτων, με τους εφημερεύοντες να κατανέμονται στους διαφορετικούς χώρους του σχολείου, ώστε να υπάρχει συνεχής και επαρκής επίβλεψη,
- ελέγχουν τον αύλειο χώρο και λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποτρέπεται η είσοδος ή η παραμονή μη εξουσιοδοτημένων ατόμων στους χώρους του σχολείου.
Σημαντικό: Η εφημερία αφορά πρωτίστως την ασφάλεια και την επιτήρηση των μαθητών. Για την Παράλληλη Στήριξη, όμως, πρέπει να εξετάζεται παράλληλα εάν κατά τη διάρκεια του διαλείμματος υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι στο ΕΠΕ του μαθητή που απαιτούν εκπαιδευτική παρέμβαση.
Εκπαιδευτικοί που υπηρετούν σε περισσότερα σχολεία
Υπάρχουν ειδικές προβλέψεις για τους εκπαιδευτικούς που συμπληρώνουν το ωράριό τους σε περισσότερες σχολικές μονάδες.
Όταν ένας εκπαιδευτικός υπηρετεί σε δύο σχολεία, πραγματοποιεί εφημερία μόνο στο ένα, εκεί όπου διδάσκει περισσότερες ώρες. Σε περίπτωση ίσου αριθμού ωρών, η εφημερία πραγματοποιείται στο σχολείο οργανικής θέσης ή πρώτης τοποθέτησης.
Επίσης, δεν ανατίθενται καθήκοντα εφημερίας σε εκπαιδευτικούς που διδάσκουν σε τρία ή περισσότερα σχολεία όταν τουλάχιστον ένα από αυτά λειτουργεί σε διαφορετικό κτίριο. Τα συστεγαζόμενα σχολεία αντιμετωπίζονται, ως προς την εφημερία, ως ένα σχολείο.
Επομένως, δεν είναι σωστό να διατυπώνεται γενικά ότι «όποιος υπηρετεί σε περισσότερα από τρία σχολεία απαλλάσσεται». Η εφαρμογή της διάταξης εξαρτάται και από το εάν τα σχολεία είναι συστεγαζόμενα ή λειτουργούν σε διαφορετικά κτίρια.
Τι ισχύει για τους εκπαιδευτικούς Παράλληλης Στήριξης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση των εκπαιδευτικών Παράλληλης Στήριξης.
Η Παράλληλη Στήριξη δεν αποτελεί απλώς μια γενική παρουσία ενός εκπαιδευτικού δίπλα στον μαθητή. Ο εκπαιδευτικός υλοποιεί εξατομικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο λαμβάνει υπόψη τις συγκεκριμένες εκπαιδευτικές και λειτουργικές ανάγκες του μαθητή.
Για τον λόγο αυτό, κρίσιμο στοιχείο είναι το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (ΕΠΕ).
Όταν το ΕΠΕ προβλέπει στόχους κατά τα διαλείμματα
Εάν στο ΕΠΕ του μαθητή έχουν καταγραφεί συγκεκριμένοι στόχοι που πρέπει να υλοποιούνται κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, όπως στόχοι που αφορούν:
- την κοινωνική αλληλεπίδραση,
- την επικοινωνία,
- τη συμπεριφορά,
- την αυτονομία,
- την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων,
- τη διαχείριση συγκεκριμένων καταστάσεων στο προαύλιο,
τότε ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης αξιοποιεί τον χρόνο του διαλείμματος για την υλοποίηση αυτών των στόχων.
Σε αυτή την περίπτωση, η παρουσία του εκπαιδευτικού στο διάλειμμα αποτελεί μέρος της εκπαιδευτικής παρέμβασης και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια συνηθισμένη εφημερία.
Διευκρίνιση για τις εφημερίες των εκπαιδευτικών Παράλληλης Στήριξης
Όταν το ΕΠΕ δεν προβλέπει σχετικούς στόχους
Αντίθετα, όταν στο ΕΠΕ δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι που να απαιτούν παρέμβαση κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων, ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης συμμετέχει κανονικά στο πρόγραμμα εφημεριών της σχολικής μονάδας, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο.
Επομένως, δεν υπάρχει οριζόντια και αυτόματη απαλλαγή όλων των εκπαιδευτικών Παράλληλης Στήριξης από τις εφημερίες.
Το κριτήριο είναι η πραγματική εκπαιδευτική ανάγκη του μαθητή και όσα προβλέπονται στο εξατομικευμένο πρόγραμμά του.
Ο ρόλος του Συλλόγου Διδασκόντων
Ο Σύλλογος Διδασκόντων έχει σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της καθημερινής λειτουργίας της σχολικής μονάδας.
Το πρόγραμμα εφημεριών δεν μπορεί να διαμορφώνεται αυθαίρετα ούτε να βασίζεται σε μια γενική αντίληψη ότι συγκεκριμένες κατηγορίες εκπαιδευτικών «κάνουν» ή «δεν κάνουν» εφημερία.
Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:
1. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
2. Το πρόγραμμα εφημεριών της σχολικής μονάδας.
3. Οι ιδιαίτερες ανάγκες των μαθητών.
4. Οι στόχοι του ΕΠΕ στην περίπτωση της Παράλληλης Στήριξης.
5. Η πραγματική λειτουργία και οι ανάγκες του σχολείου.
Ιδιαίτερα στην Παράλληλη Στήριξη, η κατανομή των υποστηρικτικών ωρών και η οργάνωση της εκπαιδευτικής παρέμβασης πρέπει να συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες του μαθητή.
Τι γίνεται όταν απουσιάζει εκπαιδευτικός
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι η αναπλήρωση εκπαιδευτικού.
Ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής που παρέχει Παράλληλη Στήριξη δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε εκπαιδευτικό της γενικής τάξης όταν απουσιάζει ο εκπαιδευτικός που έχει την ευθύνη της τάξης.
Η Παράλληλη Στήριξη συνεχίζει να παρέχεται σύμφωνα με τον προβλεπόμενο ρόλο και το πρόγραμμα υποστήριξης του μαθητή και δεν αποτελεί γενική «δεξαμενή» αναπληρώσεων για την κάλυψη διδακτικών κενών.
