Το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παρά τα αρνητικά του στοιχεία, το άγχος, την πίεση, το ότι όλα κρίνονται μέσα σε μία (τρίωρη) στιγμή, έγινε αποδεκτό στην ελληνική κοινωνία γιατί ήταν ίσως το μοναδικό πράγμα στη χώρα αδιαμφισβήτητα αδιάβλητο. Μπροστά στο όνειρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου, όλοι είναι ίσοι. Εδώ και δεκαετίες κανένας δεν πέρασε με “μέσον”, κανείς με τα λεφτά του μπαμπά του. Έτσι πήρε τη μορφή ενός κοινωνικού συμβολαίου, το αδιάβλητο των πανελληνίων εξετάσεων έγινε η “ιερή” σταθερά μιας κοινωνίας που έδινε το μήνυμα ότι τουλάχιστον στο δημόσιο πανεπιστήμιο και στην ελπίδα για ανοδική κοινωνική κινητικότητα θα υπάρχουν ίσες ευκαιρίες για όλους. Αυτές οι αξίες όμως μοιάζουν να μπαίνουν σιγά σιγά, μπορεί και γρήγορα σε 2η μοίρα. Ποιος νοιάζεται για τη διαβλητότητα και τις ίσες ευκαιρίες στο παιδί του φτωχού πια; Για να δούμε..
Κάποιοι άκουσαν με ενδιαφέρον την υπουργό παιδείας Σοφία Ζαχαράκη προ τεσσάρων ημερών να δηλώνει στο open σχετικά με την αλλαγή του συστήματος πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: “Ενδιαφερόμαστε να παρουσιάσουμε ένα στιβαρό σύστημα. Πως θα μπορούσε να γίνει ένα εθνικό απολυτήριο που γίνεται σε άλλες χώρες. Θα μπορούσε να γίνει κι εδώ. Θα μπορούμε να πούμε κάτι συγκεκριμένο για το νέο σύστημα μέσα στη χρονιά 2025-26, ώστε να μπορεί να γίνει κάτι από το 2028 – 2029 και μετά”. Τι ωραία νέα θα σκεφτόταν κάθε καλοπροαίρετος. Όμως η Ελλάδα δεν είναι χώρα για καλοπροαίρετους.
Πάμε να διαβάσουμε λοιπόν την επεξήγηση που έρχεται μέσα από την τοποθέτηση στη Γ.Σ. της ΔΟΕ του προέδρου της ΟΙΕΛΕ(ομοσπονδία ιδιωτικών εκπ/κων) Γεώργιου Χριστόπουλου:
“Ο νόμος για την ιδιωτική εκπαίδευση έφτιαξε ένα σχολείο χωρίς δικαιώματα για τους εκπαιδευτικούς, άρα χωρίς λογοδοσία και εποπτεία και τέλος ο νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια προκαλεί αλυσιδωτές εκφυλιστικές μεταλλάξεις σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα.
Ας σταθούμε λίγο στην τελευταία παρέμβαση. Τι προβλέπει ο νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια σχετικά με την πρόσβαση; Ότι θα μπορεί να εντάσσεται και μέσω ενός παράλληλου απολυτηρίου, τύπου ΙΒ (International Baccalaureate). Το ΙΒ παρέχουν σήμερα ορισμένα ιδιωτικά σχολεία με υψηλό οικονομικό τίμημα, αλλά σύντομα θα παρέχεται και σε κάποια πρότυπα και πειραματικά σχολεία που ανήκουν στο χώρο της δημόσιας εκπαίδευσης.
Η εκτίμησή μας είναι πως ο νόμος για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια αποτέλεσε το βασικό κίνητρο των funds να επενδύσουν στην ιδιωτική εκπαίδευση. Ήδη 7 μεγάλα ιδιωτικά σχολεία πέρασαν στον έλεγχο ξένων επενδυτών. Τα 5 από αυτά παρέχουν πρόγραμμα ΙΒ και τα άλλα δύο ανακοίνωσαν ότι ξεκινούν άμεσα. Θεωρούμε πως κύριος στόχος τους είναι το ΙΒ (ή οποιοδήποτε άλλο «παράλληλο» απολυτήριο δημιουργήσουν) να μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης στη δήλωση που παρατίθεται στην εισαγωγή του άρθρου, όχι μόνο δεν το αποκλείει, αλλά με την εισαγωγή του ΙΒ στα Πρότυπα, θέτει τα θεμέλια μιας μελλοντικής νομοθετικής τροποποίησης. Με μια τέτοια ρύθμιση, που κατά τη γνώμη μας είναι εξαιρετικά πιθανή, θα δημιουργηθούν κάθετες εκπαιδευτικές μονάδες που θα αναλαμβάνουν μαθητές από την προσχολική αγωγή μέχρι την απονομή πανεπιστημιακού τίτλου.
Η χαλαρή εποπτεία της πολιτείας στην ιδιωτική εκπαίδευση, οι αποσαθρωμένες εργασιακές σχέσεις των ιδιωτικών εκπαιδευτικών και το καθεστώς εργοδοτικής και γονεϊκής πίεσης, αποτελούν «εγγύηση» πως οι γόνοι των εχόντων μόνο με θαύμα δεν θα αποφοιτήσουν με κάποιο πανεπιστημιακό τίτλο. Ήδη τα ποσοστά επιτυχίας στο ΙΒ ξεπερνά το 90% (και είναι σχετικά νωπές οι μνήμες από το μέγα σκάνδαλο του 2009 με τη διαρροή των θεμάτων των εξετάσεων ΙΒ σε τρία μεγάλα ιδιωτικά σχολεία της χώρας). Από τα πιο πάνω, είναι πλέον φανερό ότι η εισαγωγή στο δημόσιο πανεπιστήμιο αποκτά όλο και πιο ταξικά χαρακτηριστικά. Ήδη οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι ένα δύσκολο εμπόδιο για τα παιδιά των οικογενειών των μη εχόντων. Αν προστεθούν στην εξίσωση και οι απόφοιτοι ΙΒ (ή άλλων παράλληλων απολυτηρίων) από ιδιωτικά σχολεία ή από τα πρότυπα και πειραματικά (όπου φοιτούν κατά κανόνα παιδιά εύπορων οικογενειών) που θα παρακάμπτουν τις Πανελλαδικές, οι ήδη κουτσουρεμένες θέσεις για τα δημόσια πανεπιστήμια λόγω της Ε.Β.Ε. συρρικνώνονται έτι περαιτέρω.
Λογικά συμπεραίνει κανείς ότι με αυτή τη μεθόδευση ουσιαστικά διαβρώνεται περαιτέρω και οδεύει προς κατάργηση και ο θεσμός των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Και τι θα ακολουθήσει; Σίγουρα όχι η αντικατάστασή του από ένα σύστημα διαφανές ,αξιόπιστο και αξιοκρατικό (οι Πανελλαδικές, με όλα τους τα προβλήματα, είναι ίσως ο μόνος θεσμός που η ελληνική κοινωνία εμπιστεύεται), αλλά ένα σύστημα παράλληλων σχολείων και απολυτηρίων με στόχο τον ακραίο ταξικό διαχωρισμό των παιδιών: αυτών που έχουν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν και αυτών που διώκονται πλέον από τον ακαδημαϊκό «παράδεισο» προς αναζήτηση μιας οδού με κατώτερης ποιότητας σπουδές/πιστοποίηση και μιας θέσης εργασίας με κακές συνθήκες και αμοιβές.
Η περίοδος είναι κρίσιμη για την εκπαίδευση και για τη χώρα. Η διάλυση του λειτουργήματος του εκπαιδευτικού και ο αποκλεισμός χιλιάδων παιδιών «ενός κατώτερου Θεού» από τη μόρφωση και τις καλές θέσεις εργασίας λόγω της όξυνσης των ανισοτήτων, είναι όψεις της εμπορευματοποίησης της εκπαίδευσης. Η πλήρης αυτή εμπορευματοποίηση του χώρου της Παιδείας είναι, επομένως, όχι μόνο μια εκπαιδευτική, αλλά ταυτόχρονα μια αναπτυξιακή και κοινωνική τραγωδία. Οφείλουμε με όλες μας τις δυνάμεις να αντισταθούμε. Μαζικά, ενωτικά, αγωνιστικά. Δεν υπάρχουν πλέον για κανέναν περιθώρια εφησυχασμού.”
Όπως γίνεται εύκολα σαφές η τρομερή “κενοτομία” ή καλύτερα “κ€νοτομία” που ανακοινώνεται μετά παρρησίας, περί αλλαγής του συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση μάλλον θα δημιουργήσει τους εισακτέους δύο ή μάλλον τριών ταχυτήτων. Αυτούς που έχουν 40-50χιλιάδες ευρώ για να φοιτήσουν σε ένα ιδιωτικό Λύκειο και να διεκδικήσουν το ΙΒ απολυτήριο, αυτούς που θα έχουν τον τρόπο να εισαχθούν σε ένα πρότυπο λύκειο..(αποτελούν κάτω του 0,5% των λυκείων) και τους φουκαράδες που θα συνεχίσουν να δίνουν πανελλήνιες, με χειρότερους όρους όμως και για λιγότερες θέσεις. Έτσι λοιπόν ίσως κάποιοι θα βγάλουν τρελά λεφτά και κάποιοι άλλοι να μην περάσουν ποτέ την πόρτα του δημόσιου πανεπιστημίου. Σίγουρα όμως το τελευταίο ελληνικό οχυρό ίσων ευκαιριών και αδιαβλητότητας θα έχει πέσει.. Μακάρι να είναι λάθος η ανάγνωση και να εμφανιστεί ένα δίκαιο, αταξικό σύστημα πρόσβασης ίσων ευκαιριών… όμως κάτι τέτοιο μοιάζει πλέον ουτοπικό…
