Η στρατιωτική θητεία στην Ελλάδα και το συνταξιοδοτικό παράδοξο της εξαγοράς – Η ελληνική πραγματικότητα σε ευρωπαϊκή σύγκριση

Η αναγνώριση της στρατιωτικής θητείας στην Ελλάδα: μια ευρωπαϊκή εξαίρεση που γεννά σοβαρά ερωτήματα δικαιοσύνης

Στην Ελλάδα, η στρατιωτική θητεία των ανδρών, μια υποχρεωτική υπηρεσία προς το κράτος,  δεν αναγνωρίζεται αυτόματα ως συντάξιμος χρόνος. Αντίθετα, μπορεί να προσμετρηθεί μόνο ως «πλασματικός χρόνος», και αυτό αποκλειστικά μέσω εξαγοράς, δηλαδή με καταβολή εισφορών από τον ίδιο τον ασφαλισμένο.

Η πρακτική αυτή δημιουργεί μια ιδιότυπη και βαθιά προβληματική κατάσταση: ο πολίτης καλείται να πληρώσει για να αναγνωρίσει έναν χρόνο κατά τον οποίο, χωρίς να έχει άλλη επιλογή, υποχρεώθηκε να υπηρετήσει τη χώρα του.

Ακόμη πιο άδικο είναι ότι οι άνδρες που εκπληρώνουν τη στρατιωτική τους υποχρέωση βρίσκονται σε θέση διπλής απώλειας. Από τη μία πλευρά, στερούνται τη δυνατότητα αναγνωρισμένης εργασίας και υφίστανται άμεση απώλεια εισοδήματος, και από την άλλη ο χρόνος αυτός δεν αναγνωρίζεται ούτε καν ως συντάξιμος, εκτός αν πληρώσουν οι ίδιοι.

Με άλλα λόγια, η υποχρεωτική υπηρεσία όχι μόνο δεν προστατεύεται ασφαλιστικά, αλλά μετατρέπεται σε πρόσθετο οικονομικό βάρος. Η λογική αυτή μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι ξεπερνά τα όρια της αναλογικότητας και της κοινής λογικής, καθώς ο πολίτης καλείται να καταβάλει χρήματα για να «αποκαταστήσει» μια ζημία που του προκάλεσε η ίδια η υποχρέωση προς το κράτος.

Προσωπικά δεδομένα – Οδηγός για τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (GDPR) για σχολεία και εκπαιδευτικούς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιβάλλει ενιαίο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Κάθε κράτος-μέλος διατηρεί το δικαίωμα να καθορίζει:

• ποιοι χρόνοι θεωρούνται συντάξιμοι,
• ποιες εισφορές απαιτούνται,
• και υπό ποιες προϋποθέσεις θεμελιώνεται συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Ωστόσο, η ΕΕ θέτει ένα πλαίσιο συντονισμού, ώστε να αποφεύγονται απώλειες δικαιωμάτων και να διασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των πολιτών.

Παρότι δεν υπάρχει ρητή ευρωπαϊκή οδηγία που να επιβάλλει την αυτόματη αναγνώριση της στρατιωτικής θητείας, η πραγματικότητα δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών έχει υιοθετήσει μια σαφώς διαφορετική προσέγγιση από την ελληνική.

Μια σαφής απόκλιση από την ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Ενώ στην πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών η στρατιωτική θητεία αναγνωρίζεται αυτόματα και δεν συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση για τον πολίτη, στην Ελλάδα δεν αναγνωρίζεται χωρίς κόστος, και μετατρέπεται σε οικονομική υποχρέωση για τον ίδιο τον στρατευμένο.

Η ελληνική πρακτική, αν και δεν παραβιάζει ευρωπαϊκή οδηγία, συνιστά μια ιδιαίτερη εξαίρεση που εγείρει ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, αναλογικότητας, και ίσης μεταχείρισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η καθιέρωση αυτόματης και χωρίς κόστος αναγνώρισης της στρατιωτικής θητείας ως συντάξιμου χρόνου δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική μεταρρύθμιση, αλλά αναγκαία πράξη αποκατάστασης μιας διαχρονικής αδικίας εις βάρος των πολιτών που εκπλήρωσαν την υποχρέωσή τους προς το κράτος.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της έρευνάς μας, όπου αποτυπώνεται το καθεστώς στρατιωτικής θητείας στις 27 χώρες-μέλη της Ε.Ε. και συγκεκριμένα αν αυτή είναι υποχρεωτική, εθελοντική ή έχει καταργηθεί, καθώς και σε ποιες περιπτώσεις αναγνωρίζεται.

α) αυτόματα ως συντάξιμος χρόνος με πληρωμένες εισφορές από το κράτος (Κρατική Πίστωση-ΚΠ) που σημαίνει ότι μπορεί να επηρεάζεται και το ποσό της σύνταξης, όχι μόνο τα χρόνια.

β)αυτόματα χωρίς εισφορές

γ) με εξαγορά

Σε χώρες που δεν υπάρχει καθόλου θητεία εδώ και δεκαετίες δε γίνεται λόγος για αναγνώριση. Στις χώρες που η θητεία σήμερα είναι καταργημένη αναγνωρίζεται αυτόματα η θητεία που είχε προσφερθεί πριν την κατάργηση.

Συγκριτική εικόνα στις 27 χώρες της ΕΕ



* Επανέφερε την υποχρεωτική θητεία 2 μηνών για τους άνδρες από τις αρχές του 2026

 Το ερώτημα που τίθεται λοιπόν δεν είναι πλέον νομικό, αλλά βαθιά πολιτικό και κοινωνικό:

είναι δίκαιο ο πολίτης να πληρώνει για μια υπηρεσία-υποχρέωση  προς το κράτος που ήδη εκπλήρωσε;

Από τη Δ.Α.Κ.Ε./Π.Ε. Α’ ΑΘΗΝΑΣ