Γιατί ο κόσμος στην Ευρώπη στρέφεται στην ακροδεξιά;
Η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη αποτελεί ένα σύνθετο φαινόμενο που μπορεί να ερμηνευτεί από διάφορες οπτικές γωνίες. Ας αναλύσουμε τις βασικές αιτίες που συμβάλλουν σε αυτό το φαινόμενο:
1. Ιστορική Μνήμη και Ατιμωρησία
- Ιστορική Μνήμη: Πράγματι, η Ευρώπη έχει μια πλούσια αλλά και βαρυσήμαντη ιστορία όσον αφορά τον φασισμό και τον ναζισμό. Στη μνήμη των λαών όμως, οι αποτυχίες της Δημοκρατίας και τα τραύματα από τους πολέμους, ενίοτε σβήνουν ή αναθεωρούνται. Σε αυτό συμβάλλουν και τα εκπαιδευτικά συστήματα που ενίοτε παραβλέπουν την κριτική ανάλυση του φασισμού.
- Ατιμωρησία: Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, η μεταπολεμική περίοδος χαρακτηρίστηκε από την ατιμωρησία των συνεργατών των ναζί και των δοσίλογων. Αυτό δημιούργησε ένα αίσθημα αδικίας και ανασφάλειας στη συλλογική συνείδηση, ενισχύοντας την δυσπιστία προς την κρατική εξουσία και τους παραδοσιακούς θεσμούς .
2. Απογοήτευση από το Πολιτικό Σύστημα
- “Όλοι Είναι Ίδιοι”: Η αυξανόμενη απογοήτευση από τα παραδοσιακά κόμματα, τόσο της Δεξιάς όσο και της Αριστεράς, έχει οδηγήσει τους ψηφοφόρους να αναζητούν εναλλακτικές. Η αποτυχία της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς να επιλύσουν προβλήματα όπως η ανεργία, η φτώχεια, και η αναξιοκρατία, δημιούργησε ένα κενό που εκμεταλλεύονται οι ακροδεξιές δυνάμεις .
3. Ξεκάθαρα και Απλά Αφηγήματα
- Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια: Η ακροδεξιά συχνά παρουσιάζει απλά και κατανοητά αφηγήματα που απευθύνονται στα πατριωτικά και θρησκευτικά συναισθήματα των πολιτών. Αυτές οι αξίες συχνά γίνονται καταφύγιο για ανθρώπους που αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο της ταυτότητάς τους και της κοινότητάς τους λόγω της παγκοσμιοποίησης και της αυξανόμενης πολυπολιτισμικότητας .
4. Μετανάστευση και Οικονομικά Προβλήματα
- Μετανάστες ως Αποδιοπομπαίοι Τράγοι: Η ακροδεξιά συχνά κατηγορεί τους μετανάστες για οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, προσφέροντας μια εύκολη και αποδιοπομπαία εξήγηση για τα περίπλοκα ζητήματα της οικονομίας και της ασφάλειας .
- Οικονομική Ανασφάλεια: Η οικονομική κρίση του 2008 και οι συνεπαγόμενες πολιτικές λιτότητας αύξησαν την οικονομική ανασφάλεια και ενίσχυσαν τις τάσεις προς την εσωστρέφεια και την εθνική αυτοπροστασία .
5. Υποσχέσεις και Ελπίδα
- Ψευδείς Υποσχέσεις: Οι ακροδεξιοί πολιτικοί προσφέρουν εύκολες λύσεις σε δύσκολα προβλήματα και υπόσχονται μια γρήγορη αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας και ευημερίας, κάτι που μπορεί να είναι ελκυστικό για τους απογοητευμένους ψηφοφόρους .
6. Ελλείψεις της Αριστεράς
- Αδυναμία Συγκρότησης: Η αριστερά, συχνά κατακερματισμένη και διχασμένη, αποτυγχάνει να προσφέρει ένα συνεκτικό και πειστικό εναλλακτικό αφήγημα που να προσελκύει τις μάζες και να αντιμετωπίζει τις ανησυχίες της μεσαίας τάξης και των εργατών .
Η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ευρώπη είναι αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων, όπως η απογοήτευση από το πολιτικό σύστημα, η ατιμωρησία, τα απλά και κατανοητά αφηγήματα, η οικονομική ανασφάλεια, και οι ψευδείς υποσχέσεις για μια καλύτερη ζωή. Η Αριστερά έχει καθήκον να προσαρμοστεί και να προσφέρει πραγματικές λύσεις, ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την αυξανόμενη απειλή της ακροδεξιάς.
Θα προτιμούσα να το συνειδητοποιήσει ο κόσμος πριν αναδείξει ακροδεξιές κυβερνήσεις (όπως πάει να γίνει στη Γαλλία). Αλλά ίσως να πρέπει να πάθουν για να μάθουν και να θυμηθούν
Αναδημοσίευση κειμένου του καθηγητή Τάσου Καπλάνη
Ιδιωτικά Πανεπιστήμια στην Ελλάδα και το εξωτερικό: Τι ισχύει; Μύθοι, ανακρίβειες και υπερβολές.
