Νέες διεργασίες ενόψει της συνταγματικής αναθεώρησης του 2026
Το θέμα της κατάργησης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, με αφορμή το σημερινό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», που αναδεικνύει εκ νέου τη συζήτηση για πιθανές αλλαγές στο καθεστώς εργασιακής ασφάλειας στο Δημόσιο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο Μέγαρο Μαξίμου έχει ήδη συγκροτηθεί ειδική ομάδα εργασίας, η οποία επεξεργάζεται προτάσεις προκειμένου να διαμορφωθεί ολοκληρωμένο πλαίσιο για το ζήτημα, ενόψει της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης που αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2026. Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων κατοχυρώνεται στο άρθρο 103, παρ. 4 του Συντάγματος και οποιαδήποτε αλλαγή απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία 180 βουλευτών.
Η απαρχή της συζήτησης και το παραπλανητικό ερώτημα της δημοσκόπησης
Το ζήτημα άναψε για πρώτη φορά πριν από μερικούς μήνες με αφορμή δημοσκόπηση της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», στην οποία τέθηκε στους πολίτες το ερώτημα:
«Να απολύονται οι Δημόσιοι Υπάλληλοι που δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους;»
Το ερώτημα, όπως επισημάνθηκε τότε από συνδικαλιστικούς και πολιτικούς φορείς, θεωρήθηκε παραπλανητικό, καθώς υπονοούσε ότι σήμερα οι δημόσιοι υπάλληλοι που δεν ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους δεν μπορούν να απομακρυνθούν – κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του ισχύοντος πειθαρχικού πλαισίου.
Στη συνέχεια, τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που συναντήθηκαν με την ΑΔΕΔΥ, απέρριψαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε αλλαγή στο άρθρο 103, αποκλείοντας έτσι την συγκέντρωση των απαιτούμενων 180 ψήφων για συνταγματική αναθεώρηση.
Η ιστορική προέλευση της μονιμότητας: από τον Βενιζέλο στο σήμερα
Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων δεν θεσπίστηκε ως προνόμιο. Καθιερώθηκε το 1911 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ως θεσμικό αντίβαρο σε φαινόμενα ημετεροκρατίας και κομματικών παρεμβάσεων, με στόχο να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία και η σταθερότητα της δημόσιας διοίκησης.
Η σταθερότητα του προσωπικού κρίθηκε απαραίτητη ώστε οι δημόσιες υπηρεσίες να λειτουργούν με συνέχεια, αποτελεσματικότητα και χωρίς πολιτικές πιέσεις σε κάθε αλλαγή κυβέρνησης.
Γιατί επανέρχεται τώρα το ζήτημα;
Το εύλογο ερώτημα που ανακύπτει, δεδομένου ότι χωρίς ευρύτερη πολιτική συμφωνία η αναθεώρηση δεν μπορεί να προχωρήσει, είναι: γιατί το θέμα επαναφέρεται;
Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι η αναβίωση της συζήτησης δεν οφείλεται σε ουσιαστική στοχοθεσία για βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, αλλά σε επικοινωνιακές και πολιτικές σκοπιμότητες. Η επαναφορά του θέματος φαίνεται να στοχεύει στη διαμόρφωση κλίματος κοινωνικού αυτοματισμού, όπου οι δημόσιοι υπάλληλοι παρουσιάζονται ως αποδιοπομπαίοι τράγοι.
Όπως επισημαίνουν συνδικαλιστικοί φορείς, η κυβέρνηση:
- ανοίγει εκ νέου το ζήτημα της μονιμότητας,
- χωρίς να υπάρχουν οι αναγκαίοι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί,
- με τρόπο που θεωρείται ότι στοχεύει περισσότερο σε εκλογικά οφέλη παρά σε θεσμική μεταρρύθμιση.
Τι πραγματικά χρειάζεται η δημόσια διοίκηση
Όπως υπογραμμίζεται από εργαζόμενους και ειδικούς, μια πραγματική μεταρρύθμιση στη δημόσια διοίκηση θα έπρεπε να επικεντρώνεται:
- στην κάλυψη των χιλιάδων κενών θέσεων,
- στην ενίσχυση κρίσιμων τομέων όπως Υγεία, Παιδεία, Κοινωνική Ασφάλιση,
- στη συστηματική επιμόρφωση και υποστήριξη του προσωπικού,
- στην αξιοκρατική και αποδοτική οργάνωση υπηρεσιών.
Οι σοβαρές ελλείψεις προσωπικού σε νευραλγικά συστήματα του κράτους αποτελούν, σύμφωνα με τους ειδικούς, μια από τις σημαντικότερες αιτίες δυσλειτουργιών — και όχι η ύπαρξη της μονιμότητας.
Δημήτρης Μπρατης (ΑΔΕΔΥ)
