Κατανομή τάξεων στα Δημοτικά: Ποιος αποφασίζει, τι ισχύει με την αρχαιότητα και τι γίνεται όταν υπάρχουν διαφωνίες
Η νομοθεσία είναι σαφής: τα χρόνια υπηρεσίας, η οργανική θέση, το αν κάποιος είναι μόνιμος, αναπληρωτής ή αποσπασμένος δεν μπορούν να αποτελούν κριτήριο για το ποιος θα πάρει ποια τάξη – Τι προβλέπεται για την κατανομή των τάξεων και των τμημάτων στα Δημοτικά Σχολεία
Η κατανομή των τάξεων και των τμημάτων αποτελεί κάθε χρόνο ένα από τα πρώτα και πιο κρίσιμα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε Δημοτικό Σχολείο.
Ποιος θα αναλάβει την Α΄ Δημοτικού; Ποιος θα αναλάβει τη ΣΤ΄; Μπορεί ο παλαιότερος εκπαιδευτικός να επιλέξει πρώτος; Έχει προτεραιότητα ο οργανικά τοποθετημένος; Τι γίνεται με τον αναπληρωτή που τοποθετείται λίγες ημέρες αργότερα; Και τι συμβαίνει όταν δύο εκπαιδευτικοί επιθυμούν την ίδια τάξη;
Το θεσμικό πλαίσιο είναι αρκετά συγκεκριμένο και καταρρίπτει αρκετές από τις άτυπες πρακτικές που έχουν διαμορφωθεί σε σχολικές μονάδες.
Η αρχαιότητα δεν δίνει προτεραιότητα στην επιλογή τάξης
Το πρώτο και σημαντικότερο σημείο είναι ότι τα χρόνια υπηρεσίας δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως κριτήριο για την κατανομή των τάξεων και των τμημάτων.
Η σχετική πρόβλεψη είναι ρητή: ο Σύλλογος Διδασκόντων καθορίζει τα κριτήρια για την κατανομή των τμημάτων και των τάξεων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της σχολικής μονάδας, ενώ η υπηρεσιακή κατάσταση των εκπαιδευτικών –όπως τα χρόνια υπηρεσίας, η οργανική τοποθέτηση, η ιδιότητα του αναπληρωτή ή του αποσπασμένου– δεν μπορεί να αποτελεί κριτήριο.
Επομένως, δεν υπάρχει κανόνας σύμφωνα με τον οποίο:
«Πρώτα επιλέγουν οι παλαιότεροι και μετά οι νεότεροι».
Ούτε ο εκπαιδευτικός με τα περισσότερα χρόνια υπηρεσίας έχει από μόνος του δικαίωμα να επιλέξει πρώτος την τάξη που επιθυμεί.
Το ίδιο ισχύει και για την οργανική θέση.
Το γεγονός ότι ένας εκπαιδευτικός είναι οργανικά τοποθετημένος στο συγκεκριμένο σχολείο δεν του δίνει προτεραιότητα έναντι ενός συναδέλφου του στην ανάθεση συγκεκριμένης τάξης.
Η νομοθεσία μάλιστα αναφέρει ρητά ως μη επιτρεπτά κριτήρια την υπηρεσιακή κατάσταση, συμπεριλαμβανομένων των ετών υπηρεσίας, της οργανικής τοποθέτησης, της ιδιότητας του αναπληρωτή και του αποσπασμένου.
Δυσπρόσιτα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης – Google maps
Αναπληρωτές στις 7–8 Σεπτεμβρίου: Τα σχολεία ανοίγουν, αλλά οι εκπαιδευτικοί… έρχονται μετά
Τότε ποιος αποφασίζει ποιος θα πάρει ποια τάξη;
Η κατανομή των τάξεων και των τμημάτων γίνεται με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων.
Το σχετικό πλαίσιο προβλέπει ότι ο Σύλλογος Διδασκόντων καθορίζει τα κριτήρια για την κατανομή, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις ανάγκες της σχολικής μονάδας.
Άρα η διαδικασία δεν είναι:
«Ποιος είναι αρχαιότερος;»
αλλά:
«Ποια κριτήρια θα εφαρμοστούν και ποια κατανομή εξυπηρετεί καλύτερα τη συγκεκριμένη σχολική μονάδα;»
Αυτό αποτελεί βασική διαφοροποίηση και πρέπει να είναι γνωστό σε όλους τους εκπαιδευτικούς.
Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δηλώσουν προτίμηση
Παράλληλα, το άρθρο 94 του ν. 4823/2021 προβλέπει ότι στην αρχή του διδακτικού έτους και το αργότερο μέσα στις τρεις πρώτες εργάσιμες ημέρες, οι εκπαιδευτικοί υποβάλλουν στον Διευθυντή ή τον Προϊστάμενο τις προτιμήσεις τους ως προς τις αναθέσεις διδασκαλίας στις τάξεις και στα τμήματα.
Αυτό σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός μπορεί να εκφράσει την επιθυμία του.
Δεν σημαίνει όμως ότι η επιθυμία αυτή αποτελεί κατοχυρωμένο δικαίωμα.
Η προτίμηση είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας και όχι «δικαίωμα κατοχής» μιας συγκεκριμένης τάξης.
Τι γίνεται όταν δύο εκπαιδευτικοί θέλουν την ίδια τάξη;
Εδώ βρίσκεται το πιο συνηθισμένο σημείο τριβής.
Αν, για παράδειγμα, δύο εκπαιδευτικοί θέλουν την Α΄ Δημοτικού, δεν προβλέπεται να εφαρμοστεί αυτόματα η αρχαιότητα ως κριτήριο.
Ούτε μπορεί να ειπωθεί:
«Επειδή είμαι παλαιότερος, η Α΄ είναι δική μου».
Ο Σύλλογος Διδασκόντων καλείται να εφαρμόσει τα κριτήρια που έχει καθορίσει για την κατανομή και να λάβει την απόφασή του με βάση τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες της σχολικής μονάδας.
Σε περίπτωση σημαντικών διαφορών απόψεων και δυσκολιών στην κατανομή, η σχετική διαδικασία συνδέεται με το άρθρο 100 του ν. 4823/2021, σύμφωνα με το οποίο, όταν ο Σύλλογος Διδασκόντων δεν λαμβάνει την προβλεπόμενη απόφαση, η απόφαση λαμβάνεται από τον Διευθυντή ή τον Προϊστάμενο της σχολικής μονάδας.
Ο Διευθυντής δεν μπορεί να εφαρμόσει αυθαίρετα την αρχαιότητα
Η δυνατότητα του Διευθυντή να αποφασίσει όταν δεν λαμβάνεται απόφαση από τον Σύλλογο δεν σημαίνει ότι μπορεί να επιλέξει αυθαίρετα ποιος θα πάρει ποια τάξη.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η ίδια η νομοθεσία αποκλείει την υπηρεσιακή κατάσταση ως κριτήριο κατανομής.
Επομένως, ούτε ο Σύλλογος ούτε ο Διευθυντής μπορούν να θεμελιώσουν την κατανομή απλώς στο:
«ο παλαιότερος παίρνει πρώτος».
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα σημεία που χρειάζεται να γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί.
Η ίδια τάξη δεν πρέπει να γίνεται «προσωπική υπόθεση»
Το πλαίσιο προβλέπει επίσης ότι συνιστάται να αποφεύγεται η κατ’ εξακολούθηση ανάληψη των ίδιων τάξεων ή κύκλου τάξεων από τον ίδιο εκπαιδευτικό.
Για παράδειγμα, δεν θεωρείται ορθή πρακτική ένας εκπαιδευτικός να αναλαμβάνει διαρκώς την Α΄-Β΄ Δημοτικού ή να έχει επί σειρά ετών την ίδια συγκεκριμένη τάξη.
Η τάξη δεν αποτελεί προσωπική «ιδιοκτησία» ή μόνιμη θέση ενός εκπαιδευτικού.
Η κατανομή επανεξετάζεται και αποφασίζεται στο πλαίσιο της σχολικής μονάδας.
Τι ισχύει για το ίδιο τμήμα;
Υπάρχει, όμως, συγκεκριμένος κανόνας για τη συνέχεια του ίδιου τμήματος.
Ο χρόνος ανάληψης ενός τμήματος από τον ίδιο εκπαιδευτικό δεν πρέπει να υπερβαίνει τη συνεχόμενη διετία.
Η ανάληψη του ίδιου τμήματος για τρίτη συνεχόμενη χρονιά μπορεί να γίνει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, με παιδαγωγικά τεκμηριωμένη απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων και την προβλεπόμενη σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Συμβούλου Εκπαίδευσης.
Η ανάληψη του ίδιου τμήματος από τον ίδιο εκπαιδευτικό πέραν της τριετίας δεν επιτρέπεται.
Άλλο, επομένως, είναι η συνέχεια ενός εκπαιδευτικού με το ίδιο τμήμα και άλλο η διαρκής ανάθεση μιας συγκεκριμένης τάξης στον ίδιο εκπαιδευτικό.
Τι γίνεται αν στο τμήμα φοιτά το παιδί του εκπαιδευτικού;
Το θεσμικό πλαίσιο αναφέρει επίσης ότι συνιστάται, για παιδαγωγικούς και λόγους δεοντολογίας, οι εκπαιδευτικοί να μην αναλαμβάνουν τμήματα στα οποία φοιτούν τα τέκνα τους.
Πρόκειται για σύσταση που μπορεί να συνεκτιμηθεί κατά την κατανομή των τάξεων και των τμημάτων.
Και εδώ έρχεται το μεγάλο ζήτημα των αναπληρωτών
Για τη φετινή σχολική χρονιά, υπάρχει ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρακτικό ζήτημα.
Με βάση το δημοσιευμένο χρονοδιάγραμμα της Α΄ φάσης προσλήψεων, οι αναπληρωτές θα δηλώσουν προτιμήσεις σχολικών μονάδων στις 3 Σεπτεμβρίου, οι τοποθετήσεις τους αναμένονται στις 4 Σεπτεμβρίου, ενώ η ανάληψη υπηρεσίας στις σχολικές μονάδες προβλέπεται από 7 έως 9 Σεπτεμβρίου 2026.
Την ίδια στιγμή, όμως, η κατανομή των τάξεων και των τμημάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί στο ξεκίνημα του σχολικού έτους όταν δεν έχει ολοκληρωθεί νωρίτερα λόγω ελλείψεων προσωπικού.
Και εδώ δημιουργείται ένα σοβαρό πρακτικό πρόβλημα:
Αν ένα Δημοτικό Σχολείο προχωρήσει στην κατανομή των τάξεων την 1η Σεπτεμβρίου, οι αναπληρωτές που θα τοποθετηθούν και θα αναλάβουν υπηρεσία αρκετές ημέρες αργότερα δεν θα βρίσκονται στη συνεδρίαση.
Άρα δεν θα έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν τότε την προτίμησή τους για την τάξη που θα ήθελαν να αναλάβουν.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς το ισχύον πλαίσιο αναγνωρίζει τη δυνατότητα όλων των εκπαιδευτικών να υποβάλουν προτιμήσεις για τις αναθέσεις.
