Νέοι κανόνες για μαθητές και εκπαιδευτικούς – Τι προβλέπεται για προσωπικά δεδομένα, εξετάσεις και deepfakes
Για πρώτη φορά η Ελλάδα αποκτά ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στα σχολεία, μέσα από κοινή πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου, το νέο πλαίσιο εισάγει σαφείς κανόνες για την αξιοποίηση εργαλείων ΤΝ στην εκπαιδευτική διαδικασία, με στόχο — όπως επισημαίνεται — η τεχνολογία να λειτουργεί υποστηρικτικά στη μάθηση και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας ή του ρόλου του εκπαιδευτικού.
Η χρήση εφαρμογών ΤΝ από μαθητές και εκπαιδευτικούς θα είναι προαιρετική και δεν θα συνδέεται με την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση. Παράλληλα, η χρήση τους θα πραγματοποιείται πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.
Τι απαγορεύεται
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαγορεύσεις για την αποτροπή καταχρηστικών πρακτικών και φαινομένων παραπληροφόρησης.
Μεταξύ άλλων, απαγορεύονται:
- η δημιουργία και διάδοση deepfake υλικού χωρίς συναίνεση,
- η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών,
- η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ,
- καθώς και η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών και εκπαιδευτικών.
Επιπλέον, η χρήση εργαλείων ΤΝ δεν θα επιτρέπεται κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, τεστ και διαγωνισμάτων, εκτός αν υπάρχει ρητή πρόβλεψη από τον εκπαιδευτικό για ελεγχόμενη χρήση.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό μέσω εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.
Έμφαση στην προστασία προσωπικών δεδομένων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων ανηλίκων και της σχολικής κοινότητας.
Το υπουργείο επισημαίνει ότι απαγορεύεται η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, καθώς και η επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς μέσω συστημάτων ΤΝ.
Ειδικότερα, δεν θα επιτρέπεται η καταχώριση στοιχείων όπως:
- ονοματεπώνυμα,
- φωτογραφίες,
- φωνητικά δείγματα,
- βαθμολογίες,
- δεδομένα υγείας,
- ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να οδηγήσει σε ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών.
Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος ΤΝ στα σχολεία θα πραγματοποιείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).
Παράλληλα, προβλέπονται διαδικασίες ανωνυμοποίησης ή ψευδωνυμοποίησης δεδομένων, μηχανισμοί ανθρώπινης εποπτείας και τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου.
«Συντονιστής χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολείο
Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων θεσμοθετείται και ο ρόλος του «Συντονιστή χρήσης ΤΝ» σε κάθε σχολική μονάδα.
Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα έχει, μεταξύ άλλων, την ευθύνη για:
- την παρακολούθηση της ορθής εφαρμογής των εργαλείων ΤΝ,
- τον συντονισμό της συμμετοχής μαθητών και εκπαιδευτικών,
- καθώς και τη διαχείριση ζητημάτων ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.
Η πρόσβαση στα συστήματα ΤΝ θα πραγματοποιείται, όπου αυτό υποστηρίζεται, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και περιορισμούς πρόσβασης.
Επιμορφώσεις και ενημέρωση σχολικής κοινότητας
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης ετήσιες δράσεις ενημέρωσης για μαθητές και γονείς, καθώς και επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σχετικά με:
- τις βασικές αρχές λειτουργίας της ΤΝ,
- τις αλγοριθμικές μεροληψίες και τους κινδύνους,
- την προστασία προσωπικών δεδομένων,
- τις τεχνικές prompting,
- και τη διαχείριση περιστατικών.
Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), ώστε — σύμφωνα με το υπουργείο — να διασφαλίζεται η επιστημονική επάρκεια και η ενιαία ποιότητα του εκπαιδευτικού υλικού.
Το σχετικό ΦΕΚ αναμένεται να καθορίσει αναλυτικά το σύνολο των διαδικασιών εφαρμογής του νέου πλαισίου στα σχολεία της χώρας.
