Εκπαιδευτικές επισκέψεις, εικονικές δίκες και βιωματικές δραστηριότητες για τη γνωριμία των μαθητών με το κράτος δικαίου, τη δημοκρατία και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Πρωτοβουλία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της μαθητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας σχετικά με τον θεσμό της Δικαιοσύνης και τη λειτουργία του Συμβουλίου της Επικρατείας
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), σχεδίασε και υλοποίησε κατά το σχολικό έτος 2025–2026 δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της μαθητικής και εκπαιδευτικής κοινότητας σχετικά με τον θεσμό της Δικαιοσύνης, τις αρχές του κράτους δικαίου και τη λειτουργία του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Σκοπός της συνεργασίας είναι η εξοικείωση των μαθητών και μαθητριών όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης με τη λειτουργία της Δικαιοσύνης και τη σημασία του κράτους δικαίου για τη δημοκρατική κοινωνία, καθώς και η υποστήριξη των εκπαιδευτικών στην παιδαγωγική προσέγγιση των σχετικών θεματικών.
Η δράση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική διασύνδεσης σχολείου-θεσμών, ώστε οι μαθητές/τριες να βιώσουν τη Δικαιοσύνη ως εμπειρία που επηρεάζει την καθημερινή ζωή και τη συλλογική συνύπαρξη. Η συνεργασία αυτή ευθυγραμμίζεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για το Κράτος Δικαίου (Council of Europe, 2020) και με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (ιδίως τους Στόχους 4, 10 και 16), προωθώντας από τις μικρές ηλικίες την ανάπτυξη κουλτούρας νομιμότητας, ισότητας, λογοδοσίας και σεβασμού των δικαιωμάτων (UNESCO, 2015).
Δράσεις στο πλαίσιο της συνεργασίας
- Ενημέρωση και συνεργασία με στελέχη της εκπαίδευσης: Επίσκεψη 40 Συμβούλων Εκπαίδευσης (ΠΕ70, ΠΕ78 και ΠΕ80) στο Συμβούλιο της Επικρατείας και ανταλλαγή απόψεων με δικαστικούς λειτουργούς σχετικά με την καλλιέργεια της θεσμικής παιδείας και την ενσωμάτωση σχετικών θεματικών στη διδακτική πράξη.
- Εκπαιδευτικές επισκέψεις στο Συμβούλιο της Επικρατείας: Διαμόρφωση πλαισίου εκπαιδευτικών επισκέψεων, με στόχο τη γνωριμία των μαθητών και μαθητριών με τη λειτουργία του ανώτατου δικαστηρίου και τη σύνδεση της εμπειρίας αυτής με τη σχολική μάθηση.
- Ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού: Δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού με διδακτικά σενάρια για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, με στόχο την εξοικείωση των μαθητών και μαθητριών με τις αρχές του κράτους δικαίου, τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, την προστασία των δικαιωμάτων και τη σημασία των δημοκρατικών θεσμών. Τα σενάρια περιλαμβάνουν προτεινόμενες μαθησιακές δραστηριότητες και μπορούν να αξιοποιηθούν από τους εκπαιδευτικούς στη σχολική τάξη, ανεξάρτητα από τη συμμετοχή σε εκπαιδευτικές επισκέψεις.
- Ενημέρωση και διάχυση στην εκπαιδευτική κοινότητα: Παρουσίαση των δράσεων και διάθεση εκπαιδευτικού και ενημερωτικού υλικού, με σκοπό την ευρύτερη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της συνεργασίας από εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες
Εκπαιδευτικό υλικό για τη σχολική τάξη
Κεντρικός σκοπός του παρόντος ιστότοπου είναι να προσφέρει στην εκπαιδευτική κοινότητα εκπαιδευτικό υλικό για την προσέγγιση του κράτους δικαίου και της λειτουργίας της Δικαιοσύνης στη σχολική εκπαίδευση.
Το υλικό περιλαμβάνει διδακτικά σενάρια για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, με θεματικές που συνδέονται με τη Δικαιοσύνη, τους δημοκρατικούς θεσμούς, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις αρχές του κράτους δικαίου. Μέσα από προτεινόμενες δραστηριότητες, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να υποστηρίξουν την κατανόηση σύνθετων θεσμικών εννοιών, να ενθαρρύνουν τον διάλογο και τον κριτικό προβληματισμό και να συνδέσουν τη μάθηση με ζητήματα της καθημερινής ζωής και της δημοκρατικής συνύπαρξης.
Το εκπαιδευτικό υλικό είναι διαθέσιμο για αξιοποίηση στη διδακτική πράξη, με δυνατότητα επιλογής των σεναρίων και των δραστηριοτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε μαθητικής ομάδας.
Εκπαιδευτική ρομποτική στα σχολεία: Πολλαπλά τα οφέλη από την εφαρμογή της
Παιδαγωγικό πλαίσιο και διδακτική αξιοποίηση
Η εκπαίδευση στις δημοκρατικές αξίες και στη θεσμική παιδεία αποτελεί βασικό άξονα της σύγχρονης σχολικής πράξης και συνδέεται άμεσα με την καλλιέργεια της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ενεργού πολιτειότητας. Το παιδαγωγικό πλαίσιο της παρούσας δράσης στηρίζεται σε σύγχρονες θεωρίες της εκπαιδευτικής και κοινωνικής ψυχολογίας, καθώς και σε διεθνείς παιδαγωγικές κατευθύνσεις (UNESCO, 2015· Council of Europe, 2020), οι οποίες αναδεικνύουν τη σημασία της βιωματικής συμμετοχής, της συνεργασίας και της κριτικής σκέψης στη διαμόρφωση υπεύθυνων και δημοκρατικά σκεπτόμενων πολιτών.
Κεντρική θεωρητική αναφορά αποτελεί η θεωρία της ηθικής ανάπτυξης του Lawrence Kohlberg (1981), σύμφωνα με την οποία οι ηθικές και κοινωνικές διλημματικές καταστάσεις συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη αυτόνομης ηθικής κρίσης και στην υπέρβαση ετεροκαθοριζόμενων μορφών σκέψης. Παράλληλα, η κοινωνικογνωστική θεωρία του Albert Bandura (1986, 2001) αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των κοινωνικών προτύπων, της παρατήρησης και της μίμησης στη διαμόρφωση στάσεων δικαιοσύνης, συνεργασίας και κοινωνικής ευθύνης. Συμπληρωματικά, ο κύκλος της βιωματικής μάθησης του David Kolb (1984) υποστηρίζει ότι η γνώση οικοδομείται μέσα από την εμπειρία, τον αναστοχασμό, την εννοιολόγηση και την εφαρμογή, διαδικασία που υλοποιείται έμπρακτα μέσω δραστηριοτήτων όπως παιχνίδια ρόλων, προσομοιώσεις και θεατρικές πρακτικές.
Η δράση συνδέεται άμεσα με τα ισχύοντα και τα Νέα Προγράμματα Σπουδών, καθώς και με το πρόγραμμα «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» (ΦΕΚ Β΄ 6048/01.11.2024), το οποίο αποσκοπεί στη διαμόρφωση υπεύθυνων, συμμετοχικών και δημοκρατικών πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, οι μαθητές/τριες συμμετέχουν σε βιωματικές και συνεργατικές διαδικασίες που ενισχύουν την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και των ηθικών αξιών, τη συμμετοχή στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων και την ανάληψη πρωτοβουλιών σε συλλογικά πλαίσια. Παράλληλα, η δράση εντάσσεται λειτουργικά στο μάθημα της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής, όπου οι μαθητές/τριες προσεγγίζουν έννοιες όπως οι κανόνες, οι νόμοι, το Σύνταγμα και το Κράτος Δικαίου και κατανοούν τη σημασία της ισότητας και της κοινωνικής ευθύνης στη συλλογική ζωή.
Η διδακτική αξιοποίηση της δράσης βασίζεται σε ένα συνεκτικό σύνολο σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων, που περιλαμβάνει τη βιωματική και τη συνεργατική μάθηση, τη διερευνητική και τη βασισμένη σε έργα (project-based) διδασκαλία, τον διάλογο και την επιχειρηματολογία μέσα από παιχνίδι ρόλων (role play), καθώς και τη συστηματική αξιοποίηση αφηγηματικών και καλλιτεχνικών πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, η προσομοίωση εικονικής δίκης εντάσσεται ως οργανωμένη παιδαγωγική πρακτική βιωματικής μάθησης, η οποία δεν λειτουργεί ως απλή θεατρική δραματοποίηση, αλλά ως διαδικασία κατανόησης των θεσμών, των κανόνων και των δημοκρατικών διαδικασιών.
Η Λογοτεχνία και η Θεατρική Αγωγή λειτουργούν ως παιδαγωγικές γέφυρες ανάμεσα στη θεωρητική γνώση και τη βιωματική εμπειρία, επιτρέποντας στους/στις μαθητές/τριες να προσεγγίσουν κοινωνικά και ηθικά ζητήματα μέσα από λογοτεχνικά κείμενα, ιστορικά γεγονότα και αναπαραστάσεις καθημερινών ή θεσμικών καταστάσεων. Η εικονική δίκη αξιοποιεί τη θεατρικότητα όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως μέσο για την καλλιέργεια δημοκρατικής συνείδησης, την ανάπτυξη επιχειρηματολογίας, την κριτική επεξεργασία διλημμάτων και τη βιωματική κατανόηση της έννοιας της δικαιοσύνης ως διαδικασίας λήψης αποφάσεων που επηρεάζει τη συλλογική ζωή.
Μέσα από τη συμμετοχή τους σε εικονικές δίκες που αφορούν ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος και συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα, οι μαθητές/τριες καλούνται να εξετάσουν συγκρουόμενα αγαθά και αξίες, να αναστοχαστούν πάνω στις συνέπειες των αποφάσεων και να κατανοήσουν ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις δεν αποτελούν αφηρημένες έννοιες, αλλά συνδέονται άμεσα με την καθημερινή εμπειρία. Η μαθησιακή διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε χώρο κοινωνικοπολιτισμικής μάθησης, όπου, μέσα από τη συνεργασία, τον διάλογο και την αντιπαράθεση επιχειρημάτων, ενισχύονται η ενσυναίσθηση, η υπευθυνότητα και η κριτική και στοχαστική σκέψη.
Η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και οπτικοακουστικών μέσων, όπως συνεργατικοί πίνακες, εννοιολογικοί χάρτες, ψηφιακές παρουσιάσεις, διαδραστικά κουίζ και εκπαιδευτικά σενάρια παιχνιδοποίησης (gamification) ή δωματίου απόδρασης (escape room), ενισχύει τη συμμετοχική και πολυτροπική μάθηση, προσφέροντας στους/στις μαθητές/τριες πολλαπλές δυνατότητες έκφρασης και δημιουργίας. Μέσα από αυτές τις πρακτικές, οι μαθητές/τριες οικοδομούν συλλογική γνώση, αναπτύσσουν δεξιότητες ψηφιακού γραμματισμού και συνδέουν τη θεωρητική γνώση με τη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα.
Η διεπιστημονική προσέγγιση αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της δράσης, καθώς συνδυάζονται στοιχεία από την Ιστορία, την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, τη Λογοτεχνία, τη Θεατρική Αγωγή και τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων. Η καλλιτεχνική έκφραση και τα πολυμέσα συμπληρώνουν το παιδαγωγικό πλαίσιο, επιτρέποντας τη δημιουργική αποτύπωση των δημοκρατικών αξιών.
Συνολικά, το παιδαγωγικό πλαίσιο και η διδακτική αξιοποίηση της δράσης αναδεικνύουν ότι η καλλιέργεια δημοκρατικής συνείδησης και θεσμικής παιδείας επιτυγχάνεται όταν οι μαθητές/τριες εμπλέκονται ενεργά, βιωματικά και συνεργατικά, με την υποστήριξη σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων, ψηφιακών εργαλείων και διεπιστημονικών προσεγγίσεων. Η δικαιοσύνη δεν προσεγγίζεται ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως βιωμένη εμπειρία που συνδέεται με την καθημερινότητα, την κοινωνική ευθύνη και την ενεργό πολιτειότητα, καθιστώντας τον σχολείο χώρο όπου οι αξίες της ισότητας, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου καλλιεργούνται ουσιαστικά και βιώνονται στην πράξη.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΥ ΙΕΠ
Βασικές έννοιες
1.Τι είναι η Δικαιοσύνη
Η Δικαιοσύνη αποτελεί έναν από τους βασικότερους θεσμούς ενός δημοκρατικού κράτους. Ο ρόλος της είναι να επιλύει διαφορές μεταξύ πολιτών, να δικάζει ποινικά αδικήματα και να προστατεύει τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών. Παράλληλα, ελέγχει αν το κράτος και οι δημόσιες αρχές εφαρμόζουν σωστά τους νόμους. Όταν ένας πολίτης θεωρεί ότι τα δικαιώματά του έχουν παραβιαστεί, έχει το δικαίωμα να προσφύγει στα δικαστήρια και να ζητήσει προστασία.
2. Διάκριση των δικαστηρίων στη χώρα μας
Η Ελλάδα ακολουθεί το σύστημα του δυισμού της Δικαιοσύνης. Το Σύνταγμά μας καθιερώνει δύο κλάδους δικαστηρίων, κάθε ένας από τους οποίους έχει την αποκλειστική δικαιοδοσία για την εκδίκαση συγκεκριμένης κατηγορίας διαφορών.
Τα δικαστήρια διακρίνονται σε διοικητικά, πολιτικά-ποινικά (άρθρο 93 παρ. 1 του Συντάγματος).
Α) Στα πολιτικά δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές, δηλαδή οι διαφορές μεταξύ των πολιτών (ιδιωτών) – εξ ου και η ονομασία των δικαστηρίων (άρθρο 94 παρ. 2 του Συντάγματος). Πολιτικά δικαστήρια είναι τα πρωτοδικεία και τα εφετεία. Ανώτατο πολιτικό δικαστήριο είναι ο Άρειος Πάγος.
Β) Στα ποινικά δικαστήρια ανήκει η εκδίκαση των ποινικών αδικημάτων η επιβολή των ποινών που προβλέπουν οι ποινικοί νόμοι (άρθρο 96 παρ. 1 του Συντάγματος).
Ποινικά δικαστήρια είναι: α) τα πλημμελειοδικεία, β) τα δικαστήρια ανηλίκων, γ) τα μικτά ορκωτά δικαστήρια και δ) τα εφετεία. Ανώτατο ποινικό δικαστήριο είναι ο Άρειος Πάγος. Ως ποινικά δικαστήρια λειτουργούν τα πολιτικά δικαστήρια.
Γ) Στα διοικητικά δικαστήρια υπάγονται οι διοικητικές διαφορές (άρθρο 94 παρ. 1 του Συντάγματος), δηλαδή οι διαφορές μεταξύ των πολιτών και της Διοίκησης.
Τα διοικητικά δικαστήρια ιδρύθηκαν το 1958 (ν.δ. 3845/1958, εκδοθέν κατ’ εφαρμογή του Συντάγματος του 1952) και άρχισαν να λειτουργούν την 1 Μαρτίου 1962.
Στην αρχή ονομάζονταν φορολογικά δικαστήρια, διότι ήταν αρμόδια για την εκδίκαση μόνο φορολογικών υποθέσεων και αργότερα μετονομάσθηκαν σε τακτικά διοικητικά δικαστήρια (ν. 505/1976). Στην πορεία του χρόνου και κατόπιν αρκετών νομοθετημάτων, η αρμοδιότητά τους διευρύνθηκε κατά πολύ, με αποτέλεσμα να υπαχθεί σε αυτά η συντριπτική πλειοψηφία των διοικητικών διαφορών. Ανώτατο διοικητικό δικαστήριο είναι το Συμβούλιο της Επικρατείας (άρθρα 94 και 95 του Συντάγματος), το οποίο δικάζει τις πιο σημαντικές διοικητικές διαφορές. Επίσης, ελέγχει τις αποφάσεις των διοικητικών δικαστηρίων με τα ένδικα μέσα που ασκούνται ενώπιόν του. Το Συμβούλιο της Επικρατείας και τα διοικητικά δικαστήρια αποτελούν τα θεσπισμένα κατά το Σύνταγμα όργανα για την απονομή της Διοικητικής Δικαιοσύνης, συγκροτούν, δηλαδή, ενιαία δικαιοδοσία και η κατανομή των μεταξύ αυτών αρμοδιοτήτων γίνεται από το ίδιο το Σύνταγμα και από ειδικούς νόμους.
Σήμερα, στη χώρα λειτουργούν 9 διοικητικά εφετεία (Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Τρίπολη, Λάρισα, Ιωάννινα, Κομοτηνή και Χανιά) και 30 διοικητικά πρωτοδικεία, όλα δε εδρεύουν σε πρωτεύουσες των περιφερειακών ενοτήτων της χώρας.
Ανώτατο, επίσης, δικαστήριο, ισότιμο με το Συμβούλιο της Επικρατείας και τον Άρειο Πάγο, είναι το Ελεγκτικό Συνέδριο, το οποίο έχει αρμοδιότητες δημοσίου δικαίου, όπως είναι οι συντάξεις των δημοσίων υπαλλήλων, η ευθύνη των δημοσίων υπολόγων και ο έλεγχος των δημοσίων δαπανών (άρθρο 98 του Συντάγματος).
3. Το Συμβούλιο της Επικρατείας
Το Συμβούλιο της Επικρατείας είναι το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας.
Ο βασικός του ρόλος είναι να ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων της Διοίκησης και να διασφαλίζει ότι αυτές είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα και τους νόμους.
Εξετάζει επίσης ένδικα μέσα κατά αποφάσεων των διοικητικών δικαστηρίων και επιλύει σημαντικά νομικά ζητήματα που σχετίζονται με τη λειτουργία του κράτους (π.χ. αν η λειτουργία μη κρατικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα είναι σύμφωνη με το ελληνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο).
Η διάρθρωση του Συμβουλίου της Επικρατείας σε τρεις βαθμούς, ήτοι Συμβούλους, Παρέδρους και Εισηγητές, έχει παραμείνει αναλλοίωτη στα 76 χρόνια της λειτουργίας του. Το σύστημα αυτό, με το οποίο επιτυγχάνεται ο συγκερασμός του ενθουσιασμού των Εισηγητών, της ωριμότητας των Παρέδρων και της πείρας των Συμβούλων, επιτρέπει τη σταδιακή μύηση των λειτουργών του Δικαστηρίου στα κύρια καθήκοντά τους. Η εν λόγω διάρθρωση προέρχεται, κατά βάση, από το Γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας (Conseil d’ Etat). Ο Πρόεδρος του ΣτΕ έχει τη γενική διεύθυνση του Δικαστηρίου και προεδρεύει στην Ολομέλεια. Κάθε Αντιπρόεδρος διευθύνει ένα από τα Τμήματα του Δικαστηρίου και προεδρεύει στις συνεδριάσεις του. Τον Πρόεδρο, όταν ελλείπει, απουσιάζει ή κωλύεται, αναπληρώνουν οι Αντιπρόεδροι κατά σειρά αρχαιότητας και αυτούς οι Σύμβουλοι κατά σειρά αρχαιότητας. Οι Πάρεδροι μετέχουν στις συνεδριάσεις του Δικαστηρίου με ψήφο συμβουλευτική. Οι Εισηγητές βοηθούν τους Συμβούλους και τους Παρέδρους στην προπαρασκευή και τη διάγνωση των υποθέσεων. Οι αρμοδιότητες του Συμβουλίου της Επικρατείας ασκούνται από την Ολομέλεια και τα Τμήματα. Τα Τμήματα είναι έξι (Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄).
Οι δικαστές και ο Γραμματέας, στις δημόσιες συνεδριάσεις, φορούν τήβεννο.
4. Πότε προσφεύγει ο πολίτης στο Συμβούλιο της Επικρατείας:
Ο πολίτης μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο όταν θεωρεί ότι μια διοικητική πράξη είναι παράνομη ή αυθαίρετη.
Παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων είναι:
- πράξεις που αφορούν σε πολεοδομικά ζητήματα
- περιβαλλοντικές υποθέσεις
- δημόσιοι διαγωνισμοί και δημόσιες συμβάσεις
- σημαντικές φορολογικές διαφορές
- κοινωνικοασφαλιστικές διαφορές
5. Τι είναι η Διοίκηση;
Με τον όρο «Διοίκηση» εννοούμε: α) τα όργανα του Κράτους (δημόσιες υπηρεσίες, όπως οι κεντρικές υπηρεσίες των Υπουργείων, η ΑΑΔΕ, οι ΔΟΥ, οι Πολεοδομίες κ.λπ.), β) τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (όπως τα δημόσια νοσοκομεία και οι ασφαλιστικοί οργανισμοί), γ) ΟΤΑ (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, π.χ. Δήμοι, Περιφέρειες).
6. Προσφυγή στη Δικαιοσύνη
Όταν οι πολίτες θίγονται από πράξεις ή παραλείψεις των διοικητικών οργάνων προσφεύγουν στα διοικητικά δικαστήρια, τα οποία είναι: τα διοικητικά πρωτοδικεία, που δικάζουν υποθέσεις στον πρώτο βαθμό και τα διοικητικά εφετεία που δικάζουν σε δεύτερο βαθμό, δηλαδή τις εφέσεις κατά των αποφάσεων των διοικητικών πρωτοδικείων. Ακόμη, τα διοικητικά εφετεία δικάζουν πολλές σοβαρές υποθέσεις σε πρώτο βαθμό (όπως, για παράδειγμα, σοβαρές φορολογικές υποθέσεις, πρόστιμα της Επιτροπής Ανταγωνισμού, της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών κ.λπ.). Τα πρωτοδικεία και τα εφετεία δικάζουν υπό μονομελή ή τριμελή σύνθεση, ανάλογα με τη σοβαρότητα των υποθέσεων, όπως προβλέπει η Διοικητική Δικονομία, δηλαδή το σύνολο των κανόνων που διέπουν τη διοικητική δίκη.
Η Διοικητική Δικαιοσύνη στηρίζεται σε δύο πυλώνες: α) την αρχή της νομιμότητας και β) την παροχή αποτελεσματικής έννομης προστασίας στους πολίτες.
7. Οι δικαστές
Ο δικαστής είναι ο δημόσιος λειτουργός που απονέμει δικαιοσύνη. Για να γίνει κάποιος δικαστής πρέπει να είναι πτυχιούχος Νομικής Σχολής και να περάσει από μια απαιτητική διαδικασία επιλογής με γραπτές και προφορικές εξετάσεις. Στη συνέχεια, φοιτά στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, όπου εκπαιδεύεται τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά για την άσκηση των καθηκόντων του. Οι δικαστές, εκτός από τη βαθιά γνώση των νόμων, πρέπει να διαθέτουν, μεταξύ άλλων, σθένος, αμεροληψία, υπευθυνότητα, ικανότητα διάκρισης και νηφαλιότητα.
8. Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης
Το Σύνταγμα κατοχυρώνει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαστές λαμβάνουν τις αποφάσεις τους μόνο με βάση το Σύνταγμα, τους νόμους και τη συνείδησή τους. Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία ενός δημοκρατικού κράτους.
9. Η διαδικασία μιας δίκης
Η επίλυση μιας διαφοράς γίνεται με τη δικαστική απόφαση.
Η διαδικασία μιας δίκης περιλαμβάνει:
- την έρευνα και προετοιμασία της υπόθεσης
- τη δημόσια συζήτηση στο ακροατήριο
- τη (μυστική) διάσκεψη των δικαστών
- την έκδοση και δημοσίευση της απόφασης
Η δικαστική απόφαση περιλαμβάνει το αποτέλεσμα (διατακτικό) της δίκης, αλλά και το σκεπτικό (αιτιολογικό), δηλαδή τους λόγους που οδήγησαν το Δικαστήριο στη λήψη της συγκεκριμένης απόφασης.
10. Η σημασία της Διοικητικής Δικαιοσύνης
Η Διοικητική Δικαιοσύνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία του κράτους δικαίου.
Συγκεκριμένα:
- προστατεύει τους πολίτες από αυθαιρεσίες του κράτους
- διασφαλίζει ότι η Διοίκηση τηρεί τον νόμο
- ενισχύει τη Δημοκρατία και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς
Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο του πολίτη για την αποκατάσταση μιας αδικίας σε βάρος του.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΤΟΥ ΙΕΠ
1. Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση – Δημοτικό
Α-–Β΄ Δημοτικού
Β11 Στην τάξη μας όλοι δίκαια!
Γ΄ Δημοτικού
Β12 Τα δικαιώματα των παιδιών – Δικαιοσύνη και Κράτος Δικαίου
Δ΄ Δημοτικού
Β14 Αν ήμουν Δήμαρχος…
Δ΄- Ε΄–ΣΤ΄ Δημοτικού
Β3 Ταξίδι στη χώρα της Δικαιοσύνης: μαθητές/τριες φύλακες των δικαιωμάτων
Β7 Ο δίκαιος αρχηγός: μαθαίνω να ηγούμαι με δικαιοσύνη
Ε΄–ΣΤ΄ Δημοτικού
Β10 Από το συμβόλαιο της τάξης στο Σύνταγμα: Εκπαίδευση για τη δικαιοσύνη και τον ενεργό πολίτη·
Β17 Γνωριμία με τον θεσμό της Δικαιοσύνης: Διδακτικές επισκέψεις και εξ αποστάσεως δράσεις για τα σχολεία της περιφέρειας – Ετήσιο σχέδιο δράσης (Οκτώβριος – Μάιος)
Β16 Το Βασίλειο της Ισονομίας και οι μαθητευόμενοι νομοθέτες
Β18 Δικαιόπολις
Β13 Σύνταγμα της τάξης μας
Ε΄–ΣΤ΄ Δημοτικού
Β9 Από τους κανόνες στους νόμους
Β15 Δίκαιος πολίτης – Δίκαιη κοινωνία
Όλες οι τάξεις
Β2 Μικροί πολίτες – Μεγάλες έννοιες
Β4 Προσομοίωση εικονικής δίκης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
Β1 Πάμε στο Δικαστήριο!
2. Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
Γυμνάσιο – Λύκειο
Β5 Προσομοίωση εικονικής δίκης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
Λύκειο
Β8 Το Δικαστήριο της πόλης μας: ιστορία, κοινωνία και δικαιοσύνη
3. Σχέδια δράσης για τις δύο βαθμίδες
Δημοτικό – Γυμνάσιο
Β6 Η Πολιτεία της Δικαιοσύνης και η Χρυσή Ζυγαριά
ΣΤ΄ Δημοτικού, με προσαρμογή στη Γ΄ Γυμνασίου και Α΄ Λυκείου
Β19 Εξερευνώντας τις αρχές του κράτους δικαίου
4. Σχέδια δράσης χωρίς προσδιορισμένη βαθμίδα
Νηπιαγωγείο – Δημοτικό – Γυμνάσιο – Λύκειο
B20 Η ζυγαριά της Δικαιοσύνης: Εκπαιδευτική Βαλίτσα για μαθητές/τριες
