Στην τελική ευθεία το νέο μοντέλο διδακτικών βιβλίων – Τι θα έχουν στα χέρια τους μαθητές και εκπαιδευτικοί, πώς θα γίνεται η επιλογή και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2029

Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η διδασκαλία στα ελληνικά σχολεία περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη.

Το πολλαπλό βιβλίο μπαίνει στην τελική φάση υλοποίησης, με το μεγάλο ορόσημο να είναι ο Σεπτέμβριος του 2027, όταν οι μαθητές από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου αναμένεται να έχουν στα χέρια τους τα νέα διδακτικά βιβλία.

Μεγαλώνουμε παιδιά σε έναν κόσμο που αλλάζει: Τι πραγματικά χρειάζονται από εμάς;

Η βασική αλλαγή είναι ότι δεν θα υπάρχει πλέον ένα και μοναδικό εγκεκριμένο βιβλίο για κάθε μάθημα. Οι εκπαιδευτικοί κάθε σχολείου θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το διδακτικό πακέτο που θεωρούν καταλληλότερο για το μαθητικό τους δυναμικό.

Η επιλογή των βιβλίων έχει ήδη γίνει

Το πρώτο μεγάλο βήμα ολοκληρώθηκε τον περασμένο Ιούνιο.

Τα σχολεία της χώρας κλήθηκαν να επιλέξουν τα διδακτικά πακέτα που θα χρησιμοποιούν, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» δεν υπήρξε κανένα διδακτικό πακέτο με μηδενική ζήτηση.

Αυτό σημαίνει ότι όλα τα εγκεκριμένα πακέτα που τέθηκαν προς επιλογή αναμένεται να προχωρήσουν προς το τυπογραφείο, ώστε να είναι διαθέσιμα στους μαθητές από τον Σεπτέμβριο του 2027.

Στη διαδικασία συμμετείχε το σύνολο των σχολείων της επικράτειας.

Συγκεκριμένα:

• 4.319 Δημοτικά
• 1.828 Γυμνάσια
• 1.304 Λύκεια
• 729 μονάδες ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό

Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της αλλαγής, καθώς πρόκειται για μια διαδικασία που αφορά ουσιαστικά ολόκληρο το δημόσιο σχολικό σύστημα.

Τι σημαίνει στην πράξη το «πολλαπλό βιβλίο»;

Η φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι διαφορετική από αυτή που γνωρίζουν μέχρι σήμερα μαθητές και εκπαιδευτικοί.

Για κάθε γνωστικό αντικείμενο θα υπάρχουν περισσότερα εγκεκριμένα διδακτικά βιβλία.

Το σχολείο θα επιλέγει το βιβλίο που θα χρησιμοποιεί ως βασικό έντυπο διδακτικό υλικό.

Παράλληλα, όμως, ο εκπαιδευτικός θα έχει πρόσβαση και στα υπόλοιπα εγκεκριμένα βιβλία.

Έτσι, το νέο μοντέλο δεν σημαίνει απλώς ότι «αλλάζει το σχολικό βιβλίο».

Σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός αποκτά τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί διαφορετικές πηγές και εγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό, προσαρμόζοντας τη διδασκαλία στις ανάγκες της τάξης.

230 διδακτικά πακέτα – 440 βιβλία

Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί συνολικά 230 διδακτικά πακέτα, τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 440 βιβλία για τα μαθήματα των τάξεων από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου.

Κάθε διδακτικό πακέτο μπορεί να περιλαμβάνει από ένα έως πέντε βιβλία.

Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται:

• βιβλίο μαθητή,
• τεύχη βιβλίων,
• τετράδια εργασιών,
• συμπληρωματικό εκπαιδευτικό υλικό.

Η αλλαγή επομένως δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση ενός βιβλίου με ένα άλλο. Δημιουργείται ένα ευρύτερο οικοσύστημα διδακτικού υλικού, από το οποίο ο εκπαιδευτικός θα μπορεί να αντλεί υλικό.

Και ψηφιακό βιβλίο μέσω της «Μελίσπης»

Το πολλαπλό βιβλίο δεν θα είναι μόνο έντυπο.

Τα διδακτικά βιβλία θα είναι διαθέσιμα και ψηφιακά μέσω της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης Διδακτικών Βιβλίων «Μελίσπη», η οποία έχει αναπτυχθεί από το ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ».

Εκεί διατίθενται ήδη τα διδακτικά πακέτα που έχουν ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, μαζί με τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα που τα συνοδεύουν.

Το ψηφιακό υλικό μπορεί να περιλαμβάνει:

• διαδραστικές ασκήσεις,
• εκπαιδευτικά παιχνίδια,
• προσομοιώσεις,
• βίντεο,
• χάρτες,
• εφαρμογές,
• παραπομπές σε επίσημες πηγές.

Τα νέα βιβλία θα έχουν QR codes

Μία από τις σημαντικές καινοτομίες είναι η σύνδεση του έντυπου βιβλίου με το ψηφιακό περιβάλλον.

Τα νέα βιβλία σχεδιάζονται ως υβριδικά βιβλία, καθώς θα περιλαμβάνουν κωδικούς QR που θα παραπέμπουν σε ψηφιακό μαθησιακό υλικό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, τα βιβλία περιλαμβάνουν υποχρεωτικά, κατά μέσο όρο, ένα ψηφιακό μαθησιακό αντικείμενο ανά δύο σελίδες.

Έτσι, ο μαθητής μπορεί να ξεκινά από την έντυπη σελίδα και μέσω ενός QR code να μεταφέρεται σε:

• άσκηση,
• παιχνίδι,
• εφαρμογή,
• χάρτη,
• βίντεο,
• διαδραστικό περιεχόμενο,
• επίσημη διαδικτυακή πηγή.

Το ζητούμενο είναι το σχολικό βιβλίο να πάψει να λειτουργεί ως ένα απομονωμένο έντυπο και να συνδεθεί με ένα ευρύτερο ψηφιακό περιβάλλον μάθησης.

Τι σημαίνει αυτό για τον εκπαιδευτικό;

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή.

Ο εκπαιδευτικός δεν θα έχει απλώς ένα βιβλίο που πρέπει να ακολουθήσει.

Θα έχει στη διάθεσή του όλα τα εγκεκριμένα βιβλία του ίδιου γνωστικού αντικειμένου.

Αυτό θεωρητικά του δίνει μεγαλύτερη ελευθερία να προσαρμόσει τη διδασκαλία στις ανάγκες των μαθητών του.

Για παράδειγμα, ένας εκπαιδευτικός μπορεί να χρησιμοποιεί το βασικό βιβλίο που επέλεξε το σχολείο και παράλληλα να αξιοποιεί:

• ασκήσεις από άλλο εγκεκριμένο βιβλίο,
• ψηφιακές δραστηριότητες,
• διαδραστικό υλικό,
• χάρτες,
• προσομοιώσεις,
• βίντεο και άλλες ψηφιακές πηγές.

Η φιλοσοφία είναι η δημιουργία μιας πιο εξατομικευμένης μαθησιακής διαδρομής για τους μαθητές.

Οι εκκρεμότητες: Δεν είναι όλα τα μαθήματα στο ίδιο σημείο

Παρά την πρόοδο, η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί για όλα τα γνωστικά αντικείμενα.

Το ΙΕΠ αναμένεται να προχωρήσει σε νέα πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων διδακτικών πακέτων για:

• Αγγλικά,
• Γαλλικά,
• Γερμανικά,
• Ιταλικά,
• Καλλιτεχνικά,
• Μουσική,
• Φυσική Αγωγή.

Σε ορισμένα από αυτά τα μαθήματα δεν υπήρξαν προτάσεις, σε άλλα οι προτάσεις δεν προχώρησαν ή απορρίφθηκαν, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις έχει εγκριθεί μόνο ένα διδακτικό πακέτο.

Για τα μαθήματα στα οποία δεν έχει ακόμη ενταχθεί νέο διδακτικό πακέτο, θα συνεχίσει να διατίθεται σε έντυπη μορφή το ισχύον εγχειρίδιο.

Στόχος είναι τα νέα πακέτα που θα προκύψουν από τη νέα διαδικασία να είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά μέσα στο 2027.

Τι θα γίνει στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου;

Για τη Β΄ και Γ΄ Λυκείου το χρονοδιάγραμμα είναι διαφορετικό.

Η διαδικασία συγγραφής και υποβολής διδακτικών πακέτων βρίσκεται σε εξέλιξη.

Για τη Β΄ Λυκείου, η προθεσμία υποβολής αναμένεται να ολοκληρωθεί στα μέσα του φθινοπώρου.

Για τη Γ΄ Λυκείου, η αντίστοιχη διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές της άνοιξης του 2027.

Με βάση το χρονοδιάγραμμα:

Σεπτέμβριος 2027:
Νέα βιβλία από Α΄ Δημοτικού έως Α΄ Λυκείου.

Σεπτέμβριος 2028:
Στόχος η έντυπη διάθεση των νέων βιβλίων για τη Β΄ Λυκείου.

Σεπτέμβριος 2029:
Στόχος η έντυπη διάθεση των νέων βιβλίων για τη Γ΄ Λυκείου.

Το μεγάλο στοίχημα για τα σχολεία

Το πολλαπλό βιβλίο αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στο εκπαιδευτικό υλικό των τελευταίων δεκαετιών.

Η επιτυχία του, όμως, δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των βιβλίων που θα τυπωθούν.

Θα κριθεί από το πώς θα αξιοποιηθούν μέσα στην τάξη.

Η δυνατότητα επιλογής μπορεί να δώσει μεγαλύτερη αυτονομία στους εκπαιδευτικούς και να επιτρέψει καλύτερη προσαρμογή του μαθήματος στις ανάγκες κάθε μαθητικού πληθυσμού.

Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει και την ανάγκη για σωστή ενημέρωση, συνεργασία και παιδαγωγικό σχεδιασμό.

Γιατί το «πολλαπλό βιβλίο» δεν σημαίνει απλώς περισσότερα βιβλία στο σχολείο.

Σημαίνει αλλαγή στη φιλοσοφία της διδασκαλίας: από το μοντέλο του ενός και μοναδικού σχολικού εγχειριδίου σε ένα μοντέλο όπου ο εκπαιδευτικός καλείται να επιλέγει, να συνδυάζει και να προσαρμόζει το διαθέσιμο εγκεκριμένο υλικό.

Και πλέον το πρώτο μεγάλο ορόσημο έχει ημερομηνία: Σεπτέμβριος 2027.