Οι Τρεις Ιεράρχες: Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος ο Θεολόγος και Ιωάννης ο Χρυσόστομος
Κάθε χρόνο, στις 30 Ιανουαρίου, η Χριστιανική Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά από κοινού τους τρεις Μεγάλους Πατέρες και Οικουμενικούς Δασκάλους: τον Μέγα Βασίλειο, τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Αυτοί οι τρεις ιεράρχες, εκτός από τους σημαντικότερους θεολόγους και πνευματικούς δασκάλους της Χριστιανοσύνης, είναι και οι προστάτες της εκπαίδευσης και των γραμμάτων στην Ελλάδα.
Η ιστορία της εορτής
Η εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιερώθηκε στα μέσα του 11ου αιώνα από τον λόγιο και μητροπολίτη Ευχαΐτων Ιωάννη Μαυρόποδα, επί αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ του Μονομάχου. Ο σκοπός της καθιέρωσης της εορτής ήταν να τερματιστεί ο φατριασμός που είχε διαιρέσει την εκκλησία σε τρεις ομάδες: τους Ιωαννίτες, τους Γρηγορίτες και τους Βασιλείτες, οι οποίοι αντιπαρατίθενταν για το ποιος από τους τρεις ιεράρχες ήταν ο σπουδαιότερος. Η εορτή των Τριών Ιεραρχών παρουσίασε τους τρεις αυτούς αγίους ως υπέρμαχους του Τριαδικού δόγματος και ως πρότυπα πνευματικής και θεολογικής σοφίας.
Οι Τρεις Ιεράρχες και η εκπαίδευση
Οι Τρεις Ιεράρχες δεν ήταν μόνο σημαντικοί θεολόγοι, αλλά και διαφωτιστές που συνέβαλαν στην ανάπτυξη της χριστιανικής διδασκαλίας, διατηρώντας παράλληλα την κληρονομιά των αρχαίων ελληνικών γραμμάτων. Για αυτόν τον λόγο, η εορτή τους έχει και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Στην Ελλάδα, η εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιερώθηκε ως η εορτή των ελληνικών γραμμάτων στις 9 Αυγούστου 1841, με απόφαση του ακαδημαϊκού συμβουλίου του Οθωνείου Πανεπιστημίου (σημερινό Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Η πρώτη γιορτή πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1842 και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Οι Τρεις Ιεράρχες
- Μέγας Βασίλειος: Γνωστός για την κοινωνική του δράση και την αντιμετώπιση της φτώχειας, ο Μέγας Βασίλειος ήταν επίσκοπος Καισαρείας και ένας από τους πρωτεργάτες της μοναστικής ζωής.
- Γρηγόριος ο Θεολόγος: Ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, γνωστός για τις θεολογικές του πραγματείες και την υπεράσπιση της ορθόδοξης πίστης.
- Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Ο «Χρυσόστομος» (Χρυσόστομος σημαίνει «χρυσόστομος»), γνωστός για τα εμπνευσμένα κηρύγματά του και την ηθική του διδασκαλία, υπήρξε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως και ένας από τους μεγαλύτερους ρήτορες της Χριστιανικής Εκκλησίας.
Απολυτίκιο των Τριών Ιεραρχών
Το Απολυτίκιο των Τριών Ιεραρχών αναδεικνύει τη σημασία τους ως φωστήρες της πίστης και δασκάλους της σοφίας:
Τους τρεις μεγίστους φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος,
τους την οικουμένην ακτίσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας,
τους μελιρρύτους ποταμούς της σοφίας,
τους την κτίσιν πάσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας,
Βασίλειον τον μέγαν, και τον Θεολόγον Γρηγόριον,
συν τω κλεινώ Ιωάννη, τω την γλώτταν χρυσορρήμονι,
πάντες οι των λόγων αυτών ερασταί, συνελθόντες ύμνοις τιμήσωμεν·
αυτοί γαρ τη Τριάδι, υπέρ υμών αεί πρεσβεύουσιν.
Η εορτή των Τριών Ιεραρχών αποτελεί ευκαιρία να τιμήσουμε την πνευματική και θεολογική τους κληρονομιά, αλλά και να αναδείξουμε τη σημασία της εκπαίδευσης και των γραμμάτων στην κοινωνία μας.






