Ο ΣΑΚΕΑ είναι ένας από τους ελάχιστους επιστημονικούς συλλόγους που όχι απλώς πήρε θέση στη δημόσια διαβούλευση για το πρόσφατο σχέδιο νόμου για την Ειδική Αγωγή, αλλά κατέθεσε στο Υπουργείο φάκελο με ολοκληρωμένες, τεκμηριωμένες και ρεαλιστικές προτάσεις. Η ειδοποιός διαφορά της παρέμβασής μας έγκειται στην υποβολή σαφών εισηγήσεων για τον τρόπο επαναδιατύπωσης συγκεκριμένων άρθρων του σχεδίου νόμου, με γνώμονα τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και την εμπειρία από την εκπαιδευτική πράξη. Η παρέμβαση αυτή είναι αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς του Διοικητικού Συμβουλίου (2024-2025) του Συλλόγου και ανοιχτού διαλόγου με τα μέλη μας.
Το κείμενο χωρίζεται σε δύο (2) μέρη:
Μέρος Α΄: Πάγιες εισηγήσεις του Συλλόγου, μεταξύ των οποίων:
· Παρουσία εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής σε κάθε Γυμνάσιο και Λύκειο.
· Δημιουργία Τμημάτων Ένταξης στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους.
· Διασφάλιση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των αξιολογικών εκθέσεων που εκδίδονται από τα ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. για μαθητές και μαθήτριες της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
· Νομοθέτηση ενός πλαισίου οργανωμένης και σταθερής συνεργασίας μεταξύ των γενικών και των ειδικών σχολείων, με τη συστηματική υποστήριξη και συνδρομή των ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.
· Θεσμοθέτηση συνεργασίας και κοινών επιμορφώσεων μεταξύ των Συμβούλων Εκπαίδευσης (Γενικής και Ειδικής Αγωγής & Ενταξιακής Εκπαίδευσης), του προσωπικού των σχολικών μονάδων (γενικής και ειδικής αγωγής) και των στελεχών των ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.
· Επιμόρφωση όλων των στελεχών εκπαίδευσης σε θέματα αναπηρίας και ενταξιακής εκπαίδευσης.
Μέρος Β΄: Εξετάζονται αναλυτικά επιμέρους διατάξεις του Προσχεδίου του Νόμου, με στόχο την ανάδειξη σημαντικών σημείων που χρήζουν βελτίωσης ή συμπλήρωσης στη βάση των συμπερασματικών παρατηρήσεων που απηύθυνε προς την Ελλάδα, το 2019, η Επιτροπή για την παρακολούθηση της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία.
Παρεμβαίνουμε με συγκεκριμένες εισηγήσεις, μεταξύ άλλων:
· Παράλληλη στήριξη: Ως (υποχρεωτική) εύλογη προσαρμογή.
· Ισχυρή παρουσία εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής στην Ε.Δ.Υ.
· Αποσύνδεση της παρουσίας εκπαιδευτικών ΕΑΕ από στιγματιστικές αιτιώδεις συνδέσεις.
· Τμήματα Ένταξης: Εισήγηση για μείωση του ορίου των μαθητών/μαθητριών ανά σχολική μονάδα, καθώς και αναπροσαρμογή του τρόπου κατανομής των εκπαιδευτικών. Στο ίδιο πλαίσιο, εισηγηθήκαμε την κατάργηση της τυπικής μόνο έγκρισης για φοίτηση στο τμήμα ένταξης από τον/την Σύμβουλο Ειδικής Αγωγής και Ενταξιακής Εκπαίδευσης, που δημιουργεί απλώς πρόσθετη γραφειοκρατία χωρίς ουσιαστικό λόγο.
· Κανένας (έμμεσος) αποκλεισμός παιδιού που επιθυμεί να φοιτήσει σε γενικό σχολείο: Δικαίωμα το οποίο απορρέει από τη σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και το αντίστοιχο ερμηνευτικό σχόλιο (UN, 2006· General Comment No. 4, 2016).
· Συνέπεια στη χρήση της θεσμικής ορολογίας- αξιοποίηση της ορολογίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διοικητικής γραφής, με αναφορά σε συγκεκριμένα παραδείγματα.
· Τροποποιήσεις στο άρθρο για τη μείωση του αριθμού των παιδιών ανά τάξη. Συγκεκριμένα εισηγηθήκαμε τη θεσμοθέτηση της δυνατότητας μείωσης του αριθμού μαθητών/μαθητριών ανά τμήμα, ανεξαρτήτως της ύπαρξης Τμήματος Ένταξης ή της παρουσίας εκπαιδευτικού Παράλληλης Στήριξης-Συνεκπαίδευσης. Επίσης, εισηγηθήκαμε όλες οι αποφάσεις που αφορούν στη σύνθεση των τμημάτων και η τυχόν μείωση του αριθμού μαθητών/μαθητριών να λαμβάνονται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ από τον Σύλλογο Καθηγητών-Διδασκόντων, ύστερα από τεκμηριωμένες εισηγήσεις των εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής και της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.).
· Για την ενίσχυση της ενταξιακής εκπαίδευσης και της διαφοροποιημένης διδασκαλίας εισηγούμαστε την καθιέρωση θεσμοθετημένου πλαισίου τακτικής (εβδομαδιαίας) συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής αγωγής, με πρόβλεψη τουλάχιστον μίας (1) διδακτικής ώρας εβδομαδιαίως, η οποία θα εντάσσεται στο υποχρεωτικό διδακτικό ωράριο και θα πραγματοποιείται εντός του σχολείου.
· Προτείνουμε μεταρρύθμισες στον τρόπο που παρέχεται η ειδική αγωγή και η ενταξιακή εκπαίδευση στα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.): Ειδικότερα εισηγούμαστε την πιλοτική θεσμοθέτηση του/της Εκπαιδευτικού Ενταξιακής Εκπαίδευσης στα ΕΠΑ.Λ., με σκοπό τον συντονισμό και την υποστήριξη εξατομικευμένων παρεμβάσεων και ενταξιακών δράσεων σε επίπεδο σχολικής μονάδας.
· Διατυπώσαμε την ανάγκη διάχυσης βέλτιστων παιδαγωγικών πρακτικών σε όλα τα Πρότυπα, Πειραματικά και Ωνάσεια σχολεία. Πιο αναλυτικά, σημειώνουμε πως παρόλο που τα σχολεία αυτά λειτουργούν στη βάση των αρχών της καινοτομίας και της μεταφοράς της εκπαιδευτικής τεχνογνωσίας, η ειδική αγωγή συχνά απουσιάζει (το παράδειγμα των Ωνάσειων Σχολείων). Για τους λόγους αυτούς ο ΣΑΚΕΑ πρότεινε την υποχρεωτική στελέχωση όλων των Προτύπων, Πειραματικών και Ωνάσειων σχολείων με εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής και την, παράλληλη, πιλοτική εφαρμογή του θεσμού του/της Εκπαιδευτικού Ενταξιακής Εκπαίδευσης στις εν λόγω σχολικές μονάδες, με στόχο την ανάπτυξη, τεκμηρίωση και διάχυση πρακτικών διαφοροποιημένης διδασκαλίας και ενταξιακής παιδαγωγικής (inclusive pedagogy).
Οι προτάσεις μας επιδιώκουν να συνδέσουν τη θεωρητική τεκμηρίωση με την πρακτική εφαρμογή, συμβάλλοντας στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που είναι προς όφελος όλων των μαθητών/μαθητριών.
Ολόκληρη η παρέμβασή του ΣΑΚΕΑ στο σχέδιο νόμου για την ειδική αγωγή- με συγκεκριμένες προτάσεις αλλαγής άρθρων και όραμα για μια εκπαίδευση για όλα τα παιδιά- είναι επίσης διαθέσιμη στο καινούργιο μας site, στο: https://sakea.gr/
Με εκτίμηση,
Το ΔΣ. του ΣΑΚΕΑ
