Το δημογραφικό πρόβλημα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα τις τελευταίες δεκαετίες. Ο πληθυσμός της χώρας συνεχίζει να μειώνεται, ενώ η ηλικιακή του σύνθεση μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό. Η συρρίκνωση των νεότερων ηλικιών και η γήρανση του πληθυσμού δημιουργούν πολλαπλές κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς όπως η εκπαίδευση, η αγορά εργασίας, το συνταξιοδοτικό και το σύστημα υγείας.
2.1.3 Δημογραφικές εξελίξεις
Το δημογραφικό πρόβλημα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα. Ο πληθυσμός της Ελλάδας συνεχίζει να συρρικνώνεται, ενώ η ηλικιακή σύνθεσή του μεταβάλλεται με ταχύτατους ρυθμούς. Η αρνητική δημογραφική τάση προβλέπεται να συνεχιστεί τις επόμενες δεκαετίες, με τον πληθυσμό της χώρας να εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει περαιτέρω, δημιουργώντας σοβαρές προκλήσεις, οι οποίες εκτείνονται από την αγορά εργασίας, την παραγωγικότητα και το συνταξιοδοτικό, μέχρι την εκπαίδευση και το σύστημα υγείας.
Η δημογραφική κρίση επηρεάζει ήδη το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, με μείωση των μαθητών στην προσχολική αγωγή και στις πρώτες τάξεις της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δημιουργώντας ανάγκες για την αναδιοργάνωση των σχολικών μονάδων. Η γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί επιπλέον πιέσεις στο σύστημα υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, απαιτώντας αυξημένες επενδύσεις σε υποδομές και υπηρεσίες για την τρίτη ηλικία, καθώς και την ενίσχυση της μακροχρόνιας φροντίδας, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του συστήματος και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων. Όσον αφορά στην αγορά εργασίας, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, ιδίως από ομάδες που υποεκπροσωπούνται σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο — όπως τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ), οι νέοι, οι γυναίκες και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Παράλληλα, η στοχευμένη κάλυψη κενών θέσεων εργασίας μέσω της προσέλκυσης και ενσωμάτωσης μεταναστών με δεξιότητες που συμπληρώνουν τις ανάγκες της ελληνικής οικονομίας, κρίνεται εξίσου σημαντική.
Η ομαλή ένταξη των μεταναστών στον παραγωγικό και κοινωνικό ιστό μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης και τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής της χώρας. Επομένως, οι δημόσιες επενδύσεις είναι αναγκαίες για την επέκταση της λειτουργίας παιδικών σταθμών και νηπιαγωγείων, τη βελτίωση της ποιότητας της δημόσιας εκπαίδευσης, την ενίσχυση των μέτρων στήριξης των οικογενειών, την ανάπτυξη υποδομών και υπηρεσιών για την τρίτη ηλικία και την προώθηση πολιτικών ενεργού γήρανσης. Η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για την περίοδο 2026-2030.
Έναρξη διαβούλευσης του σχεδίου για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030
Οδηγός για τον νέο Αναπληρωτή και Νεοδιόριστο εκπαιδευτικό
