Η εκπαίδευση δεν είναι app – είναι κοινωνικό δικαίωμα!

Το Δ.Σ. του ΣΕΠΕ Κέρκυρας καταδικάζει τις κυβερνητικές εξαγγελίες για τη λεγόμενη «ψηφιακή στροφή» στην εκπαίδευση, όπως παρουσιάστηκαν από τον Πρωθυπουργό και συνοδεύτηκαν από τις γνωστές θριαμβολογίες περί «παγκόσμιας υπερδύναμης» με τη σφραγίδα του ΟΟΣΑ.

Για ακόμη μία φορά, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει ως μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μια σειρά από ψηφιακές εφαρμογές, πλατφόρμες και εξοπλισμούς, αποσιωπώντας επιμελώς τα πραγματικά και οξυμένα προβλήματα του δημόσιου σχολείου. Η τεχνολογία μπορεί να αποτελεί χρήσιμο εργαλείο στη διδακτική πράξη, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τον παιδαγωγικό ρόλο του εκπαιδευτικού, ούτε να κρύψει τις τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό, υποδομές και στήριξη των μαθητών.

Η προβολή του λεγόμενου «Digital School» και του «Ψηφιακού Φροντιστηρίου» ως δήθεν απάντηση στις μορφωτικές ανισότητες αποτελεί μια βαθιά προβληματική και πολιτικά βολική προσέγγιση. Οι ανισότητες στην εκπαίδευση δεν προκύπτουν από την έλλειψη εφαρμογών, αλλά από τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, από τα χιλιάδες κενά εκπαιδευτικών, από την απουσία ουσιαστικής ενισχυτικής διδασκαλίας μέσα στο σχολείο και από τη διαρκή υποχρηματοδότηση της δημόσιας παιδείας. Δεν μπορεί η κυβέρνηση να βαφτίζει «ισότητα» μια οθόνη, την ώρα που μαθητές σε όλη τη χώρα στοιβάζονται σε πολυπληθή τμήματα και εκπαιδευτικοί καλούνται να καλύψουν τεράστια κενά. Η λύση δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση της ζωντανής εκπαιδευτικής διαδικασίας από βιντεοσκοπημένα μαθήματα, αλλά στη μόνιμη στελέχωση των σχολείων, στη μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη και στην ενίσχυση της ενισχυτικής διδασκαλίας μέσα στο ίδιο το σχολείο. Ο εκπαιδευτικός είναι εκείνος που δίνει περιεχόμενο στη διδασκαλία και όχι ο εξοπλισμός. Η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει βοηθητικό εργαλείο, δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τη ζωντανή παιδαγωγική σχέση μέσα στην τάξη.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προσπάθεια να κανονικοποιηθεί ένα παράλληλο, εξετασιοκεντρικό μοντέλο μάθησης μέσα από το «ψηφιακό φροντιστήριο». Αντί να ενισχύσει το δημόσιο σχολείο με μόνιμο προσωπικό, με ολιγομελή τμήματα και ουσιαστική στήριξη των μαθητών, η κυβέρνηση επιλέγει λύσεις επικοινωνιακού χαρακτήρα, μεταφέροντας την ευθύνη της μάθησης σε μια εξ αποστάσεως και αποσπασματική διαδικασία. Το σχολείο δεν μπορεί να λειτουργεί ως προθάλαμος πλατφορμών και βίντεο.

Αντίστοιχα, η αναφορά στους χιλιάδες διαδραστικούς πίνακες και στις ψηφιακές υποδομές δεν αρκεί για να αλλάξει την εκπαιδευτική πραγματικότητα. Χωρίς επιμόρφωση, χωρίς σταθερή τεχνική υποστήριξη, χωρίς παιδαγωγικό σχεδιασμό και κυρίως χωρίς τον εκπαιδευτικό στο κέντρο της διαδικασίας, ο εξοπλισμός παραμένει ένα επικοινωνιακό εργαλείο εντυπωσιασμού. Ο πίνακας δεν διδάσκει· διδάσκει ο δάσκαλος, η δασκάλα, ο εκπαιδευτικός που καθημερινά στηρίζει τους μαθητές μέσα σε όλο και πιο δύσκολες συνθήκες.

Η ψηφιακή επικοινωνία για την «ενίσχυση της σχέσης σχολείου – οικογένειας» (π.χ. e-Parents) προβάλλεται ως πρόοδος. Η παιδαγωγική σχέση δεν μπορεί να μετατραπεί σε ειδοποιήσεις εφαρμογών. Υπάρχει κίνδυνος μετατροπής του σχολείου σε μηχανισμό επιτήρησης και καταγραφής. Η ουσιαστική συνεργασία απαιτεί χρόνο, προσωπική επαφή και στήριξη – όχι μόνο apps. Η ψηφιακή σύνδεση σχολείου και οικογένειας παρουσιάζεται ως βήμα εκσυγχρονισμού, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει ο κίνδυνος η παιδαγωγική σχέση να περιοριστεί σε μια διαρκή ανταλλαγή ειδοποιήσεων και δεδομένων. Η ουσιαστική συνεργασία σχολείου και γονέων δεν οικοδομείται μέσα από εφαρμογές, αλλά μέσα από προσωπική επαφή, αμοιβαία εμπιστοσύνη και κοινή ευθύνη για τη στήριξη των παιδιών. Το σχολείο δεν μπορεί να μετατραπεί σε έναν ψηφιακό μηχανισμό παρακολούθησης, όπου η εκπαιδευτική διαδικασία απομακρύνεται από τον ανθρώπινο χαρακτήρα της και μετατρέπεται σε σύστημα διαχείρισης πληροφοριών.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επικαλείται τη «σφραγίδα» του ΟΟΣΑ ως πιστοποιητικό επιτυχίας. Για εμάς, όμως, οι πολιτικές του ΟΟΣΑ συνδέονται διαχρονικά με την τυποποίηση της γνώσης, την ενίσχυση της αξιολογικής πίεσης και την προσαρμογή της εκπαίδευσης σε αγοραία και μετρήσιμα κριτήρια. Το δημόσιο σχολείο δεν είναι επιχείρηση και οι μαθητές δεν είναι αριθμοί σε δείκτες απόδοσης!

Είναι πρόκληση να μιλά η κυβέρνηση για «ψηφιακό άλμα», όταν την ίδια στιγμή παραμένουν ανοιχτά και οξυμένα ζητήματα όπως τα κενά σε εκπαιδευτικούς, οι επισφαλείς σχολικές υποδομές, η ανεπαρκής στήριξη της ειδικής αγωγής, η έλλειψη ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, καθώς και η συνεχιζόμενη υποχρηματοδότηση των σχολικών μονάδων. Αυτή είναι η πραγματικότητα που ζούμε καθημερινά στα σχολεία και στην Κέρκυρα.

Ο ΣΕΠΕ Κέρκυρας υπερασπίζεται ένα δημόσιο, δωρεάν και σύγχρονο σχολείο που θα στηρίζεται στους ανθρώπους του: στους μαθητές και στις μαθήτριες, στις οικογένειές τους και στους/στις εκπαιδευτικούς. Η τεχνολογία μπορεί να αποτελεί υποστηρικτικό μέσο, όχι άλλοθι για την αποδόμηση του δημόσιου σχολείου και τη συγκάλυψη των πραγματικών ευθυνών της πολιτείας.

Απαιτούμε εδώ και τώρα μαζικούς μόνιμους διορισμούς, ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησης, ασφαλείς και σύγχρονες σχολικές υποδομές, μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη και πραγματική στήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Γιατί η παιδεία δεν είναι εφαρμογή.
Είναι κοινωνικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό!