Μήνυμα του Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για την ενθάρρυνση της ισότητας

Αγαπητές εκπαιδευτικές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί,

      Δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι πολύ σημαντικά βήματα προόδου έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της ισότητας των δύο φύλων, ιδίως στις λεγόμενες ανεπτυγμένες χώρες.

      Αποτελεί όμως και γεγονός ότι η ισότητα στα δύο φύλα σε πολλούς τομείς μένει πεισματικά στα χαρτιά και στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την οικουμένη, αλλού περισσότερο αλλού λιγότερο. Σε πολλές πτυχές της ζωής μας, αι γυναίκες είναι αόρατες, είναι σαν να μην υπάρχουν, δηλαδή δεν υπάρχουν δεδομένα για αυτές, π.χ. στατιστικά στοιχεία, έρευνες, μελέτες. Αντιθέτως, τα δεδομένα, που προβάλλονται και υποτίθεται είναι αντικειμενικά, δεν είναι και τόσο αντικειμενικά, γιατί απλούστατα αφορούν τους άντρες, που θεωρούνται, πρότυπο ανθρώπου, ο άνθρωπος κατεξοχήν.

     Με άλλες λέξεις, αγαπητές εκπαιδευτικές και αγαπητοί εκπαιδευτικοί, ο κόσμος είναι φτιαγμένος από άνδρες για άνδρες και αυτό, αν αρχικά έγινε εσκεμμένα ή και τυχαία, στη συνέχεια, χωρίς να το συνειδητοποιούμε καν, αναπαράγεται από άνδρες και γυναίκες, έτσι ώστε να φαίνεται ως κάτι το φυσιολογικό!

Παράδειγμα χαρακτηριστικό: η καρδιακή προσβολή δε μπορεί συχνά να διαγνωστεί σε μία γυναίκα, επειδή τα συμπτώματα, που εκδηλώνουν συχνά αι γυναίκες είναι ”ατυπικά” (όχι πόνος στο στήθος και στο αριστερό χέρι, που είναι τα ”τυπικά”[αντρικά], αλλά πόνος στο στομάχι, δύσπνοια, ναυτία, κόπωση κ.τ.λπ) και συχνά αποδίδονται σε άγχος.

      Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί η χρήση της γλώσσας, Η συστηματική χρήση του «γενικευτικού αρσενικού» τείνει να καθιστά τις γυναίκες «αόρατες» στον δημόσιο και διοικητικό λόγο. Η γλώσσα διαμορφώνει τη σκέψη. Η χρήση και των δύο γενών διδάσκει στα παιδιά από μικρή ηλικία ότι οι ρόλοι και οι ιδιότητες δεν ανήκουν αποκλειστικά σε ένα φύλο. Το Υπουργείο Παιδείας, ως ο βασικός φορέας διαμόρφωσης κοινωνικών προτύπων, οφείλει να προωθεί την ισότητα. Επομένως, στα πλαίσια της συμπερίληψης και στην προσπάθεια για την ενίσχυση της ορατότητας των γυναικών στον εκπαιδευτικό τομέα , σύμφωνα και με την υπάριθμ΄ Β 1204 21/3/26 του ΙΕΠ αλλά και σύμφωνα με τις αρχές που διατρέχουν τον ειδικό Οδηγό Χρήσης Μη Σεξιστικής Γλώσσας στα Διοικητικά Έγγραφα, ο οποίος υιοθετείται σταδιακά από τη δημόσια διοίκηση, αποφασίζεται:

1. Η ρητή αναφορά και στα δύο γένη στον προφορικό και στο γραπτό λόγο: παραδείγματος χάριν σε προσφωνήσεις: μαθήτριες/μαθητές, εκπαιδευτικές/εκπαιδευτικοί, κηδεμονεύουσες/κηδεμόνες. Σε ερωτήσεις κατά την διδασκαλία: ποια ποιος θέλει να δώσει απάντηση;

Αυτό αναγνωρίζει την παρουσία των γυναικών σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης (μαθήτριες, εκπαιδευτικές, στελέχη) και αίρει εν μέρει τις συνθήκες της αορατότητας. Αποκαθιστά τη γλωσσική ακρίβεια, καθώς η αναφορά μόνο στο αρσενικό συχνά δεν αντανακλά την πραγματική σύνθεση ενός πληθυσμού.

Επισημαίνεται ότι πρέπει να προτάσσεται το θηλυκό, για λόγους τουλάχιστον ευγένειας, αν όχι ιστορικής και ηθικής αποκατάστασης, παραδείγματος χάριν αι καθηγήτριες και οι καθηγητές, αι κηδεμονεύουσες και οι κηδεμόνες, αι δασκάλες και οι δάσκαλοι, αι μαθήτριες και οι μαθητές.

Προτεινόμενοι Τρόποι Εφαρμογής

Για να αποφευχθεί η υπερβολική φόρτωση του κειμένου, προτείνονται οι εξής πρακτικές:

Διπλή Αναγραφή: «Αι μαθήτριες και οι μαθητές».

Χρήση Πλάγιας Γραμμής ή Καταλήξεων: Η/Ο εκπαιδευτική/ός».

Ουδέτερες Διατυπώσεις: Αντί για «οι δάσκαλοι», χρήση του «το διδακτικό προσωπικό».

2. Όπου δεν υπάρχουν δύο γένη να δημιουργείται νέο, παραδείγματος χάριν ο εκπαιδευτικός και θηλυκό η εκπαιδευτική. Θα σταλεί άμεσα σχετικός αναλυτικός οδηγός από το ΙΕΠ πώς θα γίνουν οι μετατροπές.

3. Στις πόρτες των συλλόγων διδασκουσών και διδασκόντων πρέπει να αναγράφεται και το θηλυκό και μάλιστα να προτάσσεται, παραδείγματος χάριν “Γραφείο καθηγητριών- καθηγητών”. Εάν οι καθηγήτριες είναι περισσότερες, μπορεί να παραλείπεται το αρσενικό γένος και να εννοείται ότι εμπεριέχεται στο θηλυκό (δηλαδή να αναγράφεται μόνο καθηγητριών). Μια χρήση και συμβολική, αφού τα άρρενα τέκνα, κυοφορούνται από γυναίκες. Επομένως, δεν μπορεί να ισχύει το αντίστροφο, δηλαδή η χρήση μόνο του αρσενικού γένους, ακόμη και σε περίπτωση πλειοψηφίας.

4. Επανεισάγεται στην γραμματική της νέας Ελληνικής η ονομαστική θηλυκού άρθρου στον πληθυντικό από την αρχαία, δηλαδή ΄΄αι΄΄ (άτονο ως μονοσύλλαβο). Επομένως, ο τύπος αυτός θα συνυπάρχει με το ΄΄οι΄΄, που από τούδε και στο εξής θα αναφέρεται αποκλειστικά στο αρσενικό γένος.

Παραδείγματα: αι εκπαιδευτικές και οι εκπαιδευτικοί, αι μαθήτριες και οι μαθητές, αι αίθουσες διδασκαλίας.

Επιπρόσθετα μέτρα πέραν των γλωσσικών για την ενίσχυση της ισότητας:

Καθιερώνεται μια φορά το μήνα: “Η ημέρα της γυναίκας εκπαιδευτικής”. Αι γυναίκες εκπαιδευτικές εκείνη την ημέρα δεν διδάσκουν τα μαθήματα του ωρολογίου προγράμματος, επομένως οι άρρενες εκπαιδευτικοί καλύπτουν τα διδακτικά κενά, όπως και τις υπηρεσίες της ημέρας.

Σε περίπτωση εκδρομής ή μακρινού περιπάτου που η μετακίνηση απαιτεί την χρήση λεωφορείων να επιβιβάζονται πρώτα σε αυτά αι μαθήτριες και στη συνέχεια οι μαθητές.

Προσοχή: αι αλλαγές αυτές ισχύουν άμεσα και υπεύθυνες/ οι για την τήρησή τους είναι αι διευθύντριες και οι διευθυντές των σχολείων.

Να επισημανθεί ότι αυτές είναι οι πρώτες αλλαγές προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ισότητας των δύο φύλων, σημαντικές θεωρούμε, και θα ακολουθήσουν άμεσα και επόμενες.

  Τέλος, για να βελτιωθεί η υπάρχουσα κατάσταση, πρέπει γενικότερα να καλυφθεί το κενό της γυναικείας αντιπροσώπευσης. Αν θέλουμε να έχουμε ένα κόσμο λειτουργικό για όλες/ους , ”θα πρέπει να βάλουμε στο παιχνίδι και τις γυναίκες”, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε και ο πρωθυπουργός την προηγούμενη εβδομάδα με το πέρας των εργασιών της διακομματικής επιτροπής της Βουλής για θέματα ισότητας. Όταν δηλαδή οι γυναίκες συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων ( π.χ. ως μέλη της βουλής, μέλη επιτροπών, υπουργοί ), στην έρευνα, στην παραγωγή γνώσης, τότε δε λησμονούνται. Οι γυναίκες διεκδικούν περισσότερο και πιο επίμονα τα δικαιώματα του φύλου τους σε σχέση με έναν άντρα. Αυτή η βελτίωση θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές, οι οποίες θα ωφελήσουν και τα δύο φύλα.

     Στα πλαίσια αυτά στο νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών που πρόκειται να κατατεθεί την επόμενη εβδομάδα στη Βουλή προβλέπεται ποσόστωση, αναλόγως του φύλου. Πιο συγκεκριμένα το 50% τουλάχιστον των υποψηφίων σε κάθε κόμμα θα πρέπει να είναι γυναίκες και το 50% τουλάχιστον των βουλευτριών(ίνων) βουλευτών που εν τέλει θα εκλεγούν. Επίσης, μετά από δύο συνεχόμενες θητείες άντρα πρωθυπουργού ή νέα πρωθυπουργία(ίνα) πρέπει υποχρεωτικά να είναι γυναίκα. Αυτό έχει αναδρομική ισχύ. Επομένως, στις επόμενες εκλογές η επόμενη πρωθυπουργία(ίνα) θα (πρέπει να)είναι γυναίκα.

Παρακαλούμε να ενημερωθούν ενυπόγραφα όλες αι εκπαιδευτικές και όλοι οι εκπαιδευτικοί των σχολείων.

Με εκτίμηση,

Ε.ΛΙ.Υ.ΠΑΙ.Θ.Α

Επιτροπή Ισότητας Υπουργείου Παιδείας Θρησκευμάτων και Αθλητισμού

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου (όχι αυτολεξεί) ή μέρους αυτών μόνο αν:
– Αναφέρεται ως πηγή το e-wall.net στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή.
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.