Ένα κράτος που ζει από τον ΦΠΑ και τους μισθωτούς
Η Κομισιόν αποκαλύπτει την καρδιά της φορολογικής αδικίας στην Ελλάδα
Η συζήτηση για τη φορολογία στην Ελλάδα συχνά περιορίζεται στο αν είναι «υψηλή» ή «χαμηλή». Τα στοιχεία όμως δείχνουν ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι το ύψος της φορολογίας, αλλά η κατανομή της. Και αυτή η κατανομή είναι βαθιά άνιση.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα συνολικά φορολογικά έσοδα της χώρας βρίσκονται κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σύνθεσή τους, ωστόσο, χαρακτηρίζεται από έντονη κοινωνική στρέβλωση: η Ελλάδα στηρίζεται δυσανάλογα στους έμμεσους φόρους και κυρίως στον ΦΠΑ.
Σχεδόν το 39% των φορολογικών εσόδων προέρχεται από φόρους κατανάλωσης, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κινείται κάτω από το 27%. Ο ΦΠΑ μόνος του αποδίδει πάνω από το 22% των συνολικών εσόδων και σχεδόν το 9% του ΑΕΠ, ποσοστά από τα υψηλότερα στην ΕΕ.
Ο ΦΠΑ, όμως, είναι ο πιο αντιστρόφως προοδευτικός φόρος: επιβαρύνει εξίσου τον φτωχό και τον πλούσιο στο ψωμί, στο ρεύμα, στο καύσιμο. Όταν ένα κράτος βασίζει τη χρηματοδότησή του στον ΦΠΑ, δεν φορολογεί τον πλούτο· φορολογεί την ανάγκη. Και αυτό δεν είναι τεχνική αστοχία, αλλά συνειδητή πολιτική επιλογή.
Μισθολογικές αυξήσεις από το 2026: τι αλλάζει πραγματικά για τους εκπαιδευτικούς ανα ΜΚ από 01.01.26!!
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων:
Το 79% του δηλωμένου εισοδήματος προέρχεται από μισθωτούς.
Το 67% των αυτοαπασχολούμενων δηλώνει ετήσιο εισόδημα κάτω από 10.000 ευρώ.
Το 37% δηλώνει κάτω από 5.000 ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά δεν αποτυπώνουν μαζική φτώχεια. Αποτυπώνουν μαζική υποδήλωση εισοδημάτων. Το λεγόμενο PIT Gap, το κενό δηλαδή μεταξύ φόρων που θα έπρεπε να εισπραχθούν και αυτών που τελικά εισπράττονται, παραμένει τεράστιο. Αντί να αντιμετωπιστεί με ουσιαστικούς ελέγχους, καλύπτεται μέσω της αύξησης των έμμεσων φόρων.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα δύο ταχυτήτων:
οι μισθωτοί πληρώνουν «στην πηγή», ενώ οι υπόλοιποι πληρώνουν «ό,τι δηλώσουν» – και συχνά το κράτος επιλέγει να μη βλέπει.
Οδηγός για τον νέο Αναπληρωτή και Νεοδιόριστο εκπαιδευτικό
Με παραοικονομία που αγγίζει το 21% του ΑΕΠ, περισσότερες από 1.100 φοροαπαλλαγές με κόστος σχεδόν 19 δισ. ευρώ, και υποστελεχωμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς, το σύστημα ευνοεί όσους μπορούν να κρύψουν εισοδήματα ή να αξιοποιήσουν «παράθυρα». Δεν ευνοεί τον μισθωτό, που δεν έχει παράθυρα — έχει μόνο κρατήσεις.
Παρά τη ρητορική περί «προοδευτικής φορολόγησης», το φορολογικό και κοινωνικό σύστημα μειώνει την ανισότητα πολύ λιγότερο απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη και αφήνει πάνω από ένα τέταρτο του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Μια αδικία με πολιτική υπογραφή
Όταν τα ληξιπρόθεσμα χρέη ξεπερνούν κατά πολύ τα ετήσια καθαρά έσοδα του κράτους, το πρόβλημα δεν είναι οι «κακοπληρωτές». Είναι ένα σύστημα που εισπράττει εύκολα από τους αδύναμους και αποτυγχάνει —ή δεν επιδιώκει— να φορολογήσει δίκαια τους ισχυρούς.
Το ελληνικό φορολογικό μοντέλο δεν είναι αποτυχημένο. Είναι επιτυχημένο για αυτούς που σχεδιάστηκε να εξυπηρετεί. Και ακριβώς επειδή η φορολογική αδικία είναι πολιτική επιλογή, μπορεί —και πρέπει— να ανατραπεί.
