Η πρόσφατη συνέντευξη του Υπουργού Παιδείας Κυριάκου Πιερρακάκη στον Σπύρο Δημητρέλη του Capital.gr φέρνει στο προσκήνιο μια σειρά από προτάσεις και μεταρρυθμίσεις που αφορούν την ελληνική εκπαίδευση. Η υλοποίηση αυτών των σχεδίων και οι πραγματικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ελληνικό σχολικό σύστημα εγείρουν ερωτήματα και αμφιβολίες.
Το Διεθνές Απολυτήριο (IB): Πολυτέλεια ή απαραίτητη καινοτομία;
Η εισαγωγή του Διεθνούς Απολυτηρίου (IB) στα δημόσια σχολεία προβάλλεται από τον Υπουργό ως μια κίνηση “ετεροχρονισμένη” αλλά αναγκαία. Ωστόσο, η τοποθέτηση αυτή παραγνωρίζει τη βασική κριτική ότι το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα αντιμετωπίζει σοβαρότατα προβλήματα υποδομών, έλλειψης προσωπικού. Η εφαρμογή του IB σε μερικά δημόσια σχολεία μπορεί να προσφέρει κάποιες ελίτ εκπαιδευτικές επιλογές, αλλά αφήνει αναπάντητο το ερώτημα: Πώς αυτή η πρωτοβουλία συμβάλλει στην αναβάθμιση του συνολικού συστήματος;
Η ενίσχυση του ρόλου των διευθυντών: Λύση ή υπερβολή εξουσίας;
Η εξαγγελία για αυξημένες αρμοδιότητες των διευθυντών έρχεται με την υπόσχεση μεγαλύτερης αυτονομίας των σχολικών μονάδων. Η πρόταση αυτή ενέχει κινδύνους αν δεν συνοδευτεί από ισχυρά εχέγγυα αξιοκρατίας και λογοδοσίας. Ποια θα είναι η θέση του συλλόγου διδασκόντων στην εποχή Πιερακκακη;
Οι διευθυντές θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν υποδιευθυντές και να προτείνουν αξιολογήσεις συγκεκριμένων εκπαιδευτικών, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα ευνοιοκρατίας και εντάσεων στις σχολικές κοινότητες. Επιπλέον, η ενίσχυση του ρόλου τους δεν συνοδεύεται από σαφείς μηχανισμούς στήριξης και εκπαίδευσης, αφήνοντας αναπάντητο το πώς θα ανταπεξέλθουν στις αυξημένες ευθύνες.
Υποδομές: Η αντίφαση της τεχνολογίας και της πραγματικότητας
Η πρωτοβουλία “Μαριέττα Γιαννάκου” για τη βελτίωση των σχολικών υποδομών είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, το γεγονός ότι διαδραστικοί πίνακες τοποθετούνται σε σχολεία με προβληματικά κτίρια αποτελεί ένδειξη κακού σχεδιασμού. Οι πόροι που δεσμεύονται για τέτοιες πρωτοβουλίες πρέπει να κατανεμηθούν με βάση τις πραγματικές ανάγκες, αντί να επικεντρώνονται σε επιφανειακές βελτιώσεις.
Η απαγόρευση των κινητών: Μέτρο πρόληψης ή καταστολής;
Η απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία παρουσιάζεται ως επιτυχία από τον Υπουργό, με εντυπωσιακά νούμερα αποβολών. Ωστόσο, το μέτρο αυτό, ενώ μπορεί να μειώσει περιστατικά σχολικού εκφοβισμού, δεν αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος. Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται ολοκληρωμένα προγράμματα πρόληψης και διαχείρισης τέτοιων φαινομένων, και όχι μόνο πειθαρχικά μέτρα.
Οδηγός για τον νέο Αναπληρωτή και Νεοδιόριστο εκπαιδευτικό 2024
Ακολουθεί σημείο της συνέντευξης που δόθηκε στο capital:
Ερ.: Κύριε Υπουργέ, όμως θα μπορούσε να πει κάποιος ότι το να ασχολούμαστε με το ΙΒ είναι κάτι σαν μια πολυτέλεια με δεδομένη την αξιολόγηση, που κάνουν οι γονείς για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Δηλαδή γνωρίζετε και εσείς ότι η ικανοποίηση των οικογενειών και των πολιτών από το δημόσιο σχολείο, γυμνάσιο και λύκειο δεν είναι η καλύτερη. Υπάρχει έλλειψη ουσιαστικής αξιολόγησης του ανθρώπινου δυναμικού. Στο πλαίσιο αυτό για να βελτιωθεί ουσιωδώς το δημόσιο σχολείο, πέραν του ΙΒ, τι προτίθεστε να κάνετε;
Κ. Πιερρακάκης: Η σύντομη απάντηση είναι το ότι ακριβώς επειδή η εμπειρία είναι αυτή που περιγράφετε και η εμπειρία της ελληνικής οικογένειας και του γονιού και του μαθητή, χρειάζεται να τα κάνουμε όλα και να τα κάνουμε γρήγορα. Το ΙΒ είναι ένα κομμάτι μιας ευρύτερης στρατηγικής ,αλίμονο αν ήταν η στρατηγική καθαυτή. Γιατί εκ των πραγμάτων αφορά μια εφαρμογή σε έναν περιορισμένο αριθμό σχολείων. Όμως, μέσα απο τα πειραματικά και τα πρότυπα σχολεία μπορούμε να δούμε πώς εφαρμόζονται μερικά πράγματα και μετά αυτά να διαχυθούν σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα. Από κει και πέρα πρέπει να γίνουν θεμελιώδεις αλλαγές. Έχουν ξεκινήσει να γίνονται ήδη πολλές από το 2019 από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Γι αυτό και εισήχθη και ειδικός νόμος για την αξιολόγηση ανάμεσα σε άλλα. Για αυτό και θα επενδύσουμε σε όλες τις πτυχές της εκπαιδευτικής διαδικασίας που ανέφερα πριν. Από τα σχολικά κτίρια και τις ψηφιακές υποδομές μέχρι τα νέα προγράμματα σπουδών και τα νέα βιβλία. Αλλά σίγουρα μεγάλο κομμάτι αυτής της εξίσωσης έχει να κάνει με τη λεγόμενη διακυβέρνηση του σχολείου. Και ακριβώς γι’ αυτό το λόγο στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο στα τέλη Δεκεμβρίου, είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω δυο νομοθετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες πήραν το “πράσινο φώς”. Η πρώτη αφορά τα λεγόμενα δημόσια Ωνάσεια σχολεία και έχει να κάνει με μια δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση, μια σύμπραξη του δημόσιου συστήματος με το Ίδρυμα Ωνάση, με τον αντίστοιχο τρόπο που αυτό συμβαίνει στο χώρο της υγείας στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Και η δεύτερη είναι μια ευρύτερη νομοθετική πρωτοβουλία η οποία περιλαμβάνει μια σειρά από αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης του σχολείου, που στην αιχμή τους έχουν την ενίσχυση του ρόλου των διευθυντών εντός της σχολικής μονάδας.
Ερ.: Με τους διευθυντές των σχολικών μονάδων συγκεκριμένα, τι θα κάνετε;
Κ. Πιερρακάκης: Να ξεκινήσω καταρχάς στο γιατί κάνουμε αυτήν την αλλαγή. Πάμε ένα βήμα πίσω. Έχω διαβάσει στο παρελθόν στο Capital.gr αρθρογραφία του κυρίου Ανδρέα Σλάιχερ , ο οποίος είναι ο αρχιτέκτονας της PISA και θα σας έλεγα ότι είναι ίσως, τον ενάμιση χρόνο που υπηρετώ στη θέση του Υπουργού Παιδείας ,η πιο ενδιαφέρουσα συνάντηση που έχω κάνει .Ο άνθρωπος είναι μια κινητή βιβλιοθήκη στο χώρο της Παιδείας. Το βιβλίο του κυρίου Σλάιχερ, το World-class, που έχει εκδοθεί από τον ΟΟΣΑ, είναι διαθέσιμο και ψηφιακά στην ιστοσελίδα του ΟΟΣΑ και προτρέπω όποιον ενδιαφέρεται για θέματα παιδείας να διαβάσει αυτό το βιβλίο, γιατί πραγματικά περιλαμβάνει έναν πλούτο επιχειρημάτων, πολιτικών και ιδεών για το πώς μεταρρυθμίζεις το σύστημα παιδείας σου. Στις σελίδες του υπάρχει ένα διάγραμμα, περίπου στη μέση του βιβλίου που ορίζει το πόσο αυτόνομα είναι τα σχολεία, είναι ο δείκτης σχολικής αυτονομίας. Δηλαδή πόσο αυτόνομο είναι το σχολείο, πόσους βαθμούς ελευθερίας έχει το σχολείο από το ευρύτερο εκπαιδευτικό σύστημα. Και εκεί κατατάσσει τις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ. Το διάγραμμα αυτό είναι του 2018, δηλαδή πριν από τις πρωτοβουλίες, που έχει λάβει η κυβέρνηση μας την πρώτη τετραετία. Ωστόσο παρόλα αυτά το αποτέλεσμα είναι συνταρακτικό διότι κατατάσσει την Ελλάδα στην τελευταία θέση. Δηλαδή βλέπεις ότι από όλες τις χώρες που μελετώνται, με προτελευταία την Τουρκία, η Ελλάδα έχει τη μικρότερη αυτονομία της σχολικής μονάδας. Αυτό σημαίνει…
Ερ: Αυτονομία σε τι;
Κ. Πιερρακάκης: Αυτονομία στο να λαμβάνει αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα, σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων.
Ερ: Και για τους εκπαιδευτικούς και για τις υποδομές, για τα πάντα;
Κ.Πιερρακάκης: Για τα πάντα, για τα πάντα. Δηλαδή τι μπορεί το σχολείο να αποφασίσει μόνο του είτε είναι βαθμοί ελευθερίας στο ωρολόγιο πρόγραμμα, είτε βαθμοί ελευθερίας στη διακυβέρνηση εσωτερικά, κατανομή ωρών για παράδειγμα από τους διευθυντές, σε ποιους καθηγητές, είτε είναι μια σειρά από άλλες επιλογές, που έχουν σχέση με τη διασύνδεση με το Υπουργείο Παιδείας και με την εφαρμογή του προγράμματος. Σε όλες αυτές τις πτυχές λοιπόν έχουμε το λιγότερο αυτόνομο σχολείο στον ΟΟΣΑ.
Ερ: Άρα σήμερα ο διευθυντής περιμένει στην πράξη εγκυκλίους για τα πάντα.
Κ. Πιερρακάκης: Για τα πάντα. ‘Ηδη έχουν γίνει ενέργειες από το 2021 από την προκάτοχό μου την κυρία Κεραμέως. Νομοθέτησε κάποιες πρώτες αλλαγές και τώρα εμείς ερχόμαστε να ολοκληρώσουμε ουσιαστικά αυτό το βήμα με μια ακόμη πιο συμπαγή πολιτική ενίσχυσης του ρόλου του διευθυντή. Τι θα κάνει ο διευθυντής. Για αρχή θα επιλέγει τους υποδιευθυντές του. Πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει σήμερα. Θα πρέπει ο διευθυντής να γίνει διευθυντής με Δ κεφαλαίο. Ανάμεσα σε άλλα θα μπορεί να προτείνει την κατά προτεραιότητα αξιολόγηση συγκεκριμένων εκπαιδευτικών στη σχολική του μονάδα. Δηλαδή να πει ότι ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός θα πρέπει να αξιολογηθεί τώρα, αυτή τη στιγμή, σε πιο κοντινό χρονοδιάγραμμα απ’ ό,τι είχε αρχικώς προγραμματιστεί. Με βάση το θεσμικό πλαίσιο της αξιολόγησης, όπως αυτό ισχύει σήμερα. Ο διευθυντής θα πρέπει να έχει πολύ μεγαλύτερη παρέμβαση σε ό,τι αφορά το ωρολόγιο πρόγραμμα του σχολείου, την κατανομή ωρών στους εκπαιδευτικούς. Μια σειρά από πράγματα δηλαδή τα οποία ο κόσμος που δεν γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι σχεδιασμένο, θα περίμενε ότι ο διευθυντής ήδη κάνει, αλλά δεν κάνει. Συνεπώς ερχόμαστε να ενδυναμώσουμε τους διευθυντές και αυτό έρχεται φυσικά να παντρευτεί με μια σειρά από άλλες αλλαγές στην καθημερινότητα του σχολείου. Γιατί οι εκπαιδευτικοί έχουν σε πολλά πράγματα δίκιο από αυτά που μας λένε. Ανάμεσα σε αυτά ότι είναι υπερβολικά γραφειοκρατικό το σχολείο. Θα σας πω ένα παράδειγμα. Υπάρχει ένα πληροφοριακό σύστημα το οποίο είναι παλαιότερο της προηγούμενης θητείας μου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το myschool είναι ένα πολύ πλήρες πληροφοριακό σύστημα, που είναι το σύστημα διακυβέρνησης των σχολείων. Η ελληνική πολιτεία ζητάει από τους διευθυντές και από τους εκπαιδευτικούς και να περνάνε δεδομένα στο myschool και μετά να τυπώνουν χαρτιά με τα δεδομένα αυτά και να τα υπογράφουν δεύτερη φορά. Αυτό θα σταματήσει. Οτιδήποτε θα βάζουμε στο πληροφοριακό αυτό σύστημα θα μετράει ως ισοδύναμο του να είναι ένα υπογεγραμμένο χαρτί από κάποιον. Δηλαδή ο στόχος θα είναι ταυτόχρονα να μειώσουμε και τον όγκο της γραφειοκρατίας στα σχολεία, ενώ κάνουμε αυτή τη μεταρρύθμιση της ενίσχυσης του ρόλου του διευθυντή. Αν με ρωτήσετε ποιο είναι ένα πράγμα, το οποίο θεωρείτε ότι έχετε κάνει και έχει πετύχει; Θα σας έλεγα ότι αυτό είναι ο νέος κανονισμός λειτουργίας των σχολείων, όπως ξεκίνησε να ισχύει από το Σεπτέμβριο. Όπου δώσαμε εργαλεία στους εκπαιδευτικούς, είτε αυτό αφορούσε το να απαγορευθεί η εμφανής κατοχή και χρήση των κινητών τηλεφώνων, είτε την επαναφορά ενός πλαισίου συνεπειών, όπως υπήρχε παλαιότερα. Η έννοια της πενθήμερης αποβολής που είχε καταργηθεί, όλα αυτά είναι εργαλεία, που οι εκπαιδευτικοί ζητούν.
