Η μάχη για τους πίνακες του ΑΣΕΠ μετατρέπεται σε σύγκρουση μέσα στον ίδιο εκπαιδευτικό κόσμο – Η ΟΙΕΛΕ ζητά να σταματήσει ο κοινωνικός αυτοματισμός και να στραφεί η πίεση εκεί όπου πραγματικά βρίσκεται το πρόβλημα
Η δημοσιοποίηση των νέων πινάκων κατάταξης του ΑΣΕΠ άνοιξε μια πληγή που εδώ και χρόνια παραμένει ανοιχτή στην ελληνική εκπαίδευση. Αντί όμως η συζήτηση να επικεντρωθεί στις πραγματικές αιτίες της ανασφάλειας, των περιορισμένων μόνιμων διορισμών και της διαρκούς εξάρτησης από την αναπλήρωση, ένα σημαντικό μέρος της αντιπαράθεσης μεταφέρθηκε στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν αυτή τη φορά οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί και η αναγνώριση της προϋπηρεσίας τους.
Στα κοινωνικά δίκτυα καταγράφηκαν επιθέσεις, χαρακτηρισμοί και απαξιωτικές αναφορές, δημιουργώντας την εικόνα ενός «εμφυλίου» ανάμεσα σε αναπληρωτές και ιδιωτικούς εκπαιδευτικούς. Μια αντιπαράθεση που, όσο οξύνεται, απομακρύνει τη συζήτηση από το πραγματικό πρόβλημα: γιατί χιλιάδες εκπαιδευτικοί εξακολουθούν να περιμένουν χρόνια για μια θέση εργασίας με στοιχειώδη εργασιακή ασφάλεια;
Η προϋπηρεσία στην ιδιωτική εκπαίδευση δεν εμφανίστηκε τώρα
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που διατυπώνονται είναι ότι η μοριοδότηση της ιδιωτικής προϋπηρεσίας αποτελεί μια «νέα» προνομιακή μεταχείριση.
Η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η αναγνώριση της προϋπηρεσίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών στους πίνακες δεν αποτελεί πρόσφατη επινόηση. Το ζήτημα υφίσταται εδώ και δεκαετίες και έχει αποτελέσει αντικείμενο νομοθετικών ρυθμίσεων και δικαστικών αποφάσεων.
Η πρόσφατη αλλαγή αφορά κυρίως τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να αξιοποιηθεί αυτή η προϋπηρεσία. Μετά τις εξελίξεις που οδήγησαν στη νομοθετική ρύθμιση του 2024, υπάρχει πλέον δυνατότητα αναγνώρισης προϋπηρεσίας και χωρίς να απαιτείται προηγουμένως απόλυση, με διαφορετικό τρόπο υπολογισμού της μοριοδότησης.
Και εδώ βρίσκεται ένα παράδοξο: μια ρύθμιση που επιχειρεί να περιορίσει στρεβλώσεις μπορεί τελικά να γίνεται αφορμή για έναν νέο γύρο αντιπαράθεσης μεταξύ εργαζομένων.
«Όλοι οι ιδιωτικοί είναι βύσματα»;
Ίσως το πιο προβληματικό κομμάτι της δημόσιας συζήτησης είναι η συλλογική απαξίωση ενός ολόκληρου κλάδου.
Η λογική ότι όποιος εργάστηκε σε ιδιωτικό σχολείο μπήκε εκεί αποκλειστικά μέσω γνωριμιών και στη συνέχεια απέκτησε «έτοιμα» μόρια, όχι μόνο αδικεί χιλιάδες ανθρώπους αλλά παραβλέπει τις πραγματικές συνθήκες εργασίας της ιδιωτικής εκπαίδευσης.
Υπάρχουν ιδιωτικά σχολεία με εξαιρετικές συνθήκες. Υπάρχουν όμως και χώροι εργασίας στους οποίους οι εκπαιδευτικοί έχουν αντιμετωπίσει μεγάλη πίεση, αυξημένο ωράριο, εργασιακή ανασφάλεια, απολύσεις και διαρκή φόβο για το αν θα συνεχίσουν να εργάζονται την επόμενη χρονιά.
Ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός δεν έχει απέναντί του μόνο την αξιολόγηση της δουλειάς του από ένα σχολείο. Έχει και την αβεβαιότητα ότι η θέση του εξαρτάται από τις αποφάσεις μιας επιχείρησης.
Το να βαφτίζεται, επομένως, συλλήβδην «βύσμα» κάθε εκπαιδευτικός που εργάστηκε σε ιδιωτικό σχολείο είναι μια εύκολη, αλλά επικίνδυνα απλουστευτική ανάγνωση.
Και από την άλλη πλευρά, η αγωνία των αναπληρωτών είναι απολύτως πραγματική
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αντιδράσεις των αναπληρωτών πρέπει να αγνοηθούν.
Το αντίθετο.
Ο εκπαιδευτικός που επί χρόνια μετακινείται από περιοχή σε περιοχή, πληρώνει ενοίκιο μακριά από το σπίτι του, εγκαταλείπει οικογένεια και κοινωνικό περιβάλλον και κάθε καλοκαίρι δεν γνωρίζει πού θα βρίσκεται τον Σεπτέμβριο, έχει κάθε λόγο να αισθάνεται αδικημένος.
Η αναπλήρωση δεν είναι μια άνετη επαγγελματική επιλογή. Για χιλιάδες εκπαιδευτικούς αποτελεί αναγκαστικό τρόπο επιβίωσης.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης.
Ο αναπληρωτής δεν πρέπει να χρειάζεται να ψάχνει έναν άλλο εργαζόμενο για να του χρεώσει τη δική του αβεβαιότητα.
Ούτε ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος για την έλλειψη μόνιμων διορισμών ούτε ο αναπληρωτής ευθύνεται για το θεσμικό πλαίσιο της ιδιωτικής εκπαίδευσης.
Περίπου 5.000 στους 131.000
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ΟΙΕΛΕ, από περίπου 131.000 αιτήσεις στους πίνακες του ΑΣΕΠ, περίπου 5.000 υποψήφιοι διαθέτουν προϋπηρεσία από την ιδιωτική εκπαίδευση.
Ο αριθμός αυτός δείχνει ότι δεν πρόκειται για μια τεράστια μάζα εκπαιδευτικών που ξαφνικά εισέρχεται στους πίνακες και ανατρέπει το σύστημα.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι δεν σημαίνει πως όλοι αυτοί οι εκπαιδευτικοί θα εγκαταλείψουν τα ιδιωτικά σχολεία για να εργαστούν ως αναπληρωτές.
Η ΟΙΕΛΕ εκτιμά ότι περίπου 1.500 ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν τελικά να μετακινηθούν προς τη δημόσια εκπαίδευση ως αναπληρωτές.
Ακόμη και αν η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, το ζήτημα δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένο από το συνολικό μέγεθος των αναγκών της δημόσιας εκπαίδευσης.
Το πραγματικό πρόβλημα είναι αλλού
Η Ελλάδα έχει δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό σύστημα στο οποίο χιλιάδες άνθρωποι ανταγωνίζονται για περιορισμένες μόνιμες θέσεις.
Οι πίνακες γίνονται πεδίο αγωνίας.
Η προϋπηρεσία γίνεται νόμισμα.
Τα μεταπτυχιακά και οι πιστοποιήσεις μετατρέπονται σε επένδυση επιβίωσης.
Η γεωγραφική μετακίνηση γίνεται σχεδόν υποχρεωτική.
Και κάθε νέο άνοιγμα πινάκων δημιουργεί έναν καινούργιο γύρο αντιπαραθέσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, είναι εύκολο να δημιουργηθεί ένας «εχθρός»: οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί, οι αναπληρωτές, όσοι έχουν περισσότερα μόρια, όσοι έχουν περισσότερους τίτλους, όσοι προηγήθηκαν.
Αλλά όσο οι εκπαιδευτικοί τσακώνονται μεταξύ τους, το βασικό πρόβλημα παραμένει άθικτο.
Όταν η ευθύνη μετατρέπεται σε επίθεση στον διπλανό
Και εδώ υπάρχει μια ακόμη σοβαρή διάσταση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
Όσοι επιλέγουν να μετατρέψουν την αγωνία των εκπαιδευτικών σε επίθεση εναντίον άλλων εργαζομένων, αντί να διεκδικήσουν λύσεις από εκείνους που έχουν την πραγματική ευθύνη για την κατάσταση, θα πρέπει πρώτοι να κάνουν την αυτοκριτική τους.
Ιδιαίτερα τα συνδικαλιστικά όργανα οφείλουν να αναρωτηθούν γιατί, αντί να ενώνουν τον κλάδο απέναντι στα κοινά προβλήματα, επιλέγουν σε ορισμένες περιπτώσεις να δείχνουν ως «υπεύθυνους» τους ίδιους τους συναδέλφους τους.
Όταν η διεκδίκηση μετατρέπεται σε προσπάθεια να χάσει ένας εργαζόμενος για να κερδίσει ένας άλλος, τότε το συνδικαλιστικό κίνημα απομακρύνεται από την ουσία του ρόλου του.
Και όσοι καλλιεργούν αυτή τη λογική είναι ίσως οι πρώτοι που πρέπει να αναρωτηθούν γιατί έφτασε ο εκπαιδευτικός κόσμος να στρέφεται εναντίον του ίδιου του εαυτού του.
Γιατί είναι πολύ εύκολο να δείχνεις με το δάχτυλο τον ιδιωτικό εκπαιδευτικό ή τον αναπληρωτή. Πολύ δυσκολότερο είναι να κοιτάξεις κατάματα τις πολιτικές που δημιούργησαν αυτή την κατάσταση και να απαιτήσεις πραγματικές λύσεις.
Δεν περισσεύει κανείς από την εκπαιδευτική κοινότητα
Η ΟΙΕΛΕ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση σε διαφορετικό επίπεδο και ζητά να αναζητηθούν λύσεις που δεν θα στηρίζονται στη λογική «ο ένας να χάσει για να κερδίσει ο άλλος».
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται περισσότεροι μόνιμοι διορισμοί, καλύτερη αντιμετώπιση των αναπληρωτών που υπηρετούν σε δυσπρόσιτες περιοχές, επανεξέταση του συστήματος προσόντων και ενίσχυση της προστασίας των ιδιωτικών εκπαιδευτικών.
Η λογική είναι απλή:
Δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν δικαιώματα από έναν κλάδο για να αποκατασταθεί η αδικία ενός άλλου.
Χρειάζεται να αυξηθούν οι πραγματικές δυνατότητες εργασίας και να περιοριστεί η ανασφάλεια που έχει γίνει κανονικότητα.
Η μεγάλη αντίφαση
Υπάρχει, τέλος, μια βαθύτερη αντίφαση που δεν πρέπει να αγνοηθεί.
Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός εκπαιδευτικός μπορεί να εργάζονται σε διαφορετικό θεσμικό περιβάλλον, όμως καθημερινά υπηρετούν το ίδιο βασικό αγαθό: την εκπαίδευση των παιδιών.
Ο ένας μπορεί να αγωνιά για τον επόμενο διορισμό. Ο άλλος για το αν θα ανανεωθεί η σύμβασή του ή αν θα παραμείνει στη θέση του.
Και οι δύο, όμως, βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα σύστημα που έχει μετατρέψει την επαγγελματική σταθερότητα σε προνόμιο.
Η λύση δεν μπορεί να είναι ένας πόλεμος μεταξύ τους.
Γιατί αν οι εκπαιδευτικοί αρχίσουν να βλέπουν ο ένας τον άλλον ως αντίπαλο, τότε το σύστημα που παράγει την ανασφάλεια έχει ήδη κερδίσει.
Οι αναπληρωτές δεν χρειάζονται λιγότερα δικαιώματα οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί. Οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί δεν χρειάζονται λιγότερη αναγνώριση της εργασίας τους. Αυτό που χρειάζεται είναι περισσότερες μόνιμες θέσεις, αξιοπρεπείς εργασιακές συνθήκες και ένα σύστημα που δεν θα αναγκάζει χιλιάδες εκπαιδευτικούς να παλεύουν κάθε λίγα χρόνια για μια θέση στον ήλιο.
Ο εκπαιδευτικός κλάδος έχει αρκετά πραγματικά προβλήματα για να δημιουργεί καινούργια μέτωπα ανάμεσα στους ίδιους τους εργαζομένους του.
Και ίσως τώρα είναι η στιγμή να σταματήσει ο «εμφύλιος» των πινάκων και να αρχίσει η πραγματική συζήτηση για το πώς θα αποκτήσει επιτέλους η εκπαίδευση σταθερότητα, αξιοπρέπεια και μόνιμες λύσεις.
Οδηγός για τον νέο Αναπληρωτή και Νεοδιόριστο εκπαιδευτικό
ΟΠΣΥΔ: Οδηγός – Βήμα / βήμα η διαδικασία για τη δήλωση σχολείων | αναπληρωτών
Οδηγός Αδειών & Παροχών για Έγκυες Αναπληρώτριες Εκπαιδευτικούς
