Η παρέμβαση της Βανέσσας Ντέγκα, Προέδρου της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών, στην «Εφημερίδα των Συντακτών», με αφορμή τα 50 χρόνια του Συντάγματος του 1975
Η πρόσφατη δήλωση του Πρωθυπουργού περί πρόθεσης αναθεώρησης του άρθρου 103 του Συντάγματος, με στόχο την κατάργηση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, ανασύρει στην επιφάνεια ένα βαθιά θεσμικό –και ιστορικά φορτισμένο– ζήτημα. Η πρόεδρος της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών, κ. Βανέσσα Ντέγκα, Εφέτης Δ.Δ., με ένα εξαιρετικά αιχμηρό και τεκμηριωμένο άρθρο στο πλαίσιο του αφιερώματος της «Εφημερίδας των Συντακτών» για τα 50 χρόνια του Συντάγματος του 1975, θέτει το πλαίσιο μιας κρίσιμης συζήτησης: είναι η μονιμότητα προνόμιο ή προϋπόθεση κράτους δικαίου;
Η ιστορική θεμελίωση της μονιμότητας
Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων δεν είναι απότοκο συντεχνιακών πιέσεων, αλλά προϊόν συνταγματικού φιλελευθερισμού. Κατοχυρώθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο ήδη από το 1911, για να εξασφαλίσει την απεξάρτηση της δημόσιας διοίκησης από τις εκάστοτε κυβερνήσεις και να θέσει φραγμούς σε αυθαιρεσίες, ρουσφετολογικές πρακτικές και πολιτικές εκκαθαρίσεις. Πριν την καθιέρωση της μονιμότητας, η εναλλαγή κυβερνήσεων οδηγούσε σε μαζικές απολύσεις και διορισμούς, με την Πλατεία Κλαυθμώνος να συμβολίζει εμβληματικά την αβεβαιότητα και τον κομματισμό του κρατικού μηχανισμού.
Μισθολογικά Κλιμάκια στο Δημόσιο: Όλα Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε
Η κ. Ντέγκα υπενθυμίζει πως η μονιμότητα ανεστάλη μόνον υπό καθεστώτα δημοκρατικής εκτροπής – από το καθεστώς Πάγκαλου, του Μεταξά, τη μετεμφυλιακή περίοδο, μέχρι και τη Χούντα. Τότε, ο δημόσιος τομέας μετατράπηκε σε εργαλείο ιδεολογικού ελέγχου και αποκλεισμού, με τα «πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων» να είναι το πιο κραυγαλέο παράδειγμα. Η επαναφορά παρόμοιων λογικών μέσω “αναθεώρησης” εγείρει, όπως υπογραμμίζει, τον εύλογο φόβο επιστροφής τέτοιων πρακτικών από την πίσω πόρτα.
Η συνταγματική λειτουργία της μονιμότητας
Όπως η ισοβιότητα των δικαστών εξασφαλίζει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, έτσι και η μονιμότητα στο Δημόσιο εγγυάται την πολιτική ουδετερότητα, τη συνέχεια και την αμεροληψία της διοίκησης. Δεν αποτελεί θωράκιση ακαταλληλότητας, αλλά θεσμικό ανάχωμα απέναντι στην πολιτική εργαλειοποίηση του κρατικού μηχανισμού.
Άλλωστε, το άρθρο 103 του Συντάγματος προβλέπει επαρκείς δικλείδες για την απομάκρυνση υπαλλήλων που είναι ακατάλληλοι, επίορκοι ή που κατέχουν καταργηθείσες θέσεις. Η κυβέρνηση έχει την πλειοψηφία στα υπηρεσιακά συμβούλια, τα οποία αποφασίζουν για τέτοιες περιπτώσεις. Δεν υπάρχει, συνεπώς, καμία “θεσμική ασυλία”.
Η πολιτική εργαλειοποίηση της συζήτησης
Στο άρθρο της, η Πρόεδρος της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών καταγγέλλει τον πολιτικό λόγο που καλλιεργεί τον κοινωνικό αυτοματισμό, αντιπαραθέτοντας «βολεμένους» δημοσίους υπαλλήλους με τους «αδικημένους» του ιδιωτικού τομέα. Η πραγματικότητα, ωστόσο, δείχνει ότι οι παθογένειες του Δημοσίου προκύπτουν από την υποστελέχωση, την πολυνομία και την έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού – όχι από τη θεσμική κατοχύρωση σταθερής εργασίας.
Η στοχοποίηση της μονιμότητας, τη στιγμή που ολόκληρη η Ευρώπη την προστατεύει (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία), μοιάζει περισσότερο με εργαλείο ιδεολογικής αναμέτρησης, παρά με σοβαρή μεταρρυθμιστική πρόταση.
Ψηφιακή Υπογραφή Δημοσίων Υπαλλήλων μέσω του gov.gr / Οδηγός βήμα βήμα
Πενήντα χρόνια μετά την υιοθέτηση του Συντάγματος του 1975, το οποίο προέκυψε μετά από σκοτεινές περιόδους απολυταρχισμού, η αμφισβήτηση της μονιμότητας αποτελεί καμπή οπισθοδρόμησης. Η κ. Ντέγκα καταλήγει:
«Απέναντι στην αποδόμηση των θεμελιωδών δημοκρατικών κεκτημένων, καθήκον μας είναι η προάσπισή τους, ώστε να παραδοθούν ακέραια και ζωντανά στις γενιές που έρχονται.»
Ένα άρθρο-παρέμβαση με βάθος ιστορικής συνείδησης και θεσμικής γνώσης, που αξίζει να διαβαστεί ως συμβολή στη δημόσια συζήτηση για το μέλλον της Δημοκρατίας στην Ελλάδα.
