Στο επίκεντρο οι διοικητικές πλημμέλειες στη διαδικασία αδειοδότησης – Το Υπουργείο επιμένει ότι το θεσμικό πλαίσιο είναι συνταγματικό και προαναγγέλλει άμεσες διορθωτικές κινήσεις
Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται σήμερα στην υπόθεση των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), μετά τις αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες ακυρώνουν άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας τριών παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων, καθώς και αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών τους.
Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού έσπευσε να διευκρινίσει ότι οι αποφάσεις του ΣτΕ δεν αμφισβητούν τη συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα ΝΠΠΕ, αλλά αφορούν ζητήματα που προέκυψαν κατά την εφαρμογή του.
Παράλληλα, το Υπουργείο διαβεβαιώνει ότι θα γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες ώστε κανένας φοιτητής και καμία φοιτήτρια να μην χάσει το ακαδημαϊκό έτος.
Τι έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Σύμφωνα με το ΥΠΑΙΘΑ, οι σημερινές αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος επαναλαμβάνουν τις κρίσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα υπό τη μορφή ΝΠΠΕ.
Με άλλα λόγια, το ΣτΕ δεν ακυρώνει συνολικά τον θεσμό των μη κρατικών πανεπιστημίων ούτε κρίνει αντισυνταγματικό τον ν. 5094/2024.
Το Δικαστήριο απέρριψε επίσης τον λόγο ακύρωσης που αφορούσε την υποχρέωση προηγούμενης πιστοποίησης των προσφερόμενων προγραμμάτων σπουδών από το μητρικό πανεπιστήμιο ή τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης της χώρας στην οποία αυτό εδρεύει.
Η ουσία, επομένως, βρίσκεται αλλού.
Πού εντοπίστηκαν τα προβλήματα
Οι ακυρώσεις συνδέονται με συγκεκριμένες πλημμέλειες στη διαδικασία αδειοδότησης και πιστοποίησης.
Μεταξύ άλλων, το Δικαστήριο εντόπισε ζητήματα που αφορούν:
- την ανάγκη περαιτέρω εξειδίκευσης των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών από την ΕΘΑΑΕ,
- τη σύνθεση Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης που είχε συγκροτηθεί από την ΕΘΑΑΕ,
- τη διαδικασία ελέγχου και συμμόρφωσης ως προς τις κτιριακές εγκαταστάσεις,
- τη μη έγκαιρη έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης του ΕΟΠΠΕΠ.
Το ζήτημα, συνεπώς, δεν είναι αν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τη λειτουργία των ΝΠΠΕ. Υπάρχει. Το ερώτημα είναι αν το πλαίσιο εφαρμόστηκε με την απαιτούμενη ακρίβεια και πληρότητα στις συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Από τις πανηγυρικές ανακοινώσεις στις εξηγήσεις
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη πολιτική διάσταση της σημερινής εξέλιξης.
Μόλις στις 24 Ιουλίου, το ΥΠΑΙΘΑ ανακοίνωσε την αδειοδότηση επτά ΝΠΠΕ για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, μετά τη σύμφωνη γνώμη της ΕΘΑΑΕ και του ΕΟΠΠΕΠ. Τότε η διαδικασία παρουσιάστηκε ως ένα ακόμη σημαντικό βήμα για τη μεταρρύθμιση της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης.
Και σήμερα, μόλις λίγες εβδομάδες αργότερα, το Υπουργείο βρίσκεται στη θέση να πρέπει να εξηγήσει γιατί το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο εντόπισε πλημμέλειες σε συγκεκριμένα στάδια αυτής της διαδικασίας.
Δεν είναι παράλογο να τεθούν ερωτήματα.
Αν απαιτούνταν περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης, γιατί αυτή δεν είχε ολοκληρωθεί πριν από την αδειοδότηση;
Αν υπήρχε ζήτημα με τη σύνθεση της αρμόδιας επιτροπής αξιολόγησης, πώς προχώρησε η διαδικασία μέχρι την τελική έγκριση;
Και αν υπήρχαν εκκρεμότητες σχετικά με τις κτιριακές εγκαταστάσεις και τη συμμόρφωση προς τις παρατηρήσεις του ΕΟΠΠΕΠ, γιατί η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε προηγουμένως;
Αυτά είναι ερωτήματα που αφορούν τη διοικητική λειτουργία του κράτους και δεν μπορούν να απαντηθούν απλώς με την επίκληση της συνταγματικότητας του νόμου.
Δεν αρκεί να ψηφιστεί ένας νόμος – πρέπει και να εφαρμοστεί σωστά
Το ΥΠΑΙΘΑ έχει ασφαλώς κάθε δικαίωμα να επισημαίνει ότι το ΣτΕ δεν έκρινε αντισυνταγματικό το θεσμικό πλαίσιο.
Όμως η συγκεκριμένη διάκριση δεν απαλλάσσει τη διοίκηση από την ευθύνη της εφαρμογής του.
Η εφαρμογή ενός νόμου αποτελεί επίσης ευθύνη της Πολιτείας.
Και όταν πρόκειται για μια τόσο σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία αφορά την ανώτατη εκπαίδευση και τη δημιουργία ενός νέου τοπίου στην ελληνική αγορά πανεπιστημιακών σπουδών, οι διαδικασίες αδειοδότησης θα έπρεπε να είναι απολύτως θωρακισμένες.
Το γεγονός ότι το ΣτΕ δεν αμφισβήτησε τον ίδιο τον θεσμό των ΝΠΠΕ είναι σημαντικό. Εξίσου σημαντικό όμως είναι ότι το ίδιο Δικαστήριο εντόπισε προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκε το θεσμικό πλαίσιο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Και αυτό ακριβώς είναι που οφείλει τώρα να εξηγήσει με σαφήνεια το Υπουργείο.
Στο επίκεντρο οι φοιτητές
Πάνω από όλα, όμως, βρίσκονται οι φοιτητές.
Οι φοιτητές που επέλεξαν να σπουδάσουν στα συγκεκριμένα ιδρύματα δεν ευθύνονται ούτε για τη νομοθεσία ούτε για τις αποφάσεις των διοικητικών οργάνων ούτε για τις πλημμέλειες που διαπιστώθηκαν από το ΣτΕ.
Δεν μπορεί, επομένως, να υπάρξει οποιαδήποτε αβεβαιότητα για το ακαδημαϊκό τους μέλλον εξαιτίας διοικητικών ζητημάτων.
Το ΥΠΑΙΘΑ δηλώνει ξεκάθαρα ότι θα γίνουν όλες οι αναγκαίες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους και την απρόσκοπτη συνέχιση των σπουδών τους.
Το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή ή φοιτήτρια, είναι η σαφής διαβεβαίωση του Υπουργείου.
Αυτό είναι το ελάχιστο που οφείλει να διασφαλίσει η Πολιτεία.
Το πραγματικό ζητούμενο από εδώ και πέρα
Η σημερινή απόφαση του ΣτΕ δεν σημαίνει ότι «καταρρέουν» τα μη κρατικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα. Ούτε όμως μπορεί να παρουσιαστεί σαν μια απλή τεχνική λεπτομέρεια χωρίς συνέπειες.
Το Δικαστήριο έστειλε ένα σαφές μήνυμα: το θεσμικό πλαίσιο μπορεί να είναι συνταγματικά ανεκτό, αλλά η διοίκηση οφείλει να το εφαρμόζει απαρέγκλιτα.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα της σημερινής εξέλιξης.
Το Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει τώρα να προχωρήσει γρήγορα στις απαιτούμενες διορθωτικές κινήσεις, να συμμορφωθεί πλήρως με τις αποφάσεις του ΣτΕ και κυρίως να εξασφαλίσει ότι οι φοιτητές δεν θα πληρώσουν το τίμημα των διοικητικών αστοχιών.
Παράλληλα, όμως, οφείλει να απαντήσει με διαφάνεια στο εύλογο ερώτημα:
Πώς είναι δυνατόν μια διαδικασία που παρουσιάστηκε ως αυστηρή, ολοκληρωμένη και απολύτως ελεγμένη να φτάσει λίγες εβδομάδες αργότερα ενώπιον του ΣτΕ με τόσο σοβαρές πλημμέλειες;
Γιατί μια μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν κρίνεται μόνο από τον νόμο που ψηφίζεται.
Κρίνεται και από την ικανότητα της Πολιτείας να τον εφαρμόζει σωστά, να ελέγχει αποτελεσματικά τις διαδικασίες και να προστατεύει πρώτα απ’ όλα εκείνους που επηρεάζονται άμεσα από τις αποφάσεις της: τους φοιτητές.
Και στην προκειμένη περίπτωση, το μήνυμα του ΣτΕ είναι διπλό: το θεσμικό πλαίσιο των ΝΠΠΕ δεν ακυρώνεται, αλλά η διοίκηση καλείται να διορθώσει τον τρόπο με τον οποίο το εφάρμοσε.
Ιδιωτικά Πανεπιστήμια στην Ελλάδα και το εξωτερικό: Τι ισχύει; Μύθοι, ανακρίβειες και υπερβολές.
